कल्याण, २ सप्टेंबर : गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर कल्याण तालुक्यात मोठ्या प्रमाणावर तयारी सुरू असली, तरी गणेशमूर्ती विसर्जनासाठी निश्चित करण्यात आलेल्या १९ घाटांच्या दुरवस्थेचा गंभीर प्रश्न समोर आला आहे. कल्याण तालुका पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत यंदा सुमारे ४,५०० घरगुती आणि ९३ सार्वजनिक गणेशोत्सव साजरे होणार आहेत. या पार्श्वभूमीवर विसर्जनस्थळांवरील मूलभूत सुविधा वेळेत उपलब्ध करून देण्याची मागणी होत आहे.
१९ विसर्जन घाटांवर सुविधांचा अभाव
कल्याण तालुका पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत उल्हास, काळू, भातसा आणि बारवी नद्यांच्या काठावर तसेच विविध गावांतील तलावांवर मिळून १९ विसर्जन घाट निश्चित करण्यात आले आहेत.
मात्र पाहणीदरम्यान अनेक घाटांवर मोठ्या प्रमाणात चिखल साचलेला, घाटावरील लाद्या तुटलेल्या किंवा उखडलेल्या आणि परिसरातील प्रकाशव्यवस्था अपुरी असल्याचे आढळले आहे. त्यामुळे विसर्जनासाठी येणाऱ्या भाविकांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न निर्माण झाला आहे.
घाट की दलदल, असा प्रश्न
पावसाळ्यानंतर नदी आणि तलावांच्या काठावरील परिसरात चिखलाचे प्रमाण वाढले आहे. अशा परिस्थितीत गणेशमूर्ती घेऊन घाटावर जाणाऱ्या भाविकांना घसरून पडण्याचा किंवा पाण्यात तोल जाण्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
विशेषतः लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी घाटाकडे जाणाऱ्या मार्गांची स्वच्छता आणि मजबूत पृष्ठभाग तयार करणे आवश्यक आहे.
विसर्जन मार्गांवरील खड्डेही चिंतेचा विषय
घाटांपर्यंत जाणाऱ्या अनेक रस्त्यांवर मोठमोठे खड्डे असल्याची तक्रार आहे. विसर्जन मिरवणुकीत मोठ्या संख्येने नागरिक सहभागी होत असताना या खड्ड्यांमुळे वाहतूक कोंडीबरोबरच अपघाताचा धोका वाढू शकतो.
त्यामुळे गणेशोत्सवापूर्वी संबंधित ग्रामपंचायत, महसूल आणि स्थानिक प्रशासनाने विसर्जन मार्गांची तातडीने दुरुस्ती करण्याची मागणी करण्यात येत आहे.
४,५०० घरगुती आणि ९३ सार्वजनिक गणेशोत्सव
यंदा कल्याण तालुका पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत सुमारे ४,५०० घरगुती गणेशोत्सव आणि ९३ सार्वजनिक गणेशोत्सव होणार आहेत. त्यामुळे विसर्जनाच्या दिवशी नदी आणि तलावांच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणात भाविकांची गर्दी होण्याची शक्यता आहे.
इतक्या मोठ्या संख्येने गणेशोत्सव होत असताना विसर्जन घाटांवरील व्यवस्था अपुरी राहिल्यास प्रशासनासमोर मोठे आव्हान निर्माण होऊ शकते.
१० अधिकारी आणि ८६ अंमलदारांचा बंदोबस्त
गणेशोत्सव निर्विघ्न पार पाडण्यासाठी कल्याण तालुका पोलिसांनी १० पोलीस अधिकारी आणि ८६ अंमलदार तैनात करण्याची तयारी केली आहे. यासोबतच होमगार्ड आणि गावोगावचे पोलीस पाटीलही सुरक्षा व्यवस्थेत सहभागी होणार आहेत.
मात्र तालुक्यातील मोठी लोकसंख्या आणि गणेशोत्सवाच्या काळातील वाढती गर्दी लक्षात घेता उपलब्ध मनुष्यबळावर मोठी जबाबदारी राहणार आहे.
