ठाणे, १६ सप्टेंबर : गणेश चतुर्थीच्या दीड दिवसांच्या उत्सवानंतर ठाणे शहरात मंगळवारी गणरायाला भक्तिमय वातावरणात भावपूर्ण निरोप देण्यात आला. ‘गणपती बाप्पा मोरया, पुढच्या वर्षी लवकर या’च्या जयघोषात शहरातील तब्बल १६,५५४ गणेशमूर्तींचे विसर्जन करण्यात आले. विविध विसर्जनस्थळांवर दिवसभर भाविकांची मोठी गर्दी पाहायला मिळाली. यामध्ये घरगुती गणेशमूर्तींची संख्या सर्वाधिक होती.
१६,५५४ गणेशमूर्तींचे विसर्जन
ठाणे शहरातील विसर्जनाची आकडेवारी पाहता परिमंडळ १ मध्ये ४,१५५, तर परिमंडळ ५ मध्ये १२,३९८ गणेशमूर्तींचे विसर्जन करण्यात आले. अशा प्रकारे एकूण १६,५५४ गणेशमूर्तींना दीड दिवसांच्या पूजनानंतर निरोप देण्यात आला.
गणरायाला निरोप देताना अनेक ठिकाणी भाविकांनी पारंपरिक पद्धतीने आरती, पूजा आणि जयघोष केला. लहान मुलांपासून ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत सर्वच वयोगटातील भाविक विसर्जन मिरवणुकीत सहभागी झाले होते. गणेशमूर्ती विसर्जनाच्या वेळी अनेक भाविक भावुक झाल्याचेही वृत्त आहे.
१३२ ठिकाणी विसर्जनाची व्यवस्था
विसर्जन सोहळा सुरक्षित, शिस्तबद्ध आणि पर्यावरणपूरक पद्धतीने पार पडावा यासाठी ठाणे महापालिकेने शहरात १३२ ठिकाणी विसर्जनाची व्यवस्था केली होती. नागरिकांना दूरच्या पारंपरिक घाटांवर जाण्याची आवश्यकता भासू नये, यासाठी विविध भागांत पर्यायी सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या.
यामध्ये कृत्रिम तलाव, विसर्जन टाक्या, मूर्ती स्वीकृती केंद्रे आणि फिरती विसर्जन व्यवस्था यांचा समावेश होता. उथळसर, नौपाडा-कोपरी, कळवा, दिवा, मुंब्रा आणि माजिवडा-मानपाडा यांसह विविध प्रभागांमध्ये विसर्जनासाठी सुविधा उपलब्ध करण्यात आल्या होत्या.
पर्यावरणपूरक विसर्जनाला वाढता प्रतिसाद
यंदाच्या विसर्जनात पर्यावरणपूरक पद्धतींचा अवलंब करण्याकडे नागरिकांचा कल दिसून आला. शाडू माती, लाल माती आणि कागदाच्या लगद्यापासून तयार केलेल्या काही गणेशमूर्तींचे भाविकांनी घरच्या घरी विसर्जन केले.
घरातील हौदात मूर्तीचे विसर्जन करून त्यानंतर उर्वरित माती झाडांमध्ये वापरण्याचा पर्याय काही कुटुंबांनी स्वीकारला. वाहतूक कोंडी टाळण्याबरोबरच जलस्रोतांवरील पर्यावरणीय ताण कमी करण्यासाठी घरगुती विसर्जनाचा पर्याय गेल्या काही वर्षांत पुढे येत असल्याचे वृत्त आहे.
नैसर्गिक जलस्रोतांवरील ताण कमी करण्याचा प्रयत्न
ठाणे महापालिकेने यंदा कृत्रिम तलाव आणि अन्य पर्यायी विसर्जन सुविधांवर भर दिला. यामागे पारंपरिक विसर्जन घाटांवरील गर्दी कमी करण्यासोबतच नैसर्गिक जलस्रोतांचे संरक्षण हा उद्देश होता. विविध भागांमध्ये नागरिकांना घराजवळच विसर्जनाची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली.
या व्यवस्थेमुळे मोठ्या विसर्जन घाटांवरील गर्दीचे विभाजन करण्यास मदत झाली. आगामी पाचवा, सातवा आणि अनंत चतुर्दशीच्या विसर्जनाच्या पार्श्वभूमीवरही अशाच प्रकारचे नियोजन महत्त्वाचे ठरणार आहे.
पुढील विसर्जनाच्या दिवसांसाठी प्रशासन सज्ज
दीड दिवसांच्या गणेशमूर्तींचे विसर्जन पार पडल्यानंतर आता पाचवा, सातवा आणि अनंत चतुर्दशीच्या विसर्जनासाठी प्रशासनासमोर मोठे आव्हान राहणार आहे. गणेशोत्सवाच्या पुढील टप्प्यांमध्ये भाविकांची संख्या आणि विसर्जन मिरवणुकांची व्याप्ती वाढण्याची शक्यता असल्याने महापालिका, पोलीस, वाहतूक विभाग आणि अग्निशमन यंत्रणेचा समन्वय महत्त्वाचा ठरणार आहे.
दरम्यान, ठाणे शहरात विसर्जनाच्या काळात धार्मिक भावना आणि सार्वजनिक शांतता अबाधित राहावी यासाठी पोलिसांनीही विविध प्रतिबंधात्मक उपाययोजना केल्या आहेत. विसर्जनानंतर अर्धवट विरघळलेल्या गणेशमूर्तींचे छायाचित्रण करून त्याचा गैरवापर होऊ नये यासाठी १५ सप्टेंबर ते ४ ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत विशेष आदेशही जारी करण्यात आला आहे.
भक्ती आणि पर्यावरण संवर्धनाचा समतोल
गणेशोत्सवातील धार्मिक परंपरा जपत पर्यावरणपूरक विसर्जनाला प्रोत्साहन देण्याचा प्रयत्न यंदाही ठाण्यात दिसून आला. कृत्रिम तलाव, विसर्जन टाक्या आणि घरगुती विसर्जनासारख्या पर्यायांचा वापर वाढल्यास नैसर्गिक जलस्रोतांवरील ताण कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
दीड दिवसांच्या विसर्जनात १६,५५४ गणेशमूर्तींना निरोप देण्यात आला असला, तरी गणेशोत्सवाचा उत्साह अद्याप कायम आहे. पुढील विसर्जनाच्या दिवसांतही नागरिकांनी प्रशासनाने उपलब्ध करून दिलेल्या अधिकृत सुविधांचा वापर करून सुरक्षित आणि पर्यावरणपूरक पद्धतीने गणरायाला निरोप देण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
थोडक्यात : ठाणे शहरात दीड दिवसांच्या गणरायाला मंगळवारी भक्तिमय वातावरणात निरोप देण्यात आला. एकूण १६,५५४ गणेशमूर्तींचे विसर्जन करण्यात आले असून, शहरात १३२ ठिकाणी विसर्जनाची व्यवस्था करण्यात आली होती. कृत्रिम तलाव, विसर्जन टाक्या आणि घरगुती विसर्जनाला नागरिकांचा प्रतिसाद मिळाला. आगामी विसर्जनाच्या दिवसांत गर्दी वाढण्याची शक्यता असल्याने महापालिका आणि पोलिसांच्या नियोजनाची भूमिका महत्त्वाची राहणार आहे.