मुंबई विमानतळाच्या टर्मिनल-१ च्या पुनर्विकासासाठी विमानसेवांचे नवी मुंबईकडे टप्प्याटप्प्याने स्थलांतर !

मुंबई, २६ ऑक्टोबर : छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या (CSMIA) टर्मिनल-१ च्या प्रस्तावित पुनर्विकासाच्या पार्श्वभूमीवर काही विमान कंपन्यांच्या उड्डाणांचे नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाकडे (NMIA) टप्प्याटप्प्याने स्थलांतर करण्याची योजना पुढे आली आहे. IndiGo आणि Air India Group यांनी आपल्या काही सेवा नवी मुंबईतून चालवण्याबाबत विमानतळ संचालक कंपनीसोबत सहमती दर्शवली आहे. या नियोजनानुसार, Air India Express डिसेंबर २०२६ पासून नवी मुंबईतून दररोज चार देशांतर्गत उड्डाणे सुरू करणार असून, IndiGo फेब्रुवारी २०२७ पासून आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांचा विस्तार करण्याची तयारी करत आहे. मुंबई विमानतळाच्या जुन्या टर्मिनलचा पुनर्विकास करताना प्रवासी वाहतूक आणि विमानसेवांवरील परिणाम मर्यादित ठेवणे, हा या बदलामागील प्रमुख उद्देश आहे.

मुंबई आणि नवी मुंबई या दोन्ही विमानतळांचा एकत्रित वापर वाढवण्याच्या दृष्टीने ही घडामोड महत्त्वाची आहे. मात्र, सर्व विमान कंपन्यांचे स्थलांतर एकाच वेळी होणार नसून, विमानसेवा, गंतव्यस्थान, आवश्यक मंजुऱ्या आणि परिचालनाच्या तयारीनुसार बदल टप्प्याटप्प्याने केले जाणार आहेत.

टर्मिनल-१ चा पुनर्विकास जानेवारी २०२७ पासून

मुंबई विमानतळावरील सुमारे ६० वर्षे जुने टर्मिनल-१ टप्प्याटप्प्याने विकसित करण्याची योजना आहे. या इमारतीच्या सुरक्षिततेबाबत चिंता व्यक्त झाल्यानंतर टर्मिनलच्या उत्तर भागाचा पुनर्विकास आणि संबंधित बांधकामाची प्रक्रिया जानेवारी २०२७ पासून सुरू करण्याचे नियोजन आहे. या कामामुळे विमानतळाच्या प्रवासी हाताळणी क्षमतेत तात्पुरते बदल करावे लागणार आहेत.

या टप्प्यात मुंबई विमानतळाची वार्षिक प्रवासी क्षमता सुमारे ५० लाख प्रवाशांनी तात्पुरती कमी होऊ शकते. विमानतळ संचालक कंपनीच्या नियोजनानुसार, सध्याच्या एकूण प्रवासी वाहतुकीपैकी सुमारे ९१ टक्के वाहतूक प्रभावित होणार नाही. पुनर्विकास पूर्ण झाल्यानंतर टर्मिनल-१ ची वार्षिक प्रवासी हाताळणी क्षमता सुमारे दीड कोटींवरून दोन कोटी प्रवाशांपर्यंत वाढवण्याचे उद्दिष्ट आहे.

या पुनर्विकासासाठी काही विमानसेवा नवी मुंबईकडे वळवल्या जाणार आहेत. मात्र, मुंबई विमानतळावरील सर्व उड्डाणे नवी मुंबईत स्थलांतरित होणार नाहीत. हा बदल टप्प्याटप्प्याने आणि मर्यादित स्वरूपात करण्याचे नियोजन आहे.

IndiGo ची १२ आंतरराष्ट्रीय गंतव्यांसाठी सेवा

IndiGo ने फेब्रुवारी २०२७ पासून नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे सुरू करण्याची योजना जाहीर केली आहे. त्यानुसार मुंबई विमानतळावरून सध्या चालवल्या जाणाऱ्या १२ दैनंदिन आंतरराष्ट्रीय प्रस्थानांचे नवी मुंबईकडे टप्प्याटप्प्याने स्थलांतर करण्याचे नियोजन आहे.

