महाराष्ट्रातून मान्सूनची माघार पुढील २४-४८ तासांत; ठाणे जिल्ह्यात ढगाळ वातावरणानंतर तापमानात वाढ होण्याचा अंदाज !

मुंबई, २ ऑक्टोबर : महाराष्ट्रातून नैऋत्य मान्सूनच्या माघारीची प्रक्रिया पुढील २४ ते ४८ तासांत सुरू होण्याची शक्यता भारतीय हवामान विभागाने (IMD) वर्तवली आहे. राज्यातील पावसाची तीव्रता कमी होत असून, कोरड्या हवेचा प्रभाव वाढू लागल्याने मान्सूनच्या परतीसाठी अनुकूल वातावरण निर्माण होत असल्याचे हवामान विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले आहे. या बदलाचा परिणाम ठाणे जिल्ह्यासह मुंबई महानगर प्रदेशातील हवामानावरही जाणवण्याची शक्यता आहे. कल्याण-डोंबिवली, अंबरनाथ आणि बदलापूर परिसरात पावसाचे प्रमाण हळूहळू कमी होण्याची अपेक्षा असली, तरी स्थानिक वातावरणामुळे काही ठिकाणी हलक्या सरी किंवा मेघगर्जनेसह पाऊस पडण्याची शक्यता पूर्णपणे नाकारता येत नाही.

पुढील २४-४८ तासांत मान्सूनच्या माघारीची प्रक्रिया

हवामान विभागाच्या पुणे येथील अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, महाराष्ट्रातील पावसाची क्रिया सध्या तुलनेने मंदावली आहे. राज्यात कोरड्या हवेचा प्रवेश होत असून, बहुतांश भागांत हवामान कोरडे राहण्यास अनुकूल स्थिती निर्माण होत आहे. त्यामुळे पुढील २४ ते ४८ तासांत महाराष्ट्रातून नैऋत्य मान्सूनच्या माघारीची प्रक्रिया सुरू होऊ शकते.

महाराष्ट्रातून मान्सूनची माघार सुरू होण्याचा सर्वसाधारण कालावधी साधारणतः ४ ते ५ ऑक्टोबरच्या आसपास असतो. यंदा या नेहमीच्या कालावधीच्या जवळपासच माघारीची प्रक्रिया सुरू होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. मात्र, मान्सूनची माघार घोषित करण्यासाठी केवळ पावसाचे प्रमाण कमी होणे पुरेसे नसते. सलग काही दिवस पाऊस न होणे, वाऱ्यांच्या दिशेतील बदल आणि वातावरणातील आर्द्रतेचे प्रमाण कमी होणे अशा निकषांचाही विचार केला जातो.

ठाणे आणि MMR मध्ये हवामान बदलाचे संकेत

मान्सूनच्या माघारीची प्रक्रिया सुरू झाल्यानंतर ठाणे जिल्हा आणि मुंबई महानगर प्रदेशातील हवामानात टप्प्याटप्प्याने बदल होण्याची शक्यता आहे. पावसाचा जोर कमी झाल्यास दिवसा सूर्यप्रकाशाचे प्रमाण वाढू शकते आणि त्यामुळे कमाल तापमानात वाढ जाणवू शकते. त्याचवेळी समुद्राच्या जवळच्या भागांमध्ये हवेतील आर्द्रता कायम राहिल्यास उकाडा अधिक जाणवण्याची शक्यता आहे.

कल्याण-डोंबिवली, अंबरनाथ आणि बदलापूर परिसरातही पावसाळी वातावरण हळूहळू निवळण्याची अपेक्षा आहे. तथापि, स्थानिक तापमानवाढ आणि वातावरणातील आर्द्रतेमुळे काही ठिकाणी ढगांची निर्मिती होऊन तुरळक सरी किंवा मेघगर्जनेसह पाऊस पडू शकतो. त्यामुळे मान्सूनच्या माघारीची प्रक्रिया सुरू झाली, तरी लगेचच संपूर्ण परिसरात पाऊस पूर्णपणे थांबेल असे मानता येणार नाही. ठाणे जिल्ह्यासाठी विशिष्ट पावसाचा ताजा अधिकृत अंदाज उपलब्ध नसल्याने स्थानिक परिस्थितीनुसार बदल होऊ शकतात.

