मुंबई, २० ऑगस्ट : मुंबईतील सार्वजनिक वाहतूक आणि पादचारी सुविधांच्या दृष्टीने महत्त्वाचा प्रकल्प पुढे आला आहे. सायन्स सेंटर Metro 3 स्थानक ते वरळी Promenade यांना महालक्ष्मी Racecourse मार्गे जोडणारा सुमारे १.३ किमी लांबीचा भूमिगत पादचारी मार्ग उभारण्याची योजना आहे. या प्रकल्पासाठी बृहन्मुंबई महानगरपालिका (BMC) सुमारे ₹७०२.४ कोटी खर्च करणार असून, बांधकामाची जबाबदारी मुंबई मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेड (MMRCL) कडे असेल.
सायन्स सेंटर ते वरळी Promenade थेट जोडणी
प्रस्तावित भूमिगत मार्ग सायन्स सेंटर Metro 3 स्थानकापासून सुरू होऊन महालक्ष्मी Racecourse मार्गे वरळी Promenade पर्यंत जाणार आहे.
या मार्गामुळे Metro स्थानकातून बाहेर पडणाऱ्या प्रवाशांना रस्त्यावरील वाहतूक ओलांडण्याची गरज कमी होऊन पायी जाण्यासाठी अधिक सुरक्षित आणि सोयीस्कर पर्याय उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे. MMRCL च्या अधिकृत निविदेतही या कामाचे वर्णन Science Centre Metro Station आणि Worli Promenade यांना Mahalaxmi Racecourse मार्गे जोडणारा Underground Pedestrian Vestibule असे करण्यात आले आहे.
₹७०२.४ कोटींचा प्रकल्प
या प्रकल्पासाठी BMC कडून ₹७०२ कोटी ४४ लाख ३५ हजार खर्च करण्यात येणार असल्याचे वृत्त आहे.
प्रकल्पाचा संपूर्ण खर्च BMC टप्प्याटप्प्याने उपलब्ध करून देणार असून, कामाच्या प्रगतीनुसार निधी वितरित केला जाणार आहे. प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर त्याचे संचालन आणि देखभाल BMC कडे सोपवली जाणार आहे.
MMRCL कडे बांधकामाची जबाबदारी
भूमिगत पादचारी मार्गाचे Design आणि Construction MMRCL कडून केले जाणार आहे.
या कामासाठी MMRCL ने निविदा प्रक्रिया सुरू केली होती. अधिकृत निविदेच्या कागदपत्रांमध्ये Science Centre Metro Station ते Worli Coastal Road Promenade via Mahalaxmi Racecourse असा या प्रकल्पाचा स्पष्ट उल्लेख आहे.
प्रत्यक्ष बांधकामाचा ठेका मिळाला
या प्रकल्पाच्या प्रत्यक्ष बांधकामासाठी J. Kumar Infraprojects ला MMRCL कडून Letter of Acceptance मिळाल्याचे कंपनीने Stock Exchange ला कळवले आहे.
कंपनीच्या अधिकृत निवेदनानुसार या कामाची Contract Value ₹५२१.७७ कोटी असून त्यावर GST अतिरिक्त आहे. त्यामुळे प्रकल्पाचा एकूण BMC खर्च आणि बांधकामाच्या Contract Value मध्ये फरक आहे.
पादचाऱ्यांसाठी सुरक्षित मार्ग
मुंबईसारख्या शहरात Metro स्थानक, रस्ते, Promenade आणि सार्वजनिक ठिकाणे यांच्यातील शेवटच्या टप्प्याची जोडणी अत्यंत महत्त्वाची आहे.
भूमिगत मार्गामुळे प्रवाशांना वाहतुकीची गर्दी, मोठे रस्ते आणि चौक ओलांडण्याची गरज कमी होऊ शकते. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक, महिला आणि दिव्यांग प्रवाशांसाठी मार्गाची रचना सुरक्षित आणि सुलभ ठेवणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
Metro 3 शी थेट संबंध
सायन्स सेंटर हे मुंबईच्या Metro Line 3 अर्थात Aqua Line वरील महत्त्वाचे स्थानक आहे. या मार्गिकेमुळे दक्षिण मुंबईतील विविध भागांना Metro नेटवर्कशी जोडणी मिळाली आहे.
