बंगळुरू, २६ ऑगस्ट : भारताच्या स्वदेशी एरोस्पेस आणि संरक्षण क्षेत्रासाठी महत्त्वाची घडामोड समोर आली आहे. Hindustan Aeronautics Limited (HAL) आणि Safran Helicopter Engines यांनी SAFHAL Helicopter Engines Pvt. Ltd. मार्फत ‘अरावली’ या नवीन पिढीच्या हेलिकॉप्टर इंजिनच्या संयुक्त विकास आणि निर्मितीसाठी अंतिम करार केला आहे. हा करार Design, Development, Manufacturing, Supply आणि Lifecycle Support अशा विविध टप्प्यांना व्यापतो.
३,५०० ते ४,००० SHP क्षमतेचे इंजिन
‘अरावली’ हे ३,५०० ते ४,००० Shaft Horsepower (SHP) क्षमतेच्या वर्गातील उच्च क्षमतेचे हेलिकॉप्टर इंजिन असेल.
हे इंजिन भारताच्या आगामी १३ टन क्षमतेच्या Indian Multi-Role Helicopter (IMRH) साठी विकसित केले जात आहे. त्याचबरोबर त्याच्या नौदल आवृत्ती Deck-Based Multi-Role Helicopter (DBMRH) साठीही याचा वापर केला जाणार आहे.
SAFHAL मार्फत संयुक्त विकास
या प्रकल्पासाठी SAFHAL Helicopter Engines Pvt. Ltd. ही HAL आणि Safran Helicopter Engines यांची संयुक्त कंपनी महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे.
दोन्ही कंपन्यांच्या तांत्रिक कौशल्याचा वापर करून इंजिनचे Design, Advanced Manufacturing, Testing आणि Lifecycle Support विकसित केले जाणार आहे.
भारताच्या स्वदेशी इंजिन क्षमतेसाठी महत्त्वाचे पाऊल
हेलिकॉप्टरसाठी उच्च क्षमतेचे इंजिन विकसित करणे हे एरोस्पेस क्षेत्रातील अत्यंत गुंतागुंतीचे तंत्रज्ञान मानले जाते. त्यामुळे ‘अरावली’ प्रकल्प भारताच्या Aatmanirbhar Bharat आणि स्वदेशी एरोस्पेस तंत्रज्ञानाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे.
HAL चे अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक Ravi K यांच्या मते, या सहकार्यामुळे पुढील पिढीच्या भारतीय हेलिकॉप्टरसाठी आवश्यक propulsion technology विकसित करण्याचा मजबूत पाया तयार होईल.
IMRH साठी मुख्य इंजिन
HAL विकसित करत असलेले Indian Multi-Role Helicopter हे सुमारे १३ टन वर्गातील बहुउद्देशीय हेलिकॉप्टर आहे. भारतीय सशस्त्र दलांच्या विविध गरजा लक्षात घेऊन त्याची रचना करण्यात येत आहे.
या हेलिकॉप्टरच्या नौदल आवृत्तीचे नाव Deck-Based Multi-Role Helicopter असून, ती भारतीय नौदलासाठी विकसित केली जात आहे.
नौदलाच्या हेलिकॉप्टरलाही मिळणार ताकद
DBMRH हे नौदलाच्या युद्धनौकांवरून कार्य करण्यासाठी विकसित केले जाणारे हेलिकॉप्टर आहे. त्यामुळे ‘अरावली’ इंजिनला केवळ स्थलसेनेच्या गरजांसाठी नव्हे, तर नौदलाच्या भविष्यातील हेलिकॉप्टर कार्यक्रमासाठीही महत्त्वाची भूमिका मिळणार आहे.
यामुळे भारताच्या स्वदेशी रोटरक्राफ्ट तंत्रज्ञानाच्या विकासाला आणखी चालना मिळू शकते.
केवळ लष्करी वापरापुरते मर्यादित नाही
‘अरावली’ कार्यक्रमाचा संभाव्य वापर भविष्यात Civil Helicopter Market मध्येही होऊ शकतो. तसेच या प्रकल्पामुळे भारतातील Maintenance, Repair and Overhaul (MRO) क्षमतांच्या विकासालाही चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
भारत–फ्रान्स एरोस्पेस सहकार्याला नवे बळ
HAL आणि Safran यांच्यात यापूर्वीपासूनच एरोस्पेस क्षेत्रात सहकार्य आहे. SAFHAL ही दोन्ही कंपन्यांची संयुक्त कंपनी असून, भारतात हेलिकॉप्टर इंजिन तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी तिची स्थापना करण्यात आली आहे.
‘अरावली’ प्रकल्पामुळे भारत आणि फ्रान्समधील संरक्षण आणि एरोस्पेस सहकार्याला आणखी धोरणात्मक महत्त्व मिळणार आहे.
‘अरावली’ नाव का?
या इंजिनला भारतातील प्राचीन अरावली पर्वतरांगांवरून ‘अरावली’ हे नाव देण्यात आले आहे. Safran च्या हेलिकॉप्टर इंजिनना पर्वतरांगा, शिखरे किंवा तलावांच्या नावांवरून संबोधण्याची परंपरा आहे.
भारतासाठी याचा मोठा फायदा काय?
या प्रकल्पामुळे भारताला भविष्यातील हेलिकॉप्टर कार्यक्रमांसाठी महत्त्वाच्या Propulsion Technology मध्ये अधिक स्वावलंबी होण्यास मदत होऊ शकते.
याशिवाय देशांतर्गत उत्पादन, देखभाल, दुरुस्ती, चाचणी आणि पुरवठा साखळी विकसित झाल्याने भारतीय एरोस्पेस उद्योगातील विविध कंपन्यांना आणि तंत्रज्ञान क्षेत्राला फायदा होण्याची शक्यता आहे.
थोडक्यात : HAL आणि Safran Helicopter Engines यांनी SAFHAL मार्फत ‘अरावली’ हेलिकॉप्टर इंजिनच्या संयुक्त विकास आणि निर्मितीसाठी अंतिम करार केला आहे. ३,५०० ते ४,००० SHP क्षमतेचे हे इंजिन HAL च्या आगामी १३ टन Indian Multi-Role Helicopter (IMRH) आणि त्याच्या नौदल आवृत्ती DBMRH साठी वापरले जाणार आहे. Design पासून Manufacturing आणि Lifecycle Support पर्यंत संपूर्ण सहकार्याचा या करारात समावेश आहे. त्यामुळे भारताच्या स्वदेशी हेलिकॉप्टर इंजिन आणि एरोस्पेस तंत्रज्ञान क्षमतेसाठी हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.