या सेवांमध्ये पुढील गंतव्यस्थानांचा समावेश आहे:

• बहरीन

• रियाध

• दम्माम

• जेद्दा

• मदिना

• कुवेत

• रास अल खैमाह

• फुजैराह

• मस्कत

• ढाका

• जकार्ता

याशिवाय काठमांडूसाठी अतिरिक्त दैनंदिन सेवा सुरू करण्याची योजना आहे. फेब्रुवारी ते जुलै २०२७ या कालावधीत नवी मुंबई विमानतळावरील IndiGo चे आंतरराष्ट्रीय नेटवर्क १२ गंतव्यस्थानांपर्यंत विस्तारण्याचे उद्दिष्ट आहे. या आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांना जोडणाऱ्या काही देशांतर्गत सेवाही नवी मुंबई विमानतळावरून चालवल्या जाणार आहेत.

या बदलामुळे नवी मुंबई विमानतळावरून देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय प्रवासासाठी जोडणी उपलब्ध होईल. मात्र, प्रत्येक मार्गाची अंतिम प्रारंभतारीख आणि वेळापत्रक संबंधित विमान कंपनीकडून स्वतंत्रपणे जाहीर केले जाणार आहे.

Air India Express ची डिसेंबरपासून सुरुवात

Air India Group नेही नवी मुंबई विमानतळावरून सेवा सुरू करण्याची योजना आखली आहे. Air India Express डिसेंबर २०२६ पासून दररोज चार देशांतर्गत उड्डाणे सुरू करणार आहे. त्यानंतर जानेवारी २०२७ पासून कुवेतसाठी नियोजित सेवा आणि ओमानसाठी सध्या चालवल्या जाणाऱ्या सेवांचा समावेश करण्याचे नियोजन आहे. कुवेतच्या सेवेचा प्रारंभ आवश्यक मंजुऱ्यांवर अवलंबून असेल.

टप्प्याटप्प्याने नवी मुंबईकडे वळवल्या जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सेवांमध्ये पुढील गंतव्यस्थानांचा समावेश आहे:

• जेद्दा

• रियाध

• दम्माम

• दोहा

• मस्कत

• शारजाह

या सेवा स्थलांतरित करण्याची प्रक्रिया २०२७ च्या उन्हाळी विमान वेळापत्रकापर्यंत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट आहे. म्हणजेच, मुंबई विमानतळावरील विद्यमान सेवांमध्ये बदल करून नवी मुंबई विमानतळावरूनही पश्चिम आशियातील प्रमुख गंतव्यांपर्यंत प्रवासाची सुविधा उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे.

विमान कंपन्यांच्या स्थलांतरावरून मतभेद का झाले?

मुंबई विमानतळाच्या टर्मिनल-१ च्या पुनर्विकासासाठी काही विमानसेवा नवी मुंबईकडे हलवण्याचा प्रस्ताव यापूर्वी चर्चेत आला होता. मात्र, विमान कंपन्यांनी नवी मुंबई विमानतळापर्यंत पोहोचण्याची सोय, दोन्ही विमानतळांची क्षमता, स्लॉटचे नियोजन आणि प्रवाशांना होणारी गैरसोय याबाबत चिंता व्यक्त केली होती.

या विषयावर विमानतळ संचालक कंपनी आणि विमान कंपन्यांमध्ये चर्चा सुरू होती. नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयानेही या प्रक्रियेत हस्तक्षेप करून संबंधित पक्षांमध्ये समन्वय साधण्यावर भर दिला. त्यानंतर IndiGo आणि Air India Group यांनी स्वतंत्रपणे टप्प्याटप्प्याने सेवा स्थलांतरित करण्याची योजना जाहीर केली.

तरीही सर्व विमान कंपन्यांचे स्थलांतर अंतिम झाले आहे, असे समजता येणार नाही. काही कंपन्यांच्या सेवा आणि वेळापत्रकाबाबत पुढील चर्चा व नियोजन आवश्यक आहे. २८ ऑक्टोबर रोजी होणाऱ्या बैठकीत टर्मिनलच्या पुनर्विकासाचे वेळापत्रक, दोन्ही टर्मिनल्सची क्षमता आणि स्थलांतराची कार्यपद्धती यांवर पुढील चर्चा अपेक्षित आहे.

प्रवाशांना काय बदल जाणवू शकतात?

मुंबई विमानतळावरून तिकीट काढलेल्या प्रवाशांसाठी सर्वांत महत्त्वाची बाब म्हणजे त्यांच्या उड्डाणाचे विमानतळ बदलले आहे का, हे तपासणे. काही सेवा नवी मुंबई विमानतळावरून चालवण्यास सुरुवात झाल्यानंतर प्रवाशांना विमानतळापर्यंत पोहोचण्यासाठी अधिक वेळ लागू शकतो. विशेषतः मुंबई शहरातून किंवा पश्चिम उपनगरांतून नवी मुंबईकडे जाणाऱ्या प्रवाशांनी प्रवासाचे नियोजन आधीच करणे आवश्यक असेल.

