भारताची पहिली Bullet Train २०२७ मध्ये धावणार; मे-जूनमध्ये Track Testing, वर्षअखेरीस उद्घाटनाची तयारी !

नवी दिल्ली, १० सप्टेंबर : भारताच्या पहिल्या स्वदेशी निर्मित Bullet Train प्रकल्पाने निर्णायक टप्प्यात प्रवेश केला असून २०२७ मध्ये या अतिवेगवान रेल्वेसेवेचे उद्घाटन करण्याचे नियोजन असल्याची महत्त्वपूर्ण माहिती केंद्रीय रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी दिली आहे. या ट्रेनची Track Testing पुढील वर्षी मे किंवा जून २०२७ मध्ये सुरू होईल. त्यानंतर साधारण दोन ते चार महिने चाचण्या घेतल्यानंतर उद्घाटन करण्यात येणार असल्याचे वैष्णव यांनी सांगितले.

स्वदेशी Bullet Trainचा Body Frame तयार

भारताच्या High-Speed Rail क्षेत्रातील आत्मनिर्भरतेच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल म्हणून विकसित करण्यात येत असलेल्या या ट्रेनचा पहिला Body Frame तयार झाला आहे. हा Frame आता Squeeze Test साठी पाठवण्यात आला आहे. या चाचणीमध्ये ट्रेनच्या Coach Body ची संरचनात्मक मजबुती आणि मोठ्या दाबाखाली ती किती सुरक्षितपणे भार सहन करू शकते, याची तपासणी केली जाते.

रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी वडोदरा येथे आयोजित ‘NaMo for Viksit Bharat’ कार्यक्रमात या प्रगतीची माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, पुढील वर्षी मे किंवा जूनमध्ये भारताची स्वतःची Bullet Train चाचणीसाठी रुळांवर दाखल होईल.

मे-जून २०२७ मध्ये Track Testing

Bullet Train च्या प्रत्यक्ष चाचणीचा सर्वात महत्त्वाचा टप्पा मे-जून २०२७ मध्ये सुरू होणार आहे. या काळात ट्रेनच्या वेगासह तिची सुरक्षितता, ब्रेकिंग प्रणाली, स्थिरता, विद्युत प्रणाली, Track-Traction समन्वय आणि अन्य तांत्रिक बाबींची सखोल तपासणी केली जाणार आहे.

रेल्वेमंत्र्यांच्या माहितीनुसार, Track Testing नंतर साधारण दोन ते चार महिन्यांचा चाचणी कालावधी अपेक्षित आहे. त्यानंतर आवश्यक मान्यता आणि सुरक्षा प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर ट्रेनचे उद्घाटन केले जाणार आहे.

२०२७मध्ये उद्घाटनाचे नियोजन

या घडामोडींचा सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे Bullet Train चे उद्घाटन २०२७ मध्ये करण्याचे लक्ष्य. रेल्वेमंत्र्यांनी चाचणीनंतर पंतप्रधानांच्या हस्ते उद्घाटन होण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे.

मात्र, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की २०२७ मधील उद्घाटनाची तारीख अद्याप निश्चित झालेली नाही. सध्या रेल्वे मंत्रालयाने मे-जूनमध्ये चाचणी आणि त्यानंतर दोन ते चार महिन्यांत उद्घाटनाचे वेळापत्रक सांगितले आहे. त्यामुळे अंतिम व्यावसायिक सेवा चाचण्या आणि आवश्यक सुरक्षा मंजुरींच्या प्रगतीवर अवलंबून असेल.

Surat-Vapi मार्गिका डिसेंबरपर्यंत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट

Mumbai-Ahmedabad High-Speed Rail Corridor च्या बांधकामालाही वेग देण्यात आला आहे. रेल्वेमंत्र्यांनी Surat-Vapi विभागाचे बांधकाम डिसेंबर २०२६पर्यंत पूर्ण होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली आहे.

हा विभाग प्रकल्पाच्या टप्प्याटप्प्याने सुरू होणाऱ्या सेवेसाठी महत्त्वाचा आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, संपूर्ण ५०८ किलोमीटरच्या Mumbai-Ahmedabad High-Speed Rail Corridor वर एकाच वेळी सेवा सुरू करण्याऐवजी टप्प्याटप्प्याने मार्गिका कार्यान्वित करण्याचे नियोजन आहे.

मुंबई–अहमदाबाद ५०८ किलोमीटरचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प

Mumbai-Ahmedabad High-Speed Rail अर्थात MAHSR Corridor ची लांबी ५०८ किलोमीटर आहे. हा मार्ग महाराष्ट्र, गुजरात आणि दादरा व नगर हवेली या केंद्रशासित प्रदेशातून जातो. या मार्गावर मुंबई, ठाणे, विरार, बोईसर, वापी, बिलीमोरा, सुरत, भरुच, वडोदरा, आनंद, अहमदाबाद आणि साबरमती अशी १२ स्थानके नियोजित आहेत.

हा प्रकल्प जपानच्या तांत्रिक आणि आर्थिक सहकार्याने विकसित केला जात आहे. संपूर्ण प्रकल्पासाठी आवश्यक जमीन संपादन पूर्ण झाले असून सर्व वैधानिक मंजुरी मिळाल्याची माहिती रेल्वे मंत्रालयाने फेब्रुवारी २०२६मध्ये दिली होती.

वडोदरा ते मुंबई अवघ्या दीड तासात

Bullet Train सुरू झाल्यानंतर वडोदरा ते मुंबई प्रवास सुमारे ९० मिनिटांत पूर्ण होऊ शकतो, अशी माहिती रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी दिली आहे.

