न्यूयॉर्क, ११ सप्टेंबर : अमेरिकेवरील ११ सप्टेंबर २००१ च्या दहशतवादी हल्ल्याच्या २५व्या स्मृतिदिनाच्या पार्श्वभूमीवर न्यूयॉर्कच्या आकाशात एक अत्यंत भावस्पर्शी दृश्य साकारले. ९ सप्टेंबरच्या रात्री New York Harbor वर २,९७७ प्रकाशमान ड्रोन आकाशात झेपावले आणि काही क्षणांत या प्रकाशबिंदूंनी World Trade Center च्या Twin Towers ची प्रतिकृती साकारली. या २,९७७ प्रकाशांपैकी प्रत्येक प्रकाश ९/११ च्या हल्ल्यात प्राण गमावलेल्या एका व्यक्तीचे प्रतीक होता.
🕯️ न्यूयॉर्कच्या आकाशात २५ वर्षांनंतर पुन्हा उभे राहिले Twin Towers !
९ सप्टेंबरच्या रात्री #NewYorkHarbor वर २,९७७ प्रकाशमान ड्रोनच्या माध्यमातून ९/११ च्या बळींच्या स्मृतीला अनोखी मानवंदना.
#Remember911 #TwinTowers #NewYork #WorldTradeCenter pic.twitter.com/UPMHVIpR1i
— Kalyan Vaibhav News (@KalyanVaibhav10) September 11, 2026
२,९७७ प्रकाश… २,९७७ मानवी आयुष्यांच्या स्मृती
‘2,977 Lights Over New York Harbor’ या नावाने साकारलेल्या या सार्वजनिक कलाकृतीत प्रत्येक ड्रोनला एका जीवाच्या स्मृतीचे प्रतीक मानण्यात आले. सुरुवातीला हजारो प्रकाशमान ड्रोनने आकाशात हेलिक्ससारखी रचना तयार केली आणि त्यानंतर ते हळूहळू एकत्र येत Twin Towers ची पूर्ण वास्तुशिल्पीय प्रमाणातील रूपरेषा तयार करू लागले.
Sky Elements या Drone Show निर्मात्यांनी ही कलाकृती साकारली. आयोजकांच्या माहितीनुसार, Twin Towers ची उंची आणि प्रमाण ११ सप्टेंबर २००१ रोजी त्या ठिकाणी असलेल्या मूळ वास्तूशी जुळविण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
आकाशात पुन्हा उभ्या राहिल्या Twin Towers
९/११ च्या हल्ल्यानंतर उद्ध्वस्त झालेल्या Twin Towers ची प्रतिमा पुन्हा न्यूयॉर्कच्या आकाशात उभी करणे हा या कलाकृतीचा अत्यंत प्रतीकात्मक भाग होता. हजारो प्रकाशबिंदू आधी आकाशात फिरत राहिले आणि त्यानंतर त्यांची रचना बदलत North Tower आणि South Tower च्या ओळखीच्या आकृतीत परिवर्तित झाली.
या दृश्यामुळे २५ वर्षांपूर्वीच्या हल्ल्याची सामूहिक स्मृती आणि त्यानंतर न्यूयॉर्कने उभारी घेतल्याची भावना एकाच वेळी अधोरेखित झाली.
‘Tribute in Light’ सोबत भावपूर्ण दृश्य
या Drone Display च्या पार्श्वभूमीवर पारंपरिक ‘Tribute in Light’ देखील सुरू होते. Ground Zero जवळ दरवर्षी प्रज्वलित होणाऱ्या दोन शक्तिशाली प्रकाशकिरणांबरोबर आकाशात उभ्या राहिलेल्या Twin Towers च्या ड्रोन प्रतिमेमुळे न्यूयॉर्कच्या रात्रीच्या आकाशात एक वेगळेच स्मरणदृश्य निर्माण झाले.
‘Tribute in Light’ ही ९/११ च्या बळींच्या स्मृतीला वाहिलेली दीर्घकाळापासूनची परंपरा आहे. यंदाच्या २५व्या स्मृतिदिनानिमित्त त्याला या नव्या Drone Artwork ची जोड मिळाली.
९/११ कुटुंबीय आणि First Responders च्या सहभागातून कलाकृती
ही केवळ तांत्रिक Drone Show नव्हती. आयोजकांच्या माहितीनुसार, कलाकृतीची संकल्पना ९/११ च्या पीडितांचे कुटुंबीय, Survivors आणि First Responders यांच्या अनुभवांशी संवाद साधून विकसित करण्यात आली.
या सामूहिक सर्जनशील प्रक्रियेत FDNY चे First Responder आणि कलाकार Brenda Berkman, FDNY First Responder Tim Brown, 9/11 Families United शी संबंधित Terry Strada, NYPD Officer Moira Smith यांच्या कुटुंबातील Jim Smith आणि Stephen Siller यांच्या कन्या Genevieve Siller यांचा सहभाग होता.
आयोजकांनी स्पष्ट केले की, या स्मारकात्मक कलाकृतीचा उद्देश सामूहिक दुर्घटनेत हरवलेल्या प्रत्येक व्यक्तीचे स्वतंत्र अस्तित्व आणि स्मरण अधोरेखित करणे हा आहे.