प्रवाशांनी पुढील बाबी लक्षात घ्याव्यात:

• तिकीटावरील विमानतळाचे नाव आणि विमानतळाचा कोड तपासावा.

• उड्डाणाची तारीख, वेळ आणि विमानतळातील बदल याबाबत विमान कंपनीचे संदेश पाहावेत.

• नवी मुंबई विमानतळावरून उड्डाण असल्यास रस्ते वाहतूक आणि प्रवासासाठी लागणारा वेळ लक्षात घ्यावा.

• देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय जोडणी असलेल्या प्रवासात दोन्ही उड्डाणे एकाच विमानतळावरून आहेत का, याची खात्री करावी.

• अंतिम वेळापत्रक जाहीर होईपर्यंत जुन्या उड्डाणाच्या माहितीनुसार प्रवासाचे नियोजन करू नये.

विमान कंपन्या आणि विमानतळ संचालक यांच्यातील समन्वयावर प्रवाशांना किती आगाऊ सूचना मिळतील, हे अवलंबून असेल.

नवी मुंबई विमानतळाचे महत्त्व वाढणार

नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ कार्यान्वित झाल्यानंतर मुंबई महानगर प्रदेशातील विमान वाहतुकीसाठी दुसरा मोठा पर्याय उपलब्ध झाला आहे. आता मुंबई विमानतळाच्या टर्मिनल-१ च्या पुनर्विकासाच्या पार्श्वभूमीवर काही उड्डाणे नवी मुंबईकडे वळवल्याने या विमानतळावरील देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय सेवांचा विस्तार होण्याची अपेक्षा आहे.

नवी मुंबई विमानतळावरून आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे वाढल्यास मुंबई महानगर प्रदेशातील प्रवाशांना अधिक पर्याय मिळू शकतात. मात्र, याचा प्रत्यक्ष फायदा विमानतळापर्यंतची वाहतूक व्यवस्था, सार्वजनिक वाहतुकीची उपलब्धता, प्रवासाचा खर्च आणि उड्डाणांच्या वेळापत्रकावर अवलंबून असेल.

दोन्ही विमानतळांवरील कामकाज अधिक समन्वयाने चालवता आले, तर मुंबई विमानतळावरील पुनर्विकासादरम्यान विमानसेवा सुरू ठेवणे आणि भविष्यातील प्रवासी मागणी हाताळणे अधिक सुलभ होऊ शकते.

पुढील काही महिन्यांत कोणत्या घडामोडींवर लक्ष?

सध्या IndiGo आणि Air India Group यांनी स्थलांतराच्या योजना जाहीर केल्या आहेत. पुढील टप्प्यात उड्डाणनिहाय तारखा, वेळापत्रक, आवश्यक परिचालन मंजुऱ्या आणि प्रवाशांसाठीच्या सुविधा स्पष्ट होतील.

मुंबई विमानतळाच्या टर्मिनल-१ चा पुनर्विकास जानेवारी २०२७ पासून सुरू करण्याचे नियोजन आहे. त्याआधी विमानसेवांचे पुनर्वाटप, नवी मुंबई विमानतळावरील सुविधा आणि दोन्ही विमानतळांमधील प्रवासी जोडणी यांचे नियोजन पूर्ण करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.

थोडक्यात

• मुंबई विमानतळाच्या टर्मिनल-१ च्या पुनर्विकासासाठी काही विमानसेवा नवी मुंबईकडे टप्प्याटप्प्याने वळवल्या जाणार.

• टर्मिनल-१ च्या पुनर्विकासाला जानेवारी २०२७ पासून सुरुवात करण्याचे नियोजन.

• IndiGo फेब्रुवारी २०२७ पासून नवी मुंबईतून आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांचा विस्तार करणार.

• IndiGo ची १२ दैनंदिन आंतरराष्ट्रीय प्रस्थाने टप्प्याटप्प्याने नवी मुंबईकडे वळवण्याची योजना.

• Air India Express डिसेंबर २०२६ पासून दररोज चार देशांतर्गत उड्डाणे सुरू करणार.

• Air India Express च्या पश्चिम आशियातील काही सेवा जानेवारी २०२७ पासून स्थलांतरित करण्याचे नियोजन.

• सर्व विमान कंपन्यांचे स्थलांतर एकाच वेळी होणार नाही; अंतिम तारखा स्वतंत्रपणे जाहीर केल्या जाणार.

• प्रवाशांनी तिकीटावरील विमानतळाचे नाव आणि उड्डाणाची अद्ययावत माहिती तपासणे आवश्यक.