ठाणे, ७ ऑगस्ट : प्लास्टिक कचऱ्याचे योग्य व्यवस्थापन आणि पर्यावरण संवर्धनाबाबत विद्यार्थ्यांमध्ये लहानपणापासूनच जागरूकता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने ठाणे महानगरपालिका (TMC) आणि Bisleri International यांनी संयुक्तपणे ‘Bottles For Change’ या अभिनव उपक्रमाची सुरुवात केली आहे. ठाणे महापौर शर्मिला पिंपळोळकर यांच्या हस्ते या अभियानाचा शुभारंभ करण्यात आला. या उपक्रमाअंतर्गत शहरातील शाळांमधील विद्यार्थी प्लास्टिक कचऱ्याचे संकलन, वर्गीकरण (Segregation) आणि पुनर्वापर (Recycling) प्रक्रियेत प्रत्यक्ष सहभागी होणार आहेत.
उपक्रमाचा उद्देश काय?
या अभियानाचा मुख्य उद्देश विद्यार्थ्यांमध्ये Plastic Waste Segregation, Recycling आणि Environmental Responsibility या संकल्पना रुजवणे हा आहे. विद्यार्थ्यांना वापरलेल्या PET Bottles, प्लास्टिक पिशव्या, फूड रॅपर्स, शॅम्पूच्या बाटल्या, प्लास्टिक खेळणी आणि इतर स्वच्छ प्लास्टिक वस्तू वेगळ्या गोळा करून पुनर्वापरासाठी देण्यास प्रोत्साहित केले जाणार आहे.
Passbook आणि Mobile App द्वारे होणार नोंद
उपक्रमात सहभागी प्रत्येक शाळेला विशेष Passbook देण्यात येणार असून, विद्यार्थ्यांनी जमा केलेल्या प्लास्टिकची नियमित नोंद त्यात केली जाईल. यासोबतच Dedicated Mobile App द्वारे प्रत्येक शाळेतून पुनर्वापरासाठी पाठविण्यात आलेल्या प्लास्टिकचे डिजिटल रेकॉर्ड ठेवले जाणार आहे. त्यामुळे संपूर्ण प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि प्रभावी होईल.
उत्कृष्ट विद्यार्थ्यांचा होणार गौरव
विद्यार्थ्यांचा सहभाग वाढवण्यासाठी नियमित मूल्यमापन केले जाईल. सर्वाधिक प्लास्टिक संकलन करणारे आणि पर्यावरण संवर्धनासाठी सक्रिय योगदान देणाऱ्या विद्यार्थ्यांना प्रमाणपत्रे, पुरस्कार आणि विशेष गौरव देण्यात येणार आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये स्पर्धात्मक भावना निर्माण होण्याबरोबरच पर्यावरणाबद्दलची जबाबदारीही वाढेल.
‘कचरा निर्माणच कमी करणे’ हीच खरी गुरुकिल्ली
यावेळी TMC चे अतिरिक्त आयुक्त प्रशांत रोडे यांनी सांगितले की, केवळ कचरा गोळा करणे किंवा त्याची विल्हेवाट लावणे पुरेसे नाही. कचरा निर्माण होण्यापूर्वीच तो कमी करणे आणि नागरिकांमध्ये योग्य सवयी विकसित करणे हीच दीर्घकालीन उपाययोजना आहे. विशेषतः प्लास्टिकमुळे होणारे जमीन आणि जलप्रदूषण कमी करण्यासाठी अशा मोहिमा अत्यंत आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
Bisleri ची ‘Bottles For Change’ मोहीम
Bisleri International ने २०१८ मध्ये सुरू केलेला ‘Bottles For Change’ उपक्रम देशभरातील शाळा, महाविद्यालये, गृहनिर्माण संस्था, उद्योग आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या सहकार्याने राबविला जात आहे. या मोहिमेद्वारे गोळा केलेले प्लास्टिक पुनर्प्रक्रिया करून त्यापासून कापड, बॅगा, ब्लाइंड्स, फर्निचर आणि इतर उपयुक्त वस्तू तयार केल्या जातात. आजपर्यंत या उपक्रमाद्वारे ४४ शहरांमध्ये २८,६४५ मेट्रिक टनांहून अधिक प्लास्टिक पुनर्प्रक्रियेसाठी पाठविण्यात आले आहे.
शाळांमधून पर्यावरणपूरक संस्कार
उद्घाटन समारंभात महापालिका अधिकारी, शाळांचे मुख्याध्यापक, शिक्षक आणि विद्यार्थी उपस्थित होते. विद्यार्थ्यांनी स्वच्छता आणि पर्यावरण संवर्धनावर आधारित सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केले. तसेच शिक्षकांसाठी विशेष कार्यशाळाही आयोजित करण्यात आली, ज्यामध्ये शाळांमध्ये Plastic Segregation आणि Recycling उपक्रम प्रभावीपणे कसा राबवायचा याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले.
पर्यावरण संरक्षणासाठी महत्त्वाचे पाऊल
तज्ज्ञांच्या मते, प्लास्टिक कचऱ्याबाबतची जबाबदारी लहान वयातच विद्यार्थ्यांमध्ये विकसित झाल्यास भविष्यात पर्यावरणपूरक जीवनशैली स्वीकारणारी पिढी तयार होऊ शकते. ठाणे महापालिकेचा हा उपक्रम स्वच्छ भारत, शाश्वत विकास आणि Circular Economy या संकल्पनांना प्रत्यक्ष बळ देणारा महत्त्वाचा उपक्रम मानला जात आहे.