मुंबई / नवी दिल्ली, २९ मे — सर्वसामान्यांच्या स्वयंपाकघराला पुन्हा महागाईचा फटका बसत असून, गेल्या काही महिन्यांत खाद्यतेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. पाम तेल, सोयाबीन तेल आणि सूर्यफूल तेलाच्या दरात सातत्याने वाढ होत असल्याने घरगुती किचनचे मासिक बजेट कोलमडण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. काही भागांमध्ये खाद्यतेलाचे दर चार महिन्यांपूर्वीच्या तुलनेत जवळपास दुप्पट झाल्याची स्थिती निर्माण झाली आहे.
व्यापारी आणि बाजार विश्लेषकांच्या मते, पश्चिम आशियातील वाढता तणाव, जागतिक कच्च्या तेलाच्या किंमतीतील उसळी, वाढलेले मालवाहतूक खर्च आणि रुपयाचे अवमूल्यन यांचा थेट परिणाम खाद्यतेल बाजारावर होत आहे. भारत मोठ्या प्रमाणावर खाद्यतेल आयात करतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील किंमती वाढल्या की त्याचा परिणाम थेट भारतीय ग्राहकांवर होतो.
अलीकडील आकडेवारीनुसार :
- पाम तेलाच्या किंमतीत लक्षणीय वाढ झाली आहे
- सोयाबीन तेल आणि सूर्यफूल तेलाच्या दरात १७% ते २२% पर्यंत वाढ नोंदवली गेली आहे
- काही बाजारांमध्ये मार्चपासूनच खाद्यतेल ₹११ ते ₹२० प्रति लिटर ने महाग झाले आहे
अशी माहिती विविध उद्योग संघटना आणि बाजार स्रोतांनी दिली आहे.
विशेषतः भारताच्या खाद्यतेल गरजेपैकी सुमारे ६०% पेक्षा अधिक पुरवठा आयातीवर अवलंबून असल्याने जागतिक पुरवठा साखळीत निर्माण होणाऱ्या अडचणींचा परिणाम देशांतर्गत बाजारावर अधिक वेगाने दिसून येतो. इंडोनेशिया, मलेशिया, अर्जेंटिना, ब्राझील आणि रशिया यांसारख्या देशांकडून होणाऱ्या आयातीवर भारत मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे.
दरम्यान, इंधन दरवाढीमुळे वाहतूक खर्चही वाढत आहे. गेल्या काही दिवसांत पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमतीत अनेक टप्प्यांत वाढ करण्यात आली असून, त्याचा परिणाम अन्नधान्य आणि खाद्यपदार्थांच्या वितरण खर्चावरही होत आहे. परिणामी खाद्यतेलाच्या किरकोळ दरांवर अतिरिक्त दबाव निर्माण झाला आहे.
व्यापाऱ्यांच्या मते, सध्या बाजारात:
- सूर्यफूल तेल
- सोयाबीन तेल
- पाम तेल
- शेंगदाणा तेल
या सर्व प्रमुख खाद्यतेलांच्या दरांमध्ये वाढीचा कल कायम आहे. काही शहरांमध्ये कोल्ड-प्रेस्ड शेंगदाणा तेलाच्या किंमतीतही मोठी वाढ झाली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, जागतिक परिस्थितीत लवकर सुधारणा झाली नाही तर आगामी महिन्यांत खाद्यतेलाचे दर आणखी वाढू शकतात. यामुळे सर्वसामान्य कुटुंबांच्या मासिक खर्चावर अतिरिक्त ताण येण्याची शक्यता असून, खाद्य महागाई पुन्हा वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.