सिडनी, २२ जुलै : कर्करोग उपचार क्षेत्रात वैद्यकीय इतिहासातील एक महत्त्वाचा टप्पा गाठत ऑस्ट्रेलियाने शस्त्रक्रियेशिवाय कर्करोगाच्या गाठी (Tumours) गोठवून नष्ट करणारी जगातील पहिली MRI-Guided Cryoablation प्रणाली सादर केली आहे. Sydney येथील Liverpool Hospital मध्ये सुरू करण्यात आलेले हे अत्याधुनिक तंत्रज्ञान कर्करोगाच्या गाठी नष्ट करण्याबरोबरच तीव्र वेदना कमी करण्यासही सक्षम असल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले आहे. अत्यल्प आक्रमक (Minimally Invasive) स्वरूपाच्या या उपचारपद्धतीमुळे पारंपरिक मोठ्या शस्त्रक्रियेची गरज अनेक प्रकरणांमध्ये टाळता येणार आहे.
MRI च्या अचूक मार्गदर्शनाखाली होते उपचार
या उपचारामध्ये डॉक्टर Cryoprobe नावाची अतिशय बारीक सुई MRI च्या थेट मार्गदर्शनाखाली गाठीपर्यंत पोहोचवतात. त्यानंतर Argon Gas चा वापर करून सुईचे टोक अत्यंत कमी तापमानापर्यंत थंड केले जाते. त्यामुळे गाठीभोवती नियंत्रित स्वरूपाचा ‘Ice Ball’ तयार होतो आणि कर्करोगग्रस्त पेशी गोठून नष्ट होतात. उपचारादरम्यान MRI मुळे डॉक्टरांना संपूर्ण प्रक्रिया Real-time मध्ये पाहता आणि नियंत्रित करता येते.
शस्त्रक्रियेला प्रभावी आणि सुरक्षित पर्याय
पारंपरिक कर्करोग शस्त्रक्रियेमध्ये मोठी चिरफाड, अधिक रक्तस्राव, दीर्घ रुग्णालयीन उपचार आणि पुनर्वसनासाठी अधिक वेळ लागतो. मात्र MRI-Guided Cryoablation मध्ये केवळ एक बारीक Cryoprobe वापरला जात असल्याने ही प्रक्रिया अत्यल्प आक्रमक ठरते. अनेक रुग्णांना उपचारानंतर त्याच दिवशी घरी परतणे शक्य होते आणि त्यांना तुलनेने कमी वेदना तसेच जलद पुनर्वसनाचा लाभ मिळतो.
अवघड भागांतील गाठींसाठी मोठा दिलासा
हे तंत्रज्ञान विशेषतः मणका (Spine), श्रोणी (Pelvis), यकृत (Liver), मूत्रपिंड (Kidney) आणि शरीरातील इतर अवघड भागांतील गाठींसाठी अत्यंत उपयुक्त मानले जात आहे. अशा ठिकाणी पारंपरिक शस्त्रक्रिया करणे धोकादायक किंवा गुंतागुंतीचे ठरू शकते. त्यामुळे हे तंत्रज्ञान वृद्ध, गंभीर आजार असलेले किंवा मोठी शस्त्रक्रिया सहन करू न शकणाऱ्या रुग्णांसाठी मोठा दिलासा ठरू शकते.
वेदनांपासूनही मिळणार मोठा आराम
कर्करोगाच्या गाठींमुळे अनेक रुग्णांना असह्य वेदना होतात. Cryoablation उपचारामुळे गाठ नष्ट करण्याबरोबरच वेदना कमी होण्यासही मोठी मदत होते. त्यामुळे रुग्णांच्या जीवनमानात (Quality of Life) लक्षणीय सुधारणा होण्याची शक्यता डॉक्टरांनी व्यक्त केली आहे.
MRI मुळे उपचार अधिक अचूक
या तंत्रज्ञानाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे Real-time MRI Imaging. उपचारादरम्यान तयार होणाऱ्या Ice Ball चा आकार आणि त्याचा प्रभाव डॉक्टरांना थेट दिसत असल्याने गाठ अचूकपणे गोठवता येते आणि आजूबाजूच्या निरोगी ऊतींचे नुकसान होण्याचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी होतो. त्यामुळे उपचार अधिक सुरक्षित आणि परिणामकारक ठरतो.
ऑस्ट्रेलियासाठी वैद्यकीय क्षेत्रातील मोठी उपलब्धी
Liverpool Hospital मधील ही प्रणाली MRI, CT, Angiography आणि Ultrasound या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा समन्वय असलेल्या आधुनिक Interventional Radiology Suite चा भाग आहे. त्यामुळे रुग्णाला एका ठिकाणी अत्यंत अचूक निदान आणि उपचाराची सुविधा उपलब्ध होत आहे. या सुविधेमुळे ऑस्ट्रेलियाच्या कर्करोग उपचार क्षेत्रात नवे पर्व सुरू झाल्याचे मानले जात आहे.
कर्करोग उपचाराचे भविष्य बदलणारे तंत्रज्ञान
वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, MRI-Guided Cryoablation हे भविष्यातील कर्करोग उपचारातील सर्वात महत्त्वाच्या तंत्रज्ञानांपैकी एक ठरू शकते. कमी वेदना, जलद पुनर्वसन, अत्यंत अचूक उपचार आणि शस्त्रक्रियेची गरज कमी होणे या वैशिष्ट्यांमुळे जगभरातील कर्करोग उपचार पद्धतीमध्ये या तंत्रज्ञानाचा मोठ्या प्रमाणावर स्वीकार होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.