ठाणे-भिवंडी मेट्रो मार्गिका ५ च्या चाचण्या पुढील आठवड्यात; प्रवासाचा वेळ ४५ मिनिटांवरून २५ मिनिटांपर्यंत येण्याची अपेक्षा !

ठाणे, २३ ऑक्टोबर : ठाणे आणि भिवंडी यांना जोडणाऱ्या मुंबई मेट्रो मार्गिका ५ च्या पहिल्या टप्प्याने आता प्रवासी सेवा सुरू करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. या मार्गिकेवरील मेट्रो ट्रेनच्या चाचण्या पुढील आठवड्यात सुरू होण्याची शक्यता आहे. त्यासाठी मेट्रो मार्गिका ७ आणि २अ साठी उपलब्ध असलेल्या राखीव ट्रेनपैकी एका ट्रेनचा वापर करण्यात येणार आहे. पहिली ट्रेन या महिन्यात मार्गिका ५ वर आणण्यात आली असून, रुळांवर ट्रेन दाखल झाल्यानंतर चाचण्यांची तयारी अंतिम टप्प्यात पोहोचली आहे. पहिल्या टप्प्यातील मार्गिका बाळकुम नाका ते धामणकर नाका अशी ११.९ किलोमीटर लांबीची असून, प्रकल्पाचा अंदाजित खर्च सुमारे ₹६,७४१ कोटी आहे. प्रवासी सेवा डिसेंबर २०२६ पर्यंत सुरू करण्याचे तात्पुरते लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे; मात्र अंतिम तारीख निश्चित झालेली नाही.

या मेट्रोमुळे ठाणे-भिवंडी दरम्यान दररोज प्रवास करणाऱ्या कामगारांना आणि नागरिकांना रस्ते वाहतुकीला पर्याय मिळण्याची अपेक्षा आहे. गर्दीच्या वेळेत सध्या ४५ मिनिटांपेक्षा जास्त वेळ लागणारा प्रवास मेट्रो सुरू झाल्यानंतर सुमारे २५ मिनिटांत पूर्ण होऊ शकतो. मात्र, प्रत्यक्ष प्रवासाचा वेळ ट्रेनचा वेग, स्थानकांमधील अंतर, थांब्यांचा कालावधी आणि सेवा सुरू झाल्यानंतरच्या परिचालन व्यवस्थेवर अवलंबून असेल.

पहिली ट्रेन मार्गिकेवर दाखल; चाचण्यांसाठी तयारी

मेट्रो मार्गिका ५ वर चाचण्या सुरू करण्यासाठी दुसऱ्या मार्गिकेसाठी उपलब्ध असलेली राखीव ट्रेन वापरण्यात येणार आहे. ही ट्रेन मंडाले डेपोमधून टप्प्याटप्प्याने ठाण्यातील मेट्रो मार्गिका ४ पर्यंत आणण्यात आली. त्यानंतर कासारवडवली येथील दोन्ही मार्गिकांच्या जोडणीचा वापर करून ट्रेन मार्गिका ५ वर दाखल करण्यात आली.

या व्यवस्थेमुळे मार्गिका ५ साठी स्वतंत्र ट्रेन संच उपलब्ध होईपर्यंत चाचण्या आणि सुरुवातीचे परिचालन करण्याचा पर्याय तयार झाला आहे. मार्गिका ५ साठी स्वतंत्रपणे मागवण्यात आलेले ट्रेन संच पुढील वर्षी उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे. ते दाखल झाल्यानंतर त्यांच्याही स्वतंत्र चाचण्या कराव्या लागतील.

सध्या चाचण्यांसाठी वापरण्यात येणारी ट्रेन आणि भविष्यात या मार्गिकेवर नियमितपणे धावणाऱ्या ट्रेन यांची व्यवस्था वेगळी असू शकते. त्यामुळे सुरुवातीच्या टप्प्यात उपलब्ध राखीव ट्रेनचा वापर हा अंतरिम उपाय म्हणून पाहिला जात आहे.

बाळकुम नाका ते धामणकर नाका; सात स्थानकांचा पहिला टप्पा

मेट्रो मार्गिका ५ चा पहिला टप्पा ठाण्यातील बाळकुम नाका येथून सुरू होऊन भिवंडीतील धामणकर नाका येथे संपतो. सुमारे ११.९ किलोमीटरच्या या मार्गावर सात स्थानके नियोजित आहेत.

• कासारवडवली — मेट्रो मार्गिका ४ शी जोडणी.

• बाळकुम — ठाण्यातील निवासी आणि विकसित होत असलेल्या भागांसाठी महत्त्वाचे स्थानक.

• कशेळी — ठाणे–भिवंडी मार्गावरील प्रवाशांसाठी जोडणी.

• काल्हेर — निवासी आणि औद्योगिक भागांतील प्रवासासाठी उपयुक्त.

• पूर्णा — भिवंडी परिसरातील प्रवाशांना मेट्रोची सुविधा.