‘प्रत्येक प्रकाश एका जीवासाठी’
या संपूर्ण उपक्रमाचा केंद्रबिंदू एक साधा पण प्रभावी संदेश होता – २,९७७ प्रकाश म्हणजे २,९७७ आयुष्ये.
९/११ च्या हल्ल्यात World Trade Center, Pentagon आणि United Airlines Flight 93 शी संबंधित घटनांमध्ये २,९७७ लोकांचा मृत्यू झाला. याच संख्येला या Drone Artwork चे स्वरूप देण्यात आले.
Sky Elements च्या माहितीनुसार, ही कलाकृती न्यूयॉर्क शहराला आणि ९/११ मुळे आयुष्य बदललेल्या प्रत्येक व्यक्तीला दिलेली स्मृतीची भेट म्हणून साकारण्यात आली.
हेलिक्सची रचना आणि World Cultural Center चा संदर्भ
या कार्यक्रमात Twin Towers व्यतिरिक्त सुरुवातीची हेलिक्ससदृश प्रकाशरचना देखील विशेष होती. आयोजकांच्या माहितीनुसार, या रचनेत World Trade Center च्या पुनर्बांधणीसाठी THINK टीमने मांडलेल्या World Cultural Center या निवड न झालेल्या वास्तुशिल्पीय संकल्पनेचा संदर्भ होता.
त्यामुळे ही केवळ जुन्या Twin Towers ची प्रतिकृती नव्हती; त्यात स्मृती, वास्तुकला, पुनर्बांधणी आणि भविष्यातील आशा यांना एकत्र आणण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
२५ वर्षांनंतरही ९/११ च्या जखमा ताज्या
११ सप्टेंबर २००१ च्या हल्ल्याला आज २५ वर्षे पूर्ण झाली आहेत. न्यूयॉर्कसह अमेरिका आणि जगभरात या दिवशी बळींच्या स्मृतींना अभिवादन केले जात आहे. न्यूयॉर्कमधील अधिकृत स्मरणसोहळ्यात कुटुंबीयांकडून बळींची नावे वाचली जात आहेत आणि हल्ल्याशी संबंधित महत्त्वाच्या क्षणांच्या स्मरणार्थ मौन पाळले जात आहे.
या दुर्घटनेची मानवी किंमत केवळ ११ सप्टेंबर २००१ रोजी मृत्युमुखी पडलेल्या २,९७७ व्यक्तींपुरती मर्यादित राहिली नाही. Ground Zero येथे दीर्घकाळ बचाव आणि स्वच्छता कार्यात सहभागी झालेल्या अनेक First Responders आणि इतर व्यक्तींना विषारी धुळीच्या संपर्कामुळे पुढील वर्षांत गंभीर आजारांना सामोरे जावे लागले.
तंत्रज्ञानातून स्मृती जिवंत करण्याचा प्रयत्न
Drone Technology चा वापर यापूर्वी प्रामुख्याने मनोरंजन, जाहिरात आणि भव्य सार्वजनिक कार्यक्रमांसाठी करण्यात आला आहे. मात्र २,९७७ Lights Over New York Harbor या उपक्रमाने त्याच तंत्रज्ञानाचा वापर स्मरण, इतिहास आणि सार्वजनिक कलाविष्कारासाठी केला.
Sky Elements च्या माहितीनुसार, हा उपक्रम खासगी देणग्या आणि वस्तुरूप योगदानातून उभारण्यात आला असून, आकाशातील या प्रदर्शनासाठी कोणतेही Commercial Sponsorship किंवा प्रवेशशुल्क ठेवण्यात आले नव्हते. New York Foundation for the Arts हा या प्रकल्पाचा Sponsored Project होता.
एक रात्र, हजारो प्रकाश आणि एक सामूहिक स्मृती
९ सप्टेंबरच्या रात्री New York Harbor वर दिसलेले हे दृश्य काही काळासाठी संपूर्ण शहराला भूतकाळाशी जोडून गेले. हजारो प्रकाशबिंदूंनी तयार केलेल्या Twin Towers च्या आकृतीतून हरवलेली वास्तू नव्हे, तर त्या वास्तूशी जोडलेली माणसे आणि त्यांच्या आठवणी पुन्हा आकाशात उभ्या करण्यात आल्या.
२५ वर्षांनंतरच्या या स्मरणसोहळ्यात Drone Technologyने इतिहासाची जागा घेतली नाही; उलट इतिहास विसरला जाऊ नये, यासाठी एक नवे दृश्य माध्यम उपलब्ध करून दिले.
थोडक्यात : ९/११ च्या २५व्या स्मृतिदिनाच्या पूर्वसंध्येला New York Harbor वर २,९७७ प्रकाशमान ड्रोनच्या माध्यमातून Twin Towers ची पूर्ण आकारमानाशी सुसंगत प्रतिमा साकारण्यात आली. प्रत्येक प्रकाश ११ सप्टेंबर २००१ च्या हल्ल्यात प्राण गमावलेल्या एका व्यक्तीचे प्रतीक होता. ‘Tribute in Light’च्या पार्श्वभूमीवर साकारलेली ही ‘2,977 Lights Over New York Harbor’ कलाकृती ९/११ च्या बळींच्या स्मृतीला आधुनिक तंत्रज्ञानातून वाहिलेली अत्यंत प्रभावी मानवंदना ठरली.