सध्याच्या रेल्वे आणि रस्ते वाहतुकीच्या तुलनेत हा प्रवासाचा कालावधी मोठ्या प्रमाणावर कमी करणारा ठरेल. त्यामुळे मुंबई, ठाणे, गुजरातमधील प्रमुख औद्योगिक आणि व्यापारी केंद्रे यांच्यातील प्रवास अधिक वेगवान होण्यास मदत होईल.

टप्प्याटप्प्याने सुरू होणार सेवा

Bullet Train सेवा एकाच दिवसात संपूर्ण मुंबई–अहमदाबाद मार्गावर सुरू करण्याऐवजी टप्प्याटप्प्याने सुरू करण्याचे नियोजन असल्याचे ताज्या अहवालांतून समोर आले आहे.

पहिल्या टप्प्यात सुरत-बिलीमोरा विभाग सुरू करण्याचा प्रयत्न असून त्यानंतर इतर विभाग जोडले जाण्याची शक्यता आहे. पुढे अहमदाबाद ते मुंबईपर्यंत संपूर्ण मार्गिका कार्यान्वित करण्याचे लक्ष्य आहे.

भारताच्या High-Speed Rail क्षेत्रासाठी मोठी झेप

हा प्रकल्प केवळ मुंबई आणि अहमदाबाददरम्यान वेगवान प्रवास उपलब्ध करून देणारा वाहतूक प्रकल्प नसून भारताच्या High-Speed Rail तंत्रज्ञानाच्या भविष्यासाठी एक मानक प्रकल्प म्हणून विकसित केला जात आहे.

रेल्वे मंत्रालयाने यापूर्वी स्पष्ट केले आहे की MAHSR प्रकल्पातून मिळणारा अभियांत्रिकी आणि बांधकामाचा अनुभव भविष्यातील देशातील इतर Bullet Train मार्गिकांसाठी वापरण्यात येणार आहे. Track Systems, Construction Machinery, Slab Track Components आणि विविध बांधकाम पद्धतींमध्ये देशांतर्गत क्षमता वाढवण्यावरही भर देण्यात आला आहे.

‘Make in India’ ला वेग

स्वदेशी Bullet Train ची निर्मिती हा या प्रकल्पातील आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. BEML मार्फत देशातच High-Speed Train विकसित करण्याचा प्रयत्न करण्यात येत आहे. यामुळे भविष्यात भारताला High-Speed Rail साठी केवळ परदेशी तंत्रज्ञानावर अवलंबून राहावे लागू नये, हा व्यापक उद्देश आहे.

ही प्रक्रिया यशस्वी झाल्यास भारतातील रेल्वे अभियांत्रिकी, उत्पादन क्षमता, देखभाल व्यवस्था आणि High-Speed Railसाठी आवश्यक मनुष्यबळाच्या विकासालाही मोठी चालना मिळू शकते.

मुंबई-ठाणे परिसरासाठीही महत्त्वाचा प्रकल्प

मुंबई-अहमदाबाद Bullet Train Corridor मध्ये मुंबई आणि ठाणे ही स्थानके समाविष्ट असल्याने महाराष्ट्रासाठीही या प्रकल्पाचे विशेष महत्त्व आहे. मुंबई महानगर प्रदेशातील प्रवाशांना गुजरातमधील औद्योगिक आणि व्यावसायिक केंद्रांशी जलद संपर्क मिळण्याची शक्यता आहे.

विशेषतः मुंबई-ठाणे-गुजरात या आर्थिक पट्ट्यातील व्यवसाय, उद्योग, पर्यटन आणि रोजगाराशी संबंधित प्रवासाच्या पद्धतीवर दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतो.

२०२७ कडे देशाचे लक्ष

सध्या प्रकल्पाच्या बांधकामाबरोबरच स्वदेशी ट्रेनची निर्मिती, Squeeze Test, Track Testing आणि सुरक्षा चाचण्या या सर्व प्रक्रिया एकाच वेळी पुढे जात आहेत. त्यामुळे २०२७ हे भारताच्या रेल्वे इतिहासातील महत्त्वाचे वर्ष ठरण्याची शक्यता आहे.

मे-जूनमध्ये ट्रेन रुळांवर आणून चाचण्या सुरू झाल्या आणि त्या यशस्वी झाल्या, तर त्यानंतर काही महिन्यांत भारताच्या पहिल्या स्वदेशी Bullet Train च्या उद्घाटनाचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो. मात्र, प्रत्यक्ष प्रवासी सेवा सुरू होण्यापूर्वी आवश्यक तांत्रिक आणि सुरक्षा मंजुरी पूर्ण होणे अत्यावश्यक राहणार आहे.

थोडक्यात : भारताच्या पहिल्या स्वदेशी Bullet Train चा Body Frame तयार झाला असून मे-जून २०२७ मध्ये Track Testing सुरू करण्याचे लक्ष्य रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी जाहीर केले आहे. त्यानंतर दोन ते चार महिने चाचण्या घेऊन २०२७मध्ये उद्घाटन करण्याचे नियोजन आहे. Surat-Vapi विभागाचे बांधकाम डिसेंबर २०२६पर्यंत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट आहे. Mumbai-Ahmedabad High-Speed Rail Corridor ५०८ किलोमीटरचा असून त्यावर १२ स्थानके असणार आहेत. वडोदरा ते मुंबई प्रवास सुमारे ९० मिनिटांत पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे.