ठाणे, २० ऑगस्ट : ठाणे शहरातील मालमत्ताधारकांसाठी महत्त्वाची आणि काहीशी चिंताजनक बातमी समोर आली आहे. ठाणे महानगरपालिकेने निवासी मालमत्तांच्या मालमत्ता करात १२ टक्के, तर व्यावसायिक आणि अन्य बिगर-निवासी मालमत्तांवर २० टक्क्यांपर्यंत वाढ मंजूर केली आहे. यासोबतच मालमत्ता खरेदी-विक्री किंवा हस्तांतरणाच्या वेळी नवीन पद्धतीने हस्तांतरण शुल्क आकारण्यासही मंजुरी देण्यात आली आहे.
या निर्णयामुळे ठाणेकरांवर एकाच वेळी मालमत्ता कर वाढ आणि मालमत्ता हस्तांतरण शुल्क, असा दुहेरी आर्थिक भार पडण्याची शक्यता आहे.
निवासी मालमत्तांवर १२ टक्के वाढ
नव्या कररचनेनुसार निवासी मालमत्तांच्या मालमत्ता करात १२ टक्के वाढ करण्यात आली आहे.
त्यामुळे ठाणे महापालिका क्षेत्रातील घरमालकांना आगामी काळात सध्याच्या तुलनेत अधिक मालमत्ता कर भरावा लागणार आहे. ही वाढ शहरातील मोठ्या संख्येने निवासी मालमत्तांना लागू होणार आहे.
व्यावसायिक मालमत्तांवर २० टक्क्यांपर्यंत वाढ
व्यावसायिक आणि बिगर-निवासी मालमत्तांवर करात २० टक्क्यांपर्यंत वाढ करण्यात आली आहे.
याचा परिणाम दुकाने, कार्यालये, व्यावसायिक आस्थापने आणि इतर बिगर-निवासी मालमत्ताधारकांवर होणार आहे.
हस्तांतरण शुल्कही वाढणार
मालमत्ता करातील वाढीबरोबरच मालमत्ता हस्तांतरण शुल्काच्या पद्धतीतही बदल करण्यात आला आहे.
विकास प्रस्तावांतर्गत विकसित झालेल्या अधिकृत मालमत्तांच्या हस्तांतरणासाठी आता क्षेत्रफळावर आधारित शुल्काऐवजी, सरकारच्या बाजारमूल्याच्या ०.५ टक्के रक्कम हस्तांतरण शुल्क म्हणून आकारण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
यामुळे महागड्या घरांची किंवा व्यावसायिक मालमत्तांची खरेदी-विक्री करणाऱ्या नागरिकांच्या व्यवहार खर्चात लक्षणीय वाढ होऊ शकते.
महापालिकेला ₹१०४.६७ कोटींचा अतिरिक्त महसूल
या कर वाढीतून ठाणे महापालिकेला दरवर्षी सुमारे ₹१०४.६७ कोटींचा अतिरिक्त महसूल मिळण्याचा अंदाज आहे. महापालिकेच्या आर्थिक स्थितीला बळकटी देणे आणि नागरी सुविधा तसेच पायाभूत सुविधांसाठी अतिरिक्त निधी उपलब्ध करून देणे हा या निर्णयामागील प्रमुख उद्देश असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
तब्बल १० वर्षांनंतर मालमत्ता करात वाढ
उपलब्ध वृत्तांनुसार, ठाणेकरांवर सुमारे १० वर्षांनंतर मालमत्ता कर वाढीचा भार टाकण्यात आला आहे.
महागाई आणि वाढत्या घरखर्चाच्या काळात ही वाढ नागरिकांसाठी आर्थिकदृष्ट्या आव्हानात्मक ठरू शकते.
घर खरेदी करणाऱ्यांवरही परिणाम
नवीन हस्तांतरण शुल्काचा थेट परिणाम घर खरेदी करणाऱ्या नागरिकांवर होऊ शकतो.
उदाहरणार्थ, शासनाच्या ग्राह्य बाजारमूल्यानुसार एखाद्या मालमत्तेची किंमत ₹१ कोटी असल्यास ०.५ टक्के हस्तांतरण शुल्क म्हणजे ₹५०,००० अतिरिक्त खर्च होऊ शकतो. प्रत्यक्ष शुल्काची गणना संबंधित मालमत्तेच्या लागू बाजारमूल्य आणि नियमांनुसार होईल.
विक्री किंवा हस्तांतरण करतानाही खर्च
हा भार केवळ नवीन घर खरेदी करणाऱ्यांपुरता मर्यादित राहणार नाही. मालमत्तेचे हस्तांतरण किंवा विक्री व्यवहार करताना लागू होणाऱ्या शुल्कामुळे व्यवहाराचा एकूण खर्च वाढू शकतो.
