मुंबई, १० एप्रिल — Digital Payments मधील वाढत्या फसवणुकीच्या पार्श्वभूमीवर Reserve Bank of India (RBI) ने महत्त्वपूर्ण बदल प्रस्तावित केले आहेत. यानुसार, ₹10,000 पेक्षा जास्त रकमेच्या digital transactions वर 1 तासाचा विलंब (delay) लागू करण्याचा प्रस्ताव आहे. या कालावधीत ग्राहकांना व्यवहार रद्द (cancel) करण्याची सुविधा उपलब्ध राहणार आहे.
या प्रस्तावाचा उद्देश विशेषतः impersonation scams आणि coercion-based frauds रोखणे हा असून, Digital Payments प्रणाली अधिक सुरक्षित बनवण्यावर भर देण्यात आला आहे.
याशिवाय, ₹50,000 पेक्षा जास्त व्यवहारांसाठी अतिरिक्त सुरक्षा उपाय सुचवण्यात आले आहेत. अशा व्यवहारांसाठी ‘trusted person approval’ ची अट लागू करण्याचा विचार आहे. हा उपाय विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग व्यक्तींच्या संरक्षणासाठी तयार करण्यात आला आहे, जे फसवणुकीचे अधिक प्रमाणात बळी ठरतात.
दरम्यान, RBI ने mule accounts वरही कडक कारवाईचा इशारा दिला आहे. अशा खात्यांसाठी वार्षिक सुमारे ₹25 लाखांची credit cap निश्चित करण्याचा प्रस्ताव असून, अतिरिक्त रक्कम “shadow credits” म्हणून तात्पुरती रोखून ठेवली जाऊ शकते, जोपर्यंत त्याची योग्य पडताळणी होत नाही.
या सर्व उपाययोजनांमुळे Digital Payments क्षेत्रात मोठा बदल होण्याची शक्यता असून, RBI चा Digital Payment Safety Framework लवकरच अधिक कडक आणि सुरक्षित स्वरूपात लागू होण्याची चिन्हे आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, या निर्णयामुळे ग्राहकांना अतिरिक्त संरक्षण मिळेल, मात्र व्यवहार प्रक्रियेत काही प्रमाणात विलंब होऊ शकतो.