नवी दिल्ली, १ जून — भारतात रस्ते सुरक्षेसाठी मोठे तांत्रिक पाऊल उचलले जात असून, केंद्र सरकार देशभरात Vehicle-to-Vehicle (V2V) Communication Technology लागू करण्याच्या तयारीत आहे. या प्रणालीद्वारे वाहने एकमेकांशी थेट संपर्क साधून वेग, ब्रेकिंग, दिशा, स्थान आणि संभाव्य धोक्यांची माहिती Real-Time मध्ये शेअर करू शकतील. या तंत्रज्ञानामुळे अपघातांचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणावर कमी होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
माहितीनुसार, V2V प्रणालीमध्ये प्रत्येक वाहनामध्ये विशेष On-Board Unit (OBU) बसवले जाईल. हे उपकरण जवळील वाहनांशी Short-Range Wireless Signals द्वारे सतत माहितीची देवाणघेवाण करेल. विशेष म्हणजे ही प्रणाली Mobile Network किंवा Internet शिवायही कार्य करू शकते.
या तंत्रज्ञानामुळे :
- अचानक ब्रेक लावणाऱ्या वाहनाची सूचना
- Blind Spot मधील वाहनांची माहिती
- धुके किंवा कमी दृश्यमानतेतील इशारे
- Intersection Collision Warning
- समोरील अपघात किंवा अडथळ्यांची पूर्वसूचना
यांसारखे Safety Alerts चालकांना त्वरित मिळू शकतील.
केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांनी यापूर्वी संकेत दिले होते की, सरकार २०२६ अखेरीपर्यंत नवीन वाहनांमध्ये V2V Communication अनिवार्य करण्याचा विचार करत आहे. या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश भारतातील वाढत्या रस्ते अपघातांवर नियंत्रण मिळवणे हा आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, भारतात दरवर्षी १.७ लाखांहून अधिक लोकांचा रस्ते अपघातांमध्ये मृत्यू होतो. मानवी चुका, कमी दृश्यमानता, वेग आणि अचानक घडणाऱ्या घटनांमुळे अनेक गंभीर अपघात होतात. V2V Technology चालकांना धोक्याची पूर्वकल्पना देऊन अशा दुर्घटना टाळण्यास मदत करू शकते.
या प्रणालीचा पुढील टप्पा म्हणून Vehicle-to-Everything (V2X) तंत्रज्ञानावरही काम सुरू आहे. यामध्ये वाहने:
- Traffic Signals
- Toll Systems
- Road Sensors
- Emergency Services
- Pedestrians
यांच्याशीही संवाद साधू शकतील. त्यामुळे भविष्यात Smart Transportation Network विकसित करण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो.
वाहन उद्योगातील कंपन्या आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अनेक संस्थांनी या उपक्रमाला पाठिंबा दर्शवला आहे. मात्र या प्रणालीसाठी आवश्यक Spectrum Allocation, Hardware Cost आणि Standardisation ही मोठी आव्हाने मानली जात आहेत. काही अहवालांनुसार, V2V प्रणाली लागू करण्यासाठी सुमारे ₹५,००० कोटींच्या गुंतवणुकीची आवश्यकता असू शकते.
एकूणच, Vehicle-to-Vehicle Communication Technology ची अंमलबजावणी ही भारताच्या Road Safety Framework मधील महत्त्वाची क्रांतिकारी घडामोड मानली जात असून, भविष्यात भारतीय रस्त्यांवर “एकमेकांशी संवाद साधणारी वाहने” हे वास्तवात उतरू शकते.