सायन्स सेंटर स्थानकापासून वरळी Promenade आणि महालक्ष्मी परिसराशी भूमिगत पादचारी जोडणी झाल्यास Metro + Walking Connectivity अधिक मजबूत होईल.
महालक्ष्मी Racecourse परिसरालाही फायदा
या मार्गामुळे महालक्ष्मी Racecourse परिसरातील विविध ठिकाणांना Metro शी जोडण्याची क्षमता वाढणार आहे.
या भागात मोठ्या प्रमाणावर नागरिक, पर्यटक आणि कार्यक्रमांसाठी येणाऱ्या लोकांची वर्दळ असते. त्यामुळे सार्वजनिक वाहतुकीतून येणाऱ्या प्रवाशांना शेवटच्या टप्प्यातील प्रवासासाठी अधिक सोयीचा पर्याय मिळू शकतो.
मुंबईच्या भूमिगत पादचारी जाळ्याचा विस्तार
हा प्रकल्प एकटाच नाही. मुंबईत Metro स्थानकांना आसपासच्या महत्त्वाच्या इमारती, कार्यालये आणि सार्वजनिक ठिकाणांशी जोडण्यासाठी भूमिगत पादचारी मार्गांचे मोठे जाळे उभारण्याचा विचार सुरू आहे.
यामध्ये BKC आणि सायन्स सेंटर परिसरातील विविध जोडण्यांचाही समावेश आहे. मार्च २०२६ मधील अहवालानुसार, Metro 3 अंतर्गत नियोजित भूमिगत पादचारी मार्गांची एकत्रित लांबी सुमारे ३ किमीपर्यंत जाऊ शकते.
Transit-Oriented Development अंतर्गत प्रकल्प
सायन्स सेंटर–वरळी Promenade भूमिगत मार्ग हा Transit-Oriented Development (TOD) संकल्पनेशी संबंधित आहे.
Metro आणि रेल्वे स्थानकांच्या आसपास पादचारी सुविधा, सार्वजनिक जागा आणि इतर वाहतूक साधनांची जोडणी मजबूत करून सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर वाढवणे हा TOD चा प्रमुख उद्देश आहे. या प्रकल्पाचा समावेश DCPR 2034 मधील TOD तरतुदींशी जोडण्यात आला आहे.
मुंबईकरांना काय फायदा होणार?
प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर:
- Metro 3 आणि वरळी Promenade यांच्यात थेट पादचारी जोडणी मिळेल.
- महालक्ष्मी Racecourse परिसरात जाणे अधिक सोयीचे होईल.
- मोठे रस्ते ओलांडण्याची गरज कमी होऊ शकते.
- पादचाऱ्यांना सुरक्षित पर्यायी मार्ग मिळेल.
- Metro वापरणाऱ्या प्रवाशांसाठी शेवटच्या टप्प्याचा प्रवास सुलभ होईल.
- परिसरातील सार्वजनिक वाहतूक आणि पादचारी व्यवस्था अधिक एकत्रित होईल.
मुंबईच्या सार्वजनिक वाहतुकीसाठी महत्त्वाचे पाऊल
मुंबईमध्ये Metro नेटवर्कचा विस्तार होत असताना Metro स्थानकापासून अंतिम गंतव्यापर्यंतची सुरक्षित आणि सोयीस्कर जोडणी तितकीच महत्त्वाची ठरत आहे.
सायन्स सेंटर–वरळी Promenade भूमिगत मार्गामुळे या भागात Metro आणि पादचारी वाहतुकीचे अधिक चांगले एकत्रीकरण होण्याची अपेक्षा आहे.
थोडक्यात : मुंबईत ₹७०२.४ कोटींच्या खर्चातून सुमारे १.३ किमी लांबीचा भूमिगत पादचारी मार्ग उभारला जाणार आहे. हा मार्ग सायन्स सेंटर Metro 3 स्थानकाला महालक्ष्मी Racecourse मार्गे वरळी Promenade शी जोडणार आहे. BMC या प्रकल्पासाठी निधी देणार असून MMRCL बांधकाम करणार आहे. J. Kumar Infraprojects ला ₹५२१.७७ कोटींच्या बांधकामाचा ठेका मिळाल्याचे कंपनीच्या अधिकृत निवेदनातून स्पष्ट होते.