३५,००० फूट उंचीवर जीवघेणा थरार ! दुबई-तेल अवीव विमानात सहवैमानिकाचा हल्ला, गंभीर जखमी अवस्थेतही भारतीय वैमानिकाची समयसूचकता, १७४ प्रवाशांना सुरक्षित वाचवण्यात यश

दुबई, १ ऑक्टोबर : दुबईहून तेल अवीवकडे जाणाऱ्या Flydubai च्या FZ1073 या प्रवासी विमानात ३० सप्टेंबर रोजी उड्डाणादरम्यान कॉकपिटमध्ये झालेल्या हिंसक घटनेने विमानातील १७४ प्रवाशांचा जीव धोक्यात आला होता. विमानातील सहवैमानिकाने भारतीय कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्यावर चाकूने हल्ला केला आणि विमानाचे नियंत्रण मिळवण्याचा प्रयत्न केल्याची माहिती इस्रायली अधिकाऱ्यांनी दिली आहे. या हल्ल्यात कॅप्टन मच्छार गंभीर जखमी झाले. मात्र, जखमी अवस्थेतही त्यांनी कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्याची कृती केली. त्यामुळे प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांना कॉकपिटमध्ये प्रवेश करून हल्लेखोराला रोखता आले. दरम्यान, विमानाची उंची काही सेकंदांत हजारो फुटांनी कमी झाली होती. विमानात उपस्थित असलेल्या Flydubai च्या अतिरिक्त वैमानिकांनी नियंत्रण स्वीकारले आणि विमान सौदी अरेबियातील Tabuk विमानतळावर सुरक्षित उतरवले. या घटनेत सर्व प्रवासी आणि कर्मचारी सुरक्षित असल्याचे वृत्त आहे.

कॉकपिटमध्ये सहवैमानिकाचा चाकूने हल्ला

Flydubai चे Boeing 737 विमान FZ1073 या क्रमांकाने दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून तेल अवीवमधील Ben Gurion आंतरराष्ट्रीय विमानतळाकडे रवाना झाले होते. विमानात १७४ प्रवासी आणि कर्मचारी होते. उड्डाण सुरू असताना सौदी अरेबियाच्या हवाई हद्दीत कॉकपिटमध्ये दोन्ही वैमानिकांमध्ये संघर्ष झाला. इस्रायली अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, ओमानचा नागरिक असलेल्या सहवैमानिकाने कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्यावर चाकूने वार केले आणि विमानाचे नियंत्रण ताब्यात घेण्याचा प्रयत्न केला.

या हल्ल्यात कॅप्टन मच्छार गंभीर जखमी झाले. कॉकपिटमधील संघर्षामुळे विमानाच्या नियंत्रणावर परिणाम झाला आणि विमानाची उंची वेगाने कमी होऊ लागली. या घटनेची माहिती समोर आल्यानंतर विमानातील प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांनी परिस्थितीचा अंदाज घेत कॉकपिटच्या दिशेने धाव घेतली. सहवैमानिकाने विमान कोसळवण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप इस्रायली नेतृत्वाकडून करण्यात आला आहे. मात्र, हल्ल्यामागील नेमका हेतू अद्याप अधिकृत तपासातून निश्चित झालेला नाही.

अवघ्या ३० सेकंदांत विमानाची १४ हजार फुटांहून अधिक घसरण

कॉकपिटमधील संघर्षादरम्यान विमानाची उंची अचानक कमी झाली. Reuters ने दिलेल्या वृत्तानुसार, Flightradar24 च्या उड्डाणविषयक माहितीमध्ये विमानाची उंची सुमारे ३० सेकंदांत जवळपास १४,००० फुटांनी कमी झाल्याचे दिसून आले. विमान सुमारे ३३,००० ते ३४,००० फूट उंचीवरून खाली येत असल्याची नोंद विविध वृत्तांमध्ये करण्यात आली आहे.

विमानाची अचानक झालेली घसरण आणि मार्गातील बदल यामुळे प्रवाशांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले. विमानाकडून आपत्कालीन संदेश पाठवण्यात आल्यानंतर परिस्थितीचे गांभीर्य अधिक स्पष्ट झाले. विमानाच्या मार्गात बदल करून ते Tabuk विमानतळाच्या दिशेने वळवण्यात आले. या वेळी विमानातील कर्मचाऱ्यांनी प्रवाशांना सुरक्षित ठेवण्याचा प्रयत्न केला, तर कॉकपिटमधील परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी हस्तक्षेप करण्यात आला.

गंभीर जखमी अवस्थेतही कॅप्टन मच्छार यांनी उघडला कॉकपिटचा दरवाजा

या संपूर्ण घटनाक्रमातील महत्त्वाचा भाग म्हणजे गंभीर जखमी अवस्थेत असतानाही कॅप्टन स्मित मच्छार यांनी कॉकपिटचा दरवाजा उघडण्याची कृती केली. इस्रायली पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, कॅप्टन मच्छार यांनी हल्ल्यादरम्यान प्रतिकार केला आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडल्यामुळे प्रवासी व कर्मचाऱ्यांना आत प्रवेश करता आला.

कॉकपिटमध्ये प्रवेश केल्यानंतर काही प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांनी सहवैमानिकाला रोखले. त्याला नियंत्रणात ठेवण्यासाठी त्यांनी एकत्रितपणे प्रयत्न केले. या हस्तक्षेपामुळे कॉकपिटमधील संघर्ष थांबवण्यात आणि विमानाचे नियंत्रण पुन्हा मिळवण्याच्या प्रक्रियेला मदत झाली. या घटनेत कॅप्टन मच्छार यांच्यासह प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांनी बजावलेली भूमिका महत्त्वाची ठरली.

अतिरिक्त वैमानिकांनी स्वीकारले विमानाचे नियंत्रण

विमानात Flydubai चे इतर वैमानिकही प्रवास करत होते. कॉकपिटमधील परिस्थिती नियंत्रणात आणल्यानंतर या अतिरिक्त वैमानिकांनी विमानाचे नियंत्रण स्वीकारले. Flydubai च्या प्रवक्त्याने दिलेल्या निवेदनानुसार, विमानातील ड्युटीवरील कर्मचाऱ्यांनी विमान सुरक्षित केले, त्याचा मार्ग बदलला आणि सौदी अरेबियातील Tabuk विमानतळावर सुरक्षित लँडिंग केले.

Tabuk विमानतळावर विमान उतरवण्यात आल्यानंतर जखमी कॅप्टन स्मित मच्छार आणि सहवैमानिकाला रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. विमानातील सर्व १७४ प्रवासी आणि कर्मचारी सुरक्षित असल्याचे Flydubai ने स्पष्ट केले. प्रवाशांना पुढील प्रवासासाठी पर्यायी विमानांची व्यवस्था करण्यात आली. या घटनेमुळे Flydubai च्या अन्य नियोजित उड्डाणांवर परिणाम झाला नसल्याचेही कंपनीने सांगितले.

SpiceJet मधील ११ वर्षांचा अनुभव; २०२२ पासून Flydubai मध्ये सेवा

कॅप्टन स्मित मच्छार हे भारतीय वैमानिक असून त्यांना Boeing 737 विमानांच्या उड्डाणाचा मोठा अनुभव आहे. उपलब्ध वृत्तांनुसार, त्यांनी जून २०११ मध्ये SpiceJet मध्ये काम सुरू केले होते. या कंपनीत सुमारे ११ वर्षे सेवा बजावताना त्यांनी Senior Commander आणि Line Training Captain अशा जबाबदाऱ्या सांभाळल्या. Line Training Captain म्हणून त्यांनी इतर वैमानिकांच्या प्रशिक्षण आणि कामगिरीच्या मूल्यांकनाशी संबंधित जबाबदाऱ्या पार पाडल्या.