बुडण्याच्या घटनांची पार्श्वभूमी
गेल्या काही वर्षांत विसर्जनादरम्यान भाविक बुडून मृत्युमुखी पडल्याच्या घटना घडल्याचा उल्लेख स्थानिक वृत्तांत करण्यात आला आहे. त्यामुळे यंदा प्रशासनाने केवळ पोलीस बंदोबस्तावर अवलंबून न राहता पाण्यातील सुरक्षेसाठी स्वतंत्र उपाययोजना करणे आवश्यक ठरणार आहे.
जीवरक्षक आणि बचाव पथकांची गरज
नदी आणि तलावांमध्ये विसर्जन करताना पाण्याची खोली, प्रवाह आणि चिखल यामुळे धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे प्रत्येक प्रमुख घाटावर प्रशिक्षित जीवरक्षक, बचाव साहित्य आणि आपत्कालीन पथक उपलब्ध असणे महत्त्वाचे आहे.
विसर्जनाच्या गर्दीत एखादी व्यक्ती पाण्यात पडल्यास सुरुवातीच्या काही मिनिटांत मिळणारी मदत अत्यंत निर्णायक ठरू शकते.
प्रकाशव्यवस्था तातडीने सुधारण्याची मागणी
अनेक गणेशमूर्तींचे विसर्जन रात्री उशिरापर्यंत सुरू राहते. त्यामुळे घाट, घाटाकडे जाणारे रस्ते आणि वाहनतळ परिसरात पुरेशी विद्युत रोषणाई असणे आवश्यक आहे.
अपुरा प्रकाश असल्यास चिखल, खड्डे किंवा तुटलेल्या लाद्या सहज लक्षात न आल्याने अपघाताचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे विसर्जनापूर्वी संपूर्ण मार्गाची रात्रीच्या वेळेतही पाहणी करण्याची गरज आहे.
यंदाच्या गणेशोत्सवात प्रशासनाची कसोटी
कल्याण तालुक्यातील गणेशोत्सवाचा मोठा विस्तार पाहता फक्त पोलीस बंदोबस्त वाढवणे पुरेसे ठरणार नाही. घाटांची दुरुस्ती, स्वच्छता, प्रकाशव्यवस्था, जीवरक्षक, वाहतूक नियंत्रण आणि आपत्कालीन वैद्यकीय सुविधा यांचा एकत्रित आराखडा आवश्यक आहे.
दरम्यान, कल्याण–डोंबिवली महानगरपालिकेनेही आपल्या कार्यक्षेत्रातील विसर्जनस्थळी स्वच्छता, विद्युत रोषणाई आणि इतर सुविधांवर भर दिला असून, १० सप्टेंबरपूर्वी रस्त्यांवरील खड्डे बुजवण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
नागरिकांनीही सुरक्षेचे नियम पाळणे आवश्यक
प्रशासनाकडून सुविधा उपलब्ध करून देण्याबरोबरच नागरिकांनीही नदीच्या खोल भागात जाणे टाळणे, लहान मुलांना पाण्याच्या काठापासून दूर ठेवणे आणि पोलिस व जीवरक्षकांच्या सूचनांचे पालन करणे आवश्यक आहे.
विसर्जनाच्या वेळी गर्दी वाढल्यास एकाच घाटावर मोठ्या प्रमाणात नागरिक जमा होऊ नयेत, यासाठी उपलब्ध पर्यायी घाटांचा वापर करण्याचे नियोजनही महत्त्वाचे ठरणार आहे.
थोडक्यात : कल्याण तालुका पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत यंदा ४,५०० घरगुती आणि ९३ सार्वजनिक गणेशोत्सव होणार असून, विसर्जनासाठी १९ घाट निश्चित करण्यात आले आहेत. मात्र उल्हास, काळू, भातसा आणि बारवी नदीकाठासह विविध तलावांवरील काही घाटांवर चिखल, तुटलेल्या लाद्या, रस्त्यांवरील खड्डे आणि अपुरी प्रकाशव्यवस्था असल्याने भाविकांच्या सुरक्षेचा प्रश्न निर्माण झाला आहे. गणेशोत्सवासाठी १० पोलीस अधिकारी, ८६ अंमलदार, होमगार्ड आणि पोलीस पाटील सज्ज राहणार असले तरी घाटांची दुरुस्ती, स्वच्छता, प्रकाशव्यवस्था आणि जीवरक्षकांची नियुक्ती तातडीने करण्याची मागणी होत आहे.