• अंजूरफाटा — भिवंडीच्या दिशेने जाणाऱ्या प्रवाशांसाठी महत्त्वाचे स्थानक.

• धामणकर नाका — पहिल्या टप्प्याचे अंतिम स्थानक.

या स्थानकांमुळे ठाणे आणि भिवंडी दरम्यानच्या अनेक निवासी व औद्योगिक भागांना मेट्रो नेटवर्कशी जोडण्याची संधी मिळणार आहे. कासारवडवली येथे मार्गिका ४ शी जोडणी उपलब्ध झाल्यास पुढे ठाणे आणि मुंबई महानगर प्रदेशातील अन्य भागांकडे जाणाऱ्या प्रवाशांनाही सार्वजनिक वाहतुकीचा अधिक व्यापक पर्याय मिळू शकतो.

४५ मिनिटांपेक्षा जास्त प्रवास २५ मिनिटांपर्यंत येण्याची अपेक्षा

ठाणे आणि भिवंडी दरम्यान दररोज प्रवास करणाऱ्या अनेक कर्मचाऱ्यांना गर्दीच्या वेळेत रस्ते वाहतुकीमुळे विलंबाचा सामना करावा लागतो. विशेषतः भिवंडीतील गोदामे, लॉजिस्टिक्स केंद्रे आणि औद्योगिक आस्थापनांमध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी ठाणे परिसरातून ये-जा करणे वेळखाऊ ठरते.

सध्या गर्दीच्या वेळेत या प्रवासासाठी ४५ मिनिटांपेक्षा जास्त वेळ लागू शकतो. मेट्रो सेवा सुरू झाल्यानंतर हा प्रवास सुमारे २५ मिनिटांत पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे. त्यामुळे दररोज प्रवास करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांचा वेळ वाचू शकतो आणि रस्त्यावरील वाहतूक कोंडीवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होऊ शकते.

सध्या काही प्रवासी गर्दीत रिक्षातून प्रवास करत असून, प्रति आसन सुमारे ४० ते ५० रुपये खर्च करावा लागत असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. मेट्रो सुरू झाल्यानंतर प्रवासाची वेळ, आराम आणि नियमितता यांमध्ये सुधारणा होण्याची अपेक्षा आहे. मात्र, मेट्रोचे अंतिम भाडे आणि संपूर्ण प्रवासाचा एकत्रित खर्च यांची अधिकृत माहिती उपलब्ध झाल्यानंतरच आर्थिक बचतीचे नेमके चित्र स्पष्ट होईल.

विद्युत यंत्रणा आणि रुळांची तयारी; आता चाचण्यांचा टप्पा

या मार्गिकेवरील रुळ आणि ओव्हरहेड विद्युत यंत्रणा ऑक्टोबरच्या सुरुवातीला कार्यान्वित करून तपासणीसाठी तयार करण्यात आली. आता ट्रेन मार्गिकेवर दाखल झाल्यानंतर चाचण्यांमध्ये ट्रेनची हालचाल, विद्युत पुरवठा, सिग्नलिंग, नियंत्रण यंत्रणा आणि संबंधित सुरक्षा प्रणाली तपासल्या जाणार आहेत. स्थानकांवरील काही अंतिम कामेही समांतर सुरू आहेत.

चाचण्यांचा कालावधी काही महिने चालू शकतो. या प्रक्रियेत आढळणाऱ्या त्रुटी दुरुस्त केल्यानंतर आवश्यक सुरक्षा तपासणी आणि मंजुरीची प्रक्रिया पूर्ण करावी लागेल. त्यानंतरच प्रवासी सेवा सुरू करण्याचा अंतिम निर्णय घेतला जाईल. त्यामुळे चाचण्या सुरू होणे हा महत्त्वाचा टप्पा असला, तरी त्याचा अर्थ मेट्रो लगेच प्रवाशांसाठी खुली होईल असा नाही.

सुरुवातीला ट्रेनमधील अंतर ५ ते ६ मिनिटे असण्याची शक्यता

मार्गिका ५ वर प्रवासी सेवा सुरू झाल्यानंतर सुरुवातीच्या काळात दोन ट्रेनमधील अंतर सुमारे ५ ते ६ मिनिटे ठेवण्याची अपेक्षा आहे. सुरुवातीला राखीव ट्रेन संचांचा वापर करून परिचालन आणि सिग्नलिंग यंत्रणा समन्वयित केली जाणार आहे. स्वतंत्र ट्रेन संच दाखल झाल्यानंतर त्यांच्याही चाचण्या करून सेवेत समावेश करण्याची प्रक्रिया पार पडेल.

प्रवाशांसाठी मेट्रोची वारंवारता महत्त्वाची असते. दोन ट्रेनमधील अंतर कमी असल्यास गर्दीच्या वेळी प्रवाशांना जास्त वेळ थांबावे लागत नाही. मात्र, प्रत्यक्ष वेळापत्रक, पहिली आणि शेवटची ट्रेन, भाडे आणि स्थानकांवरील सुविधा यांची अधिकृत घोषणा झाल्यानंतरच प्रवाशांना संपूर्ण नियोजन करता येईल.