पावसाचा जोर कमी; उकाडा आणि आर्द्रतेत वाढ होण्याची शक्यता

मान्सूनचा प्रभाव कमी झाल्यानंतर राज्यातील अनेक भागांत कोरडे हवामान निर्माण होण्याची शक्यता आहे. ऑक्टोबरच्या सुरुवातीपासून महाराष्ट्रात तापमान सरासरीपेक्षा अधिक राहण्याचे संकेत हवामानविषयक अंदाजांमध्ये देण्यात आले आहेत. पावसाच्या सरींचे प्रमाण कमी झाल्यास दिवसा तापमान वाढण्याबरोबरच काही भागांत उकाड्याची तीव्रता जाणवू शकते.

मुंबई आणि ठाणे परिसरात समुद्राच्या जवळीकतेमुळे आर्द्रतेचे प्रमाण तुलनेने अधिक राहू शकते. त्यामुळे तापमानात मोठी वाढ नसली, तरी दमट हवामानामुळे अस्वस्थता जाणवण्याची शक्यता आहे. नागरिकांनी दुपारच्या वेळेत उन्हात दीर्घकाळ राहणे टाळणे, पुरेसे पाणी पिणे आणि हवामानातील बदलानुसार दैनंदिन नियोजन करणे उपयुक्त ठरू शकते.

मान्सूनची माघार घोषित करण्यासाठी कोणते निकष?

भारतीय हवामान विभाग मान्सूनच्या माघारीची घोषणा करताना पावसातील सातत्यपूर्ण घट, वातावरणातील आर्द्रतेत होणारी कमी आणि वाऱ्यांच्या दिशेतील बदल अशा निरीक्षणांचा विचार करतो. विभागाच्या निकषांनुसार, माघारीची प्रक्रिया घोषित करण्यासाठी संबंधित प्रदेशात सलग काही दिवस कोरडे हवामान असणे आणि वातावरणीय स्थितीत मान्सूनच्या परतीला पोषक बदल दिसणे महत्त्वाचे असते. त्यामुळे पुढील २४-४८ तासांत माघारीची प्रक्रिया सुरू होण्याची शक्यता असली, तरी राज्यातील प्रत्येक भागातून मान्सून एकाच वेळी माघारी घेईल असे नाही.

हवामान विभागाच्या पुढील अपडेटकडे लक्ष

महाराष्ट्रातील मान्सूनची माघार सुरू होण्याच्या पार्श्वभूमीवर ठाणे जिल्ह्यासह मुंबई महानगर प्रदेशातील पुढील हवामान अंदाज महत्त्वाचा ठरणार आहे. पावसाचे प्रमाण, स्थानिक मेघनिर्मिती, तापमान आणि आर्द्रतेतील बदल यांनुसार प्रत्यक्ष हवामानात फरक जाणवू शकतो. भारतीय हवामान विभागाकडून जारी होणारे जिल्हानिहाय अंदाज आणि इशारे लक्षात घेऊन नागरिकांनी नियोजन करावे.

एकूणच, महाराष्ट्रातून नैऋत्य मान्सूनच्या माघारीची प्रक्रिया पुढील २४-४८ तासांत सुरू होण्याची शक्यता असून, ठाणे जिल्ह्यातही पावसाळी वातावरणातून उष्ण आणि दमट हवामानाकडे संक्रमण होण्याचे संकेत आहेत. मात्र, स्थानिक पावसाच्या सरींची शक्यता लक्षात घेता हवामानातील बदलांवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.

थोडक्यात

• महाराष्ट्रातून नैऋत्य मान्सूनची माघार पुढील २४-४८ तासांत सुरू होण्याची शक्यता.

• पावसाची क्रिया मंदावल्याने राज्यात कोरड्या हवेचा प्रभाव वाढत आहे.

• ठाणे, कल्याण-डोंबिवली, अंबरनाथ आणि बदलापूर परिसरात पावसाचे प्रमाण कमी होण्याची अपेक्षा.

• स्थानिक वातावरणामुळे काही ठिकाणी हलक्या सरी किंवा मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता कायम.

• पावसाचा जोर कमी झाल्यास तापमान आणि आर्द्रतेमुळे उकाडा जाणवू शकतो.

• मान्सूनची माघार घोषित करण्यासाठी IMD कडून पाऊस, वाऱ्यांची दिशा आणि आर्द्रतेसह विविध निकष तपासले जातात.