ठाणे महापालिका क्षेत्रात दरवर्षी सुमारे २० हजार मालमत्ता हस्तांतरण अर्ज प्राप्त होतात, अशी माहिती उपलब्ध आहे.
महापालिकेचा महसूल वाढवण्याचा प्रयत्न
महापालिकेच्या महसुलात वाढ करणे हा या निर्णयाचा मुख्य उद्देश आहे. वाढत्या लोकसंख्येमुळे रस्ते, पाणीपुरवठा, स्वच्छता, वाहतूक आणि इतर नागरी सुविधांवरील खर्च वाढत आहे.
त्यामुळे अतिरिक्त महसूल मिळवून नागरी पायाभूत सुविधा आणि सार्वजनिक सेवा अधिक सक्षम करण्याचा महापालिकेचा प्रयत्न असल्याचे प्रशासनाकडून सांगण्यात आले आहे.
मात्र नागरिकांकडून नाराजी
मालमत्ता कर वाढीमुळे ठाणेकरांमध्ये नाराजी निर्माण झाली आहे. विशेषतः आधीच महागाईचा सामना करणाऱ्या मध्यमवर्गीय कुटुंबांवर अतिरिक्त कराचा भार पडणार असल्याने या निर्णयावर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
काही राजकीय पक्षांनीही कर वाढीला विरोध केला असून, महापालिकेकडे उत्पन्नाचे इतर स्रोत उपलब्ध असताना नागरिकांवर थेट कर वाढीचा भार का टाकला जात आहे, असा सवाल करण्यात आला आहे.
थकीत कर वसुलीचा मुद्दाही चर्चेत
कर वाढीला विरोध करणाऱ्या काही लोकप्रतिनिधींनी महापालिकेकडे आधीपासून मोठ्या प्रमाणावर थकीत मालमत्ता कर असल्याचा मुद्दा उपस्थित केला आहे.
त्यामुळे आधी थकीत कराची प्रभावी वसुली करावी आणि त्यानंतरच सामान्य नागरिकांवर नवीन कराचा भार टाकावा, अशी मागणी करण्यात आली आहे.
परिवहन सेवा दरवाढ मात्र मागे
दरम्यान, ठाणेकरांसाठी या निर्णयामध्ये एक दिलासादायक बाबही आहे. ठाणे महापालिकेच्या परिवहन सेवेच्या प्रस्तावित बस भाडेवाढीचा निर्णय मागे घेण्यात आला आहे.
त्यामुळे सध्या सार्वजनिक बससेवा वापरणाऱ्या प्रवाशांना प्रस्तावित भाडेवाढीपासून दिलासा मिळाला आहे.
ठाणेकरांसाठी नेमका परिणाम काय?
या निर्णयानंतर ठाणेकरांवर दोन वेगवेगळ्या प्रकारे आर्थिक परिणाम होऊ शकतो.
पहिला परिणाम — मालमत्ता कर वाढल्यामुळे दरवर्षी भरावा लागणारा कर वाढणार.
दुसरा परिणाम — मालमत्ता खरेदी, विक्री किंवा हस्तांतरणाच्या वेळी लागू होणाऱ्या नवीन शुल्कामुळे व्यवहाराचा खर्च वाढणार.
त्यामुळे मालमत्ता असलेल्या नागरिकांपासून ते नवीन घर खरेदी करणाऱ्या नागरिकांपर्यंत या निर्णयाचा परिणाम जाणवण्याची शक्यता आहे.
पुढे काय?
आता या निर्णयाची अंमलबजावणी कधीपासून आणि कोणत्या पद्धतीने केली जाणार, याकडे ठाणेकरांचे लक्ष लागले आहे. महापालिकेच्या अधिकृत मालमत्ता कर संकेतस्थळावर सध्या २०२६-२७ या आर्थिक वर्षाची बिले तयार करण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
थोडक्यात : ठाणे महापालिकेच्या निर्णयामुळे निवासी मालमत्तांच्या करात १२ टक्के, तर व्यावसायिक आणि बिगर-निवासी मालमत्तांच्या करात २० टक्क्यांपर्यंत वाढ झाली आहे. त्याचबरोबर मालमत्ता हस्तांतरणासाठी सरकारच्या बाजारमूल्याच्या ०.५ टक्के शुल्क आकारण्यास मंजुरी देण्यात आली आहे. या कर वाढीतून महापालिकेला वर्षाला सुमारे ₹१०४.६७ कोटींचा अतिरिक्त महसूल अपेक्षित आहे. मात्र नागरिकांवर आर्थिक भार वाढत असतानाच परिवहन सेवा दरवाढ मागे घेण्यात आल्याने सार्वजनिक वाहतूक वापरणाऱ्यांना काहीसा दिलासा मिळाला आहे.