मुंबई, १९ जून : देशाची आर्थिक राजधानी असलेल्या मुंबईच्या सागरी किनाऱ्याचे रूपांतर करणाऱ्या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाला केंद्र सरकारने मंजुरी दिली आहे. मुंबई हार्बरमध्ये जागतिक दर्जाची ‘विकसित भारत मुंबई मरीना’ उभारण्यासाठी तब्बल ₹८८७ कोटींच्या प्रकल्पाला हिरवा कंदील देण्यात आला आहे. या प्रकल्पामुळे मुंबईला आंतरराष्ट्रीय सागरी पर्यटन आणि यॉटिंग क्षेत्रातील महत्त्वाचे केंद्र बनविण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे.
केंद्रीय बंदरे, नौकानयन आणि जलमार्ग मंत्री सर्बानंद सोनोवाल यांनी या प्रकल्पाची घोषणा करताना सांगितले की, हा उपक्रम भारताच्या ‘ब्ल्यू इकॉनॉमी’ आणि सागरी पर्यटन विकासाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे. मुंबईच्या जलकिनाऱ्याला जागतिक स्तरावरील पर्यटन आणि मनोरंजन केंद्रामध्ये रूपांतरित करण्याचे उद्दिष्ट या प्रकल्पामागे आहे.
१२ हेक्टर समुद्री क्षेत्रात उभारली जाणार अत्याधुनिक मरीना
प्रस्तावित ‘विकसित भारत मुंबई मरीना’ जवळपास १२ हेक्टर समुद्री क्षेत्रामध्ये विकसित केली जाणार आहे. या मरीनामध्ये ३० मीटर लांबीपर्यंतच्या ४२४ यॉट्सना नांगरण्याची क्षमता असणार आहे. त्यामुळे देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय यॉट मालकांसाठी मुंबई हे आकर्षक ठिकाण बनू शकते.
भारतामध्ये सध्या जागतिक दर्जाच्या यॉट मरीना सुविधांची संख्या मर्यादित आहे. त्यामुळे हा प्रकल्प भारतीय सागरी पर्यटन क्षेत्रासाठी गेमचेंजर ठरू शकतो, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
मुंबई पोर्ट प्राधिकरण आणि खासगी क्षेत्राची संयुक्त गुंतवणूक
हा प्रकल्प सार्वजनिक-खासगी भागीदारीच्या (PPP) धर्तीवर विकसित केला जाणार आहे. त्यामध्ये मुंबई पोर्ट प्राधिकरणाकडून सुमारे ₹४७० कोटींची गुंतवणूक करण्यात येणार असून मुख्य सागरी पायाभूत सुविधा उभारल्या जातील. तर उर्वरित ₹४१७ कोटींची गुंतवणूक खासगी क्षेत्राकडून करण्यात येणार आहे.
या मॉडेलमुळे सरकारी आणि खासगी क्षेत्रातील कौशल्यांचा एकत्रित वापर करून जागतिक दर्जाचा प्रकल्प उभारण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
हॉटेल, क्लब हाऊस आणि आंतरराष्ट्रीय सेलिंग स्कूलची उभारणी
मरीना प्रकल्पात केवळ यॉट पार्किंगची सुविधा नसून अनेक आधुनिक सुविधा विकसित केल्या जाणार आहेत.
यामध्ये अत्याधुनिक मरीना टर्मिनल, हॉटेल, क्लब हाऊस, पर्यटन विकास केंद्र, कौशल्य विकास केंद्र, यॉट दुरुस्ती सुविधा आणि ‘नमो भारत इंटरनॅशनल सेलिंग स्कूल’ यांचा समावेश असेल. यामुळे मुंबईमध्ये जलक्रीडा, नौकानयन प्रशिक्षण आणि सागरी पर्यटनासाठी नवीन संधी निर्माण होणार आहेत.
२ हजारांहून अधिक रोजगार निर्माण होणार
या प्रकल्पामुळे मुंबई आणि आसपासच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणावर रोजगारनिर्मिती होण्याची अपेक्षा आहे. अधिकृत अंदाजानुसार २,००० हून अधिक थेट आणि अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होऊ शकतात. मरीना संचालन, हॉटेल उद्योग, पर्यटन सेवा, यॉट व्यवस्थापन, दुरुस्ती सेवा आणि जलक्रीडा प्रशिक्षण अशा विविध क्षेत्रांमध्ये रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध होणार आहेत.
मुंबईला मिळणार जागतिक सागरी पर्यटन केंद्राची ओळख
सध्या दुबई, सिंगापूर, मोनॅको, बार्सिलोना आणि मियामी यांसारखी शहरे त्यांच्या अत्याधुनिक मरीना सुविधांसाठी जगभर प्रसिद्ध आहेत. मुंबईमध्ये अशाच प्रकारची सुविधा निर्माण झाल्यास शहराला आंतरराष्ट्रीय पर्यटन क्षेत्रात नवे स्थान मिळू शकते.
विशेषतः परदेशी पर्यटक, लक्झरी यॉट मालक, क्रूझ प्रवासी आणि सागरी पर्यटनाशी संबंधित उद्योगांना आकर्षित करण्यासाठी हा प्रकल्प महत्त्वाचा ठरणार आहे.
ब्ल्यू इकॉनॉमी आणि सागरी विकासाला चालना
हा प्रकल्प केंद्र सरकारच्या Maritime India Vision 2030, Maritime Amrit Kaal Vision 2047, Sagarmala Programme आणि Cruise Bharat Mission या व्यापक योजनांशी सुसंगत आहे. सागरी अर्थव्यवस्था, किनारी पर्यटन आणि जलवाहतुकीचा विकास हा या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, आगामी काळात मुंबई ट्रान्स हार्बर लिंक, वॉटर ट्रान्सपोर्ट नेटवर्क आणि मरीना यांसारख्या प्रकल्पांमुळे मुंबईचे सागरी महत्त्व आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
मुंबईच्या किनाऱ्याला मिळणार नवी ओळख
गेल्या काही वर्षांत मुंबईत कोस्टल रोड, अटल सेतू, वॉटर ट्रान्सपोर्ट आणि हार्बर विकासासारखे अनेक मोठे प्रकल्प पूर्ण झाले किंवा सुरू आहेत. त्यात आता ‘विकसित भारत मुंबई मरीना’ची भर पडणार आहे.
₹८८७ कोटींचा हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर मुंबई केवळ भारताची आर्थिक राजधानी म्हणूनच नव्हे, तर आंतरराष्ट्रीय सागरी पर्यटन आणि यॉटिंग हब म्हणूनही ओळखली जाऊ शकते. हा प्रकल्प मुंबईच्या जलकिनाऱ्याच्या इतिहासातील एक महत्त्वाचा टप्पा ठरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.