कल्याण, २८ ऑगस्ट : कल्याण-डोंबिवली शहरात भटक्या कुत्र्यांच्या वाढत्या उपद्रवाच्या पार्श्वभूमीवर कल्याण-डोंबिवली महानगरपालिकेने मोठी रेबीज प्रतिबंधक लसीकरण मोहीम सुरू केली आहे. संपूर्ण महानगरपालिका क्षेत्रातील सुमारे ६० हजार भटक्या कुत्र्यांना लस देण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले असून, पहिल्या टप्प्यात २० हजार श्वानांचे लसीकरण करण्याचे उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले आहे.
बिर्ला कॉलेज परिसरातून मोहिमेला सुरुवात
मोहिमेचा औपचारिक शुभारंभ बिर्ला कॉलेज परिसरातून करण्यात आला. त्यानंतर ही मोहीम कल्याण–डोंबिवली महानगरपालिकेच्या सर्व प्रभागांमध्ये टप्प्याटप्प्याने राबवण्यात येणार आहे.
महापालिकेच्या लसीकरण पथकांकडून विविध भागांतील भटक्या कुत्र्यांची ओळख करून त्यांना अँटी-रेबीज लस देण्यासोबतच लसीकरणाची नोंद ठेवली जात आहे.
६० हजार भटक्या कुत्र्यांचे लक्ष्य
महापालिका क्षेत्रात सुमारे ६० हजार भटके श्वान असल्याचा प्राथमिक अंदाज आहे. त्यामुळे एकाच वेळी संपूर्ण शहराचे लसीकरण करणे शक्य नसल्याने मोहीम टप्प्याटप्प्याने राबवली जाणार आहे.
पहिल्या टप्प्यात किमान २० हजार कुत्र्यांना लस देण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. त्यानंतर उर्वरित कुत्र्यांचे लसीकरण करण्यात येणार आहे.
नागरिकांच्या सुरक्षेचा मुद्दा गंभीर
कल्याण–डोंबिवलीत अलीकडच्या काळात कुत्रा चावण्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाल्याचे रुग्णालयीन आकडेवारीतून समोर आले आहे. २०२६ च्या पहिल्या सहा महिन्यांतच महापालिका रुग्णालयांमध्ये १८,४४७ श्वानदंशाच्या घटनांची नोंद झाल्याचे वृत्त आहे.
ऑगस्टमध्ये कल्याण परिसरात काही नागरिकांवर कुत्र्यांनी हल्ला केल्याच्या घटनांनंतर या समस्येने अधिक गंभीर स्वरूप घेतले. काही घटनांमध्ये संशयित कुत्र्यांना पकडून त्यांच्यावर उपचार आणि लसीकरण करण्यात आले.
रेबीजचा धोका कमी करण्यासाठी लसीकरण
रेबीज हा संक्रमित प्राण्याच्या चावा किंवा ओरखड्यामुळे माणसांमध्ये पसरणारा गंभीर आणि जीवघेणा आजार आहे. त्यामुळे भटक्या कुत्र्यांचे मोठ्या प्रमाणावर लसीकरण करणे हे रेबीजचा प्रसार रोखण्यासाठी महत्त्वाचे प्रतिबंधात्मक पाऊल मानले जाते.
मात्र केवळ एकदा लसीकरण करून समस्या पूर्णपणे सुटणार नाही. नियमित लसीकरणासोबत कुत्र्यांचे निर्बीजीकरण आणि सातत्यपूर्ण देखरेख आवश्यक राहणार आहे.
सर्व प्रभागांमध्ये पथके फिरणार
ही मोहीम केवळ बिर्ला कॉलेज परिसरापुरती मर्यादित राहणार नाही. महापालिकेच्या पथकांकडून निवासी परिसर, सार्वजनिक ठिकाणे आणि भटक्या कुत्र्यांची संख्या अधिक असलेल्या भागांमध्ये जाऊन लसीकरण केले जाणार आहे.
