नवी दिल्ली, १६ जून : देशातील लाखो वैद्यकीय प्रवेश परीक्षार्थींसाठी महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. NEET-UG २०२६ पुनर्परीक्षेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने २२ जूनपर्यंत Telegram APP वरील प्रवेश तात्पुरता प्रतिबंधित करण्याचा निर्णय घेतला आहे. राष्ट्रीय परीक्षा संस्था (NTA) च्या शिफारशीनंतर इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने (MeitY) ही कारवाई केल्याचे सांगितले जात आहे. परीक्षेपूर्वी पेपरफुटीच्या अफवा, बनावट प्रश्नपत्रिकांची विक्री, विद्यार्थ्यांची आर्थिक फसवणूक आणि संघटित गैरप्रकार रोखण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे.
NEET-UG २०२६ परीक्षेशी संबंधित वाद, कथित पेपरफुटी आणि गैरव्यवहारांच्या आरोपांनंतर राष्ट्रीय स्तरावर मोठी चर्चा सुरू झाली होती. त्यानंतर काही केंद्रांवरील उमेदवारांसाठी पुनर्परीक्षा घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला. या पार्श्वभूमीवर सोशल मीडिया आणि मेसेजिंग प्लॅटफॉर्मवर मोठ्या प्रमाणात चुकीची माहिती प्रसारित होत असल्याचा दावा तपास यंत्रणांनी केला आहे.
NTA च्या शिफारशीनंतर सरकारची कारवाई
राष्ट्रीय परीक्षा संस्थेने केंद्र सरकारकडे Telegram संदर्भात विशेष अहवाल सादर केल्याची माहिती समोर आली आहे. या अहवालात काही Telegram चॅनेल्स आणि गटांमधून कथित प्रश्नपत्रिका विक्री, परीक्षा निकालांबाबत दिशाभूल करणारी माहिती आणि विद्यार्थ्यांची फसवणूक केल्याचे नमूद करण्यात आले होते.
यामुळे लाखो विद्यार्थ्यांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण निर्माण होत असल्याचे NTA ने निदर्शनास आणून दिले. त्यानंतर परीक्षेची पारदर्शकता आणि सुरक्षितता कायम ठेवण्यासाठी सरकारने तात्पुरत्या स्वरूपात Telegram वर निर्बंध घालण्याचा निर्णय घेतला.
पुनर्परीक्षेच्या पारदर्शकतेवर सरकारचा भर
केंद्र सरकार आणि NTA या दोन्ही संस्थांसाठी यावेळी पुनर्परीक्षा निर्विवाद आणि पारदर्शक पद्धतीने पार पडणे अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे. मूळ परीक्षेनंतर निर्माण झालेल्या वादामुळे परीक्षा व्यवस्थेच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले होते.
त्यामुळे पुनर्परीक्षेदरम्यान कोणत्याही प्रकारची अफवा, बनावट पेपर, उत्तरपत्रिका किंवा चुकीची माहिती प्रसारित होऊ नये यासाठी सायबर यंत्रणांनाही विशेष सतर्कतेचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
मेसेज एडिट फीचरवरही निर्बंध
तपास यंत्रणांच्या अहवालानुसार, काही प्रकरणांमध्ये Telegram वरील Message Edit सुविधेचा गैरवापर करण्यात येत होता. परीक्षा झाल्यानंतर जुन्या संदेशांमध्ये बदल करून प्रश्नपत्रिका आधीच उपलब्ध असल्याचा खोटा दावा काही व्यक्तींकडून करण्यात येत होता.
यामुळे पेपरफुटीच्या अफवा अधिक वेगाने पसरत होत्या. या पार्श्वभूमीवर Telegram ला काही तांत्रिक निर्बंध लागू करण्याचे निर्देशही देण्यात आल्याचे वृत्त आहे.
लाखो विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी संबंधित परीक्षा
NEET-UG ही देशातील सर्वात मोठ्या आणि स्पर्धात्मक प्रवेश परीक्षांपैकी एक आहे. वैद्यकीय आणि दंतवैद्यकीय शिक्षणासाठी दरवर्षी लाखो विद्यार्थी ही परीक्षा देतात. त्यामुळे परीक्षेतील कोणतीही त्रुटी किंवा गैरप्रकार थेट विद्यार्थ्यांच्या भवितव्यावर परिणाम करू शकतात.
याच कारणामुळे केंद्र सरकार, NTA, सायबर क्राइम यंत्रणा आणि विविध राज्यांचे पोलिस विभाग पुनर्परीक्षेच्या प्रत्येक टप्प्यावर विशेष लक्ष ठेवून आहेत.
Telegram वर आधीपासूनच संशयास्पद हालचाली
गेल्या काही आठवड्यांपासून Telegram वरील काही गट आणि चॅनेल्समध्ये NEET प्रश्नपत्रिका उपलब्ध असल्याचे दावे केले जात होते. काही ठिकाणी लाखो रुपयांच्या मोबदल्यात प्रश्नपत्रिका मिळवून देण्याची आश्वासने दिली जात असल्याचेही समोर आले होते.
अशा दाव्यांची सत्यता तपासण्यासाठी सायबर गुन्हे शाखा आणि तपास यंत्रणांनी स्वतंत्र चौकशी सुरू केली होती. प्राथमिक तपासात अनेक प्रकरणे फसवणुकीची असल्याचे निदर्शनास आले असले तरी विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण होणारी भीती आणि संभ्रम लक्षात घेता सरकारने कठोर भूमिका घेतल्याचे मानले जात आहे.
सरकारचा स्पष्ट संदेश – परीक्षेच्या शुचितेशी तडजोड नाही
केंद्र सरकारच्या या निर्णयाकडे केवळ एखाद्या मेसेजिंग App वरील कारवाई म्हणून पाहिले जात नाही. उलट, परीक्षेची शुचिता, पारदर्शकता आणि विश्वासार्हता जपण्यासाठी सरकार कोणतीही तडजोड करणार नसल्याचा हा स्पष्ट संदेश मानला जात आहे.
२१ जून रोजी होणाऱ्या NEET-UG पुनर्परीक्षेकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले असून, लाखो विद्यार्थी आणि पालक निष्पक्ष व सुरक्षित परीक्षा प्रक्रियेची अपेक्षा व्यक्त करत आहेत. २२ जूनपर्यंत Telegram वरील निर्बंध कायम राहण्याची शक्यता असून त्यानंतर परिस्थितीचा आढावा घेऊन पुढील निर्णय घेतला जाऊ शकतो.