डिसेंबर २०२६ मध्ये सेवा सुरू होण्याचे तात्पुरते लक्ष्य

मेट्रो मार्गिका ५ च्या पहिल्या टप्प्यावर डिसेंबर २०२६ पर्यंत प्रवासी सेवा सुरू करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. तथापि, चाचण्या, त्रुटींची दुरुस्ती आणि अंतिम सुरक्षा मंजुरी यांवर प्रत्यक्ष प्रारंभदिनांक अवलंबून असेल. त्यामुळे डिसेंबरमधील सेवा सुरू होण्याची तारीख अद्याप निश्चित समजू नये.

या मार्गिकेच्या पुढील टप्प्यात भिवंडीपासून कल्याणपर्यंत मेट्रो नेण्याचे नियोजन आहे. त्यानंतर मार्गिका ५अच्या माध्यमातून कल्याण आणि उल्हासनगरच्या दिशेने जोडणी विकसित करण्याची योजना आहे. मात्र, हे पुढील टप्पे पहिल्या टप्प्याप्रमाणे लगेच सुरू होणार नसून त्यांचे काम आणि वेळापत्रक स्वतंत्र आहे.

भिवंडीच्या औद्योगिक अर्थव्यवस्थेला मिळू शकते चालना

भिवंडी हे गोदामे, मालवाहतूक, वितरण केंद्रे आणि विविध औद्योगिक आस्थापनांसाठी महत्त्वाचे केंद्र आहे. या भागात काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना ठाणे आणि आसपासच्या शहरांतून दररोज प्रवास करावा लागतो. मेट्रो सेवा सुरू झाल्यास त्यांना रस्त्यावरील वाहतुकीला पर्याय मिळू शकतो.

वेळेची बचत, अधिक नियमित प्रवास आणि मेट्रो मार्गिका ४ शी जोडणी या बाबींचा फायदा कामगारांबरोबरच विद्यार्थी, व्यापारी आणि इतर प्रवाशांनाही होण्याची शक्यता आहे. मेट्रोचा प्रत्यक्ष लाभ मात्र स्थानकांपर्यंत पोहोचण्याची सोय, फीडर बस किंवा अन्य सार्वजनिक वाहतूक, भाडे आणि ट्रेनच्या वेळापत्रकावरही अवलंबून असेल.

ठाणे-भिवंडी प्रवासासाठी महत्त्वाचा टप्पा

मेट्रो मार्गिका ५ च्या चाचण्या सुरू होण्याची तयारी ही ठाणे–भिवंडी सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेसाठी महत्त्वाची प्रगती आहे. पहिली ट्रेन मार्गिकेवर दाखल झाली असून, पुढील टप्प्यात चाचण्या आणि सुरक्षा मंजुरीची प्रक्रिया पूर्ण करावी लागणार आहे.

प्रवासी सेवा सुरू झाल्यास गर्दीच्या वेळेत प्रवासाचा कालावधी कमी होण्याची, औद्योगिक भागांतील कर्मचाऱ्यांना अधिक सोयीस्कर पर्याय मिळण्याची आणि मेट्रो नेटवर्कशी जोडणी सुधारण्याची अपेक्षा आहे. मात्र, अंतिम उद्घाटनाची तारीख, भाडे आणि अधिकृत वेळापत्रक जाहीर होईपर्यंत प्रवाशांनी तात्पुरत्या लक्ष्याऐवजी अधिकृत घोषणांवर अवलंबून राहणे आवश्यक आहे.

थोडक्यात

• ठाणे-भिवंडी मेट्रो मार्गिका ५ च्या ट्रेन चाचण्या पुढील आठवड्यात सुरू होण्याची शक्यता.

• पहिली ट्रेन या महिन्यात मार्गिकेवर आणण्यात आली.

• पहिला टप्पा बाळकुम नाका ते धामणकर नाका; लांबी सुमारे ११.९ किलोमीटर.

• कासारवडवली, बाळकुम, कशेळी, काल्हेर, पूर्णा, अंजूरफाटा आणि धामणकर नाका अशी सात स्थानके.

• पहिल्या टप्प्याचा अंदाजित खर्च सुमारे ₹६,७४१ कोटी.

• गर्दीच्या वेळेत ४५ मिनिटांपेक्षा जास्त लागणारा प्रवास सुमारे २५ मिनिटांपर्यंत कमी होण्याची अपेक्षा.

• सुरुवातीला ट्रेनमधील अंतर ५ ते ६ मिनिटे असण्याची शक्यता.

• चाचण्या काही महिने चालू शकतात; त्यानंतर सुरक्षा मंजुरी आवश्यक.

• डिसेंबर २०२६ पर्यंत सेवा सुरू करण्याचे तात्पुरते लक्ष्य; अंतिम तारीख अद्याप निश्चित नाही.