जून २०२२ मध्ये ते Flydubai मध्ये कॅप्टन म्हणून रुजू झाले. त्यांच्या व्यावसायिक प्रोफाइलनुसार, Boeing 737-800 आणि Boeing 737 MAX या विमानप्रकारांवर त्यांना सुमारे ९,७५० तासांचा उड्डाणाचा अनुभव आहे. वैमानिक प्रशिक्षण, सुरक्षा आणि उड्डाण संचालनाशी संबंधित कामाचाही त्यांना अनुभव असल्याचे वृत्तांत नमूद करण्यात आले आहे.

भारतीय दूतावासाकडून प्रकृतीची माहिती

घटनेनंतर कॅप्टन मच्छार यांना Tabuk येथील रुग्णालयात उपचारासाठी दाखल करण्यात आले. भारतीय दूतावासाने त्यांच्या प्रकृतीबाबत माहिती घेतली असून, उपलब्ध वृत्तानुसार त्यांची प्रकृती स्थिर आहे. रियाध येथील भारतीय दूतावास आणि जेद्दाह येथील भारतीय वाणिज्य दूतावास सौदी अरेबियातील संबंधित यंत्रणांशी समन्वय साधत आहेत. कॅप्टन यांच्या कुटुंबीयांशीही संपर्क साधण्यात आल्याचे वृत्त आहे.

जखमी वैमानिकांच्या उपचारांसह प्रवाशांच्या सुरक्षिततेची आणि पुढील प्रवासाची व्यवस्था करणे हे घटनेनंतरचे तातडीचे प्राधान्य असल्याचे Flydubai ने स्पष्ट केले.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि बेंजामिन नेतान्याहू यांच्याकडून कौतुक

या घटनेनंतर भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्या कृतीचे कौतुक केले आणि त्यांच्या लवकर प्रकृतीसाठी शुभेच्छा दिल्या. गंभीर परिस्थितीत त्यांनी दाखवलेल्या धैर्याचा आणि प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी केलेल्या प्रयत्नांचा पंतप्रधानांनी उल्लेख केला.

इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनीही कॅप्टन मच्छार, प्रवासी आणि विमान कर्मचाऱ्यांच्या भूमिकेचे कौतुक केले. नेतान्याहू यांच्या म्हणण्यानुसार, कॅप्टन गंभीर जखमी झाले असतानाही त्यांनी प्रतिकार केला आणि कॉकपिटचा दरवाजा उघडला. त्यामुळे प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांना हस्तक्षेप करता आला. या घटनेत प्रवाशांनी दाखवलेली तत्परता आणि अतिरिक्त वैमानिकांनी विमानाचे नियंत्रण स्वीकारून सुरक्षित लँडिंग केल्याची बाबही त्यांनी अधोरेखित केली.

सहवैमानिकाला सौदी अरेबियात ताब्यात; चौकशी सुरू

घटनेनंतर सहवैमानिकाला सौदी अरेबियातील अधिकाऱ्यांनी ताब्यात घेतल्याचे इस्रायली पंतप्रधानांनी सांगितले. त्याची चौकशी सुरू असून, हल्ल्यामागील नेमके कारण आणि हेतू अद्याप स्पष्ट झालेला नाही. इस्रायली अधिकाऱ्यांनी विमान कोसळवण्याचा प्रयत्न झाल्याचा आरोप केला आहे. दुसरीकडे, Flydubai ने कॉकपिटमध्ये संघर्ष झाल्याची पुष्टी करताना घटनेमागील कारणे आणि हेतू औपचारिक तपासाचा विषय असल्याचे स्पष्ट केले आहे.

Reuters च्या वृत्तानुसार, या घटनेनंतर इस्रायलने तेल अवीवकडे उड्डाण करणाऱ्या विमानांच्या वैमानिकांची ओळख पडताळणी आणि सुरक्षा तपासणी अधिक कडक करण्याबाबत पावले उचलण्याची घोषणा केली. मात्र, विमानातील घटनेचा संपूर्ण घटनाक्रम आणि सुरक्षा प्रक्रियांशी संबंधित प्रश्नांचा अंतिम निष्कर्ष अधिकृत चौकशीनंतरच स्पष्ट होणार आहे.