लसीकरण झालेल्या कुत्र्यांची नोंद ठेवण्यावरही भर देण्यात येत आहे, त्यामुळे मोहिमेची व्याप्ती आणि प्रगती तपासणे शक्य होणार आहे.
श्वानप्रेमी आणि नागरिकांची मदत महत्त्वाची
महापालिकेने नागरिक आणि श्वानप्रेमींना सहकार्य करण्याचे आवाहन केले आहे.
स्थानिक रहिवाशांना त्यांच्या परिसरातील भटक्या कुत्र्यांची माहिती असल्याने लसीकरण पथकांना कुत्रे शोधणे आणि त्यांच्यापर्यंत पोहोचणे अधिक सोपे होऊ शकते. विशेषतः नियमितपणे श्वानांना खाद्य देणारे नागरिक पथकांना कुत्र्यांची ओळख पटवून देण्यात मदत करू शकतात.
लसीकरणासोबत निर्बीजीकरणही गरजेचे
भटक्या कुत्र्यांची संख्या नियंत्रणात ठेवण्यासाठी निर्बीजीकरण आणि अँटी-रेबीज लसीकरण या दोन्ही उपाययोजना एकत्रितपणे राबवणे आवश्यक आहे.
KDMC प्रशासनाने यापूर्वीही निर्बीजीकरण केंद्राची क्षमता वाढवण्याचे आणि संवेदनशील भागांत विशेष पथके तैनात करण्याचे निर्देश दिले आहेत. दररोज ४० ते ५० कुत्र्यांचे निर्बीजीकरण करण्याचे लक्ष्य ठेवण्याची माहितीही प्रशासनाकडून देण्यात आली होती.
कचरा व्यवस्थापनाचाही थेट संबंध
भटक्या कुत्र्यांची संख्या आणि त्यांचा वावर कमी करण्यासाठी उघड्यावर कचरा न टाकणे हा देखील महत्त्वाचा उपाय आहे.
रस्त्यांवर आणि कचराकुंड्यांच्या आसपास अन्न उपलब्ध झाल्यामुळे भटक्या कुत्र्यांचे मोठे कळप तयार होऊ शकतात. त्यामुळे नागरिकांनी कचरा बंद डब्यात टाकणे आणि सार्वजनिक ठिकाणी अन्न उघडे न ठेवणे आवश्यक आहे.
आता मोहिमेच्या अंमलबजावणीवर लक्ष
६० हजार श्वानांचे लसीकरण हे KDMC समोरील मोठे लक्ष्य आहे. त्यामुळे पहिल्या टप्प्यातील २० हजार कुत्र्यांचे लसीकरण किती वेगाने आणि प्रभावीपणे पूर्ण होते, याकडे नागरिकांचे लक्ष राहणार आहे.
लसीकरणासोबत निर्बीजीकरण, कुत्रा चावण्याच्या घटनांवर तातडीची कारवाई, कचरा व्यवस्थापन आणि नागरिकांच्या तक्रारींचे निराकरण यांचा समन्वय झाला तरच भटक्या कुत्र्यांच्या समस्येवर दीर्घकालीन उपाय होऊ शकतो.
थोडक्यात : कल्याण-डोंबिवली महानगरपालिकेने ६० हजार भटक्या कुत्र्यांच्या रेबीज प्रतिबंधक लसीकरणाची मोठी मोहीम सुरू केली आहे. बिर्ला कॉलेज परिसरातून सुरुवात झालेल्या या मोहिमेच्या पहिल्या टप्प्यात २० हजार श्वानांचे लसीकरण करण्याचे लक्ष्य आहे. सर्व प्रभागांमध्ये पथके तैनात करून कुत्र्यांची ओळख, लसीकरण आणि नोंद ठेवली जाणार आहे. नागरिक आणि श्वानप्रेमींचे सहकार्य घेतले जाणार असून, लसीकरणासोबत निर्बीजीकरण आणि कचरा व्यवस्थापनावरही सातत्याने भर देणे आवश्यक ठरणार आहे.