विमान सुरक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे प्रश्न

उड्डाणादरम्यान कॉकपिटमध्ये वैमानिकावर झालेला चाकूने हल्ला, विमानाची अचानक झालेली उंचीघसरण आणि त्यानंतर प्रवासी व अतिरिक्त वैमानिकांनी केलेला हस्तक्षेप यामुळे विमान सुरक्षेच्या अनेक बाबी चर्चेत आल्या आहेत. वैमानिकांची पार्श्वभूमी तपासणी, कॉकपिटमधील सुरक्षा व्यवस्था, आपत्कालीन परिस्थितीत नियंत्रण पुन्हा मिळवण्याची प्रक्रिया आणि विमानातील अतिरिक्त प्रशिक्षित कर्मचाऱ्यांची भूमिका या मुद्द्यांचा तपासात विचार होण्याची शक्यता आहे.

विमान कंपन्या आणि नागरी विमान वाहतूक नियामक यांच्याकडून वैमानिकांची पात्रता, प्रशिक्षण आणि सुरक्षा निकषांची अंमलबजावणी केली जाते. Reuters शी बोलताना विमान सुरक्षा तज्ज्ञांनी विविध देशांमध्ये आंतरराष्ट्रीय निकषांची अंमलबजावणी करण्याच्या पद्धतींमध्ये फरक असू शकतो, असे नमूद केले. या घटनेच्या पार्श्वभूमीवर संबंधित यंत्रणांकडून तपास पूर्ण झाल्यानंतरच सुरक्षा व्यवस्थेतील संभाव्य त्रुटी किंवा आवश्यक बदलांबाबत अधिक स्पष्टता मिळू शकेल.

कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्यावर झालेला हल्ला आणि त्यानंतर विमानातील प्रवासी, कर्मचारी व अतिरिक्त वैमानिकांनी केलेला हस्तक्षेप यामुळे संभाव्य मोठी दुर्घटना टळली. विमानातील सर्व १७४ प्रवासी सुरक्षित राहिले असून, कॅप्टन मच्छार यांच्यावर उपचार सुरू आहेत. सहवैमानिकाच्या कृतीमागील हेतू आणि घटनेचा संपूर्ण घटनाक्रम समोर येण्यासाठी अधिकृत चौकशीचे निष्कर्ष महत्त्वाचे ठरणार आहेत.

थोडक्यात

• Flydubai चे FZ1073 विमान ३० सप्टेंबर रोजी दुबईहून तेल अवीवकडे जात होते.

• विमानातील सहवैमानिकाने भारतीय कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्यावर चाकूने हल्ला केल्याची माहिती इस्रायली अधिकाऱ्यांनी दिली.

• संघर्षादरम्यान विमानाची उंची अवघ्या ३० सेकंदांत सुमारे १४,००० फुटांनी कमी झाली.

• गंभीर जखमी अवस्थेतही कॅप्टन मच्छार यांनी कॉकपिटचा दरवाजा उघडल्याने प्रवासी आणि कर्मचाऱ्यांना हस्तक्षेप करता आला.

• Flydubai च्या अतिरिक्त वैमानिकांनी विमानाचे नियंत्रण स्वीकारून Tabuk विमानतळावर सुरक्षित लँडिंग केले.

• विमानातील १७४ प्रवासी आणि कर्मचारी सुरक्षित आहेत. कॅप्टन मच्छार यांची प्रकृती स्थिर असल्याचे वृत्त आहे.

• सहवैमानिकाला सौदी अरेबियात ताब्यात घेण्यात आले असून, हल्ल्यामागील हेतू आणि संपूर्ण घटनाक्रमाची चौकशी सुरू आहे.