पुणे, २ नोव्हेंबर : पुण्यातील हिंजवडी ते शिवाजीनगरदरम्यानच्या बहुप्रतीक्षित मेट्रो Line 3 च्या प्रवासी सेवेला अखेर सुरुवात होणार आहे. पुणे महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाने (PMRDA) या मार्गिकेचे भाडे निश्चित केले असून, प्रवासासाठी किमान ₹१२ आणि कमाल ₹६२ आकारले जाणार आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते ३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी या मार्गिकेचे ऑनलाइन उद्घाटन होणार असून, प्रत्यक्ष प्रवासी सेवा ४ नोव्हेंबरपासून सुरू होईल. पहिल्या टप्प्यात एकूण २३ स्थानकांपैकी १७ स्थानकांवर गाड्या थांबणार आहेत. त्यामुळे हिंजवडीतील IT पार्क, वाकड, बालेवाडी, औंध आणि मध्य पुणे यांच्यातील सार्वजनिक वाहतूक जोडणीला नवा पर्याय उपलब्ध होणार आहे.
३ नोव्हेंबरला उद्घाटन; ४ नोव्हेंबरपासून प्रवाशांसाठी सेवा
पुणे मेट्रो Line 3 चे उद्घाटन ३ नोव्हेंबर रोजी सकाळी १०.३० वाजता होणार आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे उद्घाटन कार्यक्रमात सहभागी होतील. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि अन्य मान्यवर पुण्यातील कार्यक्रमस्थळी उपस्थित राहणार आहेत. हा कार्यक्रम बालेवाडी येथील श्री शिवछत्रपती क्रीडा संकुलात आयोजित करण्यात आला आहे.
उद्घाटनानंतर दुसऱ्या दिवशी, म्हणजेच ४ नोव्हेंबर रोजी सकाळी ६ वाजल्यापासून प्रवाशांसाठी नियमित सेवा सुरू होईल. Maan येथून District Court कडे जाणारी शेवटची ट्रेन रात्री १०.३० वाजता, तर District Court येथून Maan कडे जाणारी शेवटची ट्रेन रात्री ११.४० वाजता सुटणार आहे.
२३.२ किलोमीटरची मार्गिका; २३ स्थानकांची जोडणी
हिंजवडी–शिवाजीनगर मेट्रो मार्गिका सुमारे २३.२ किलोमीटर लांबीची असून, या संपूर्ण मार्गावर २३ स्थानके नियोजित आहेत. Maan येथून सुरू होणारी ही मार्गिका हिंजवडी, वाकड, बालेवाडी, औंध, सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ आणि कृषी महाविद्यालय परिसरातून District Court पर्यंत पोहोचते.
District Court स्थानकावर सध्याच्या पुणे मेट्रोच्या Line 1 आणि Line 2 शी प्रवाशांना जोडणी मिळणार आहे. त्यामुळे हिंजवडी आणि पश्चिम पुण्यातील प्रवाशांना शहरातील अन्य महत्त्वाच्या भागांकडे जाण्यासाठी मेट्रो बदलण्याचा पर्याय उपलब्ध होईल. ही मार्गिका सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (PPP) तत्त्वावर विकसित करण्यात आली आहे.
पहिल्या टप्प्यात सुरू होणारी १७ स्थानके
पहिल्या टप्प्यात २३ पैकी १७ स्थानकांवर प्रवाशांना चढता आणि उतरता येणार आहे. ही स्थानके पुढीलप्रमाणे आहेत :
-
Maan
-
Maan – MIDC Circle, Phase II
-
Maan Bus Depot
-
Hinjewadi Phase II – Circle II
-
Hinjewadi Phase II – Circle I
-
Padmabhushan Chowk
-
Shree Shiv Chhatrapati Shivaji Maharaj Chowk, Hinjewadi
-
Hinjewadi Phase I
-
Wakad Chowk
-
Shree Shiv Chhatrapati Sports Complex, Mahalunge
-
Mitcon Balewadi
-
R K Laxman Museum Balewadi
-
Aundh
-
Sakal Nagar
-
Savitribai Phule Pune University
-
Agriculture College
-
District Court
या स्थानकांमुळे हिंजवडी IT पार्कमधील कर्मचारी, वाकड-बालेवाडी परिसरातील रहिवासी, विद्यापीठ परिसरातील विद्यार्थी आणि मध्य पुण्यातील प्रवाशांना मेट्रोचा उपयोग करता येणार आहे.
उर्वरित सहा स्थानके नंतर सुरू होणार
संपूर्ण मार्गिकेवरील सहा स्थानके पहिल्या टप्प्यात प्रवाशांसाठी खुली होणार नाहीत. या स्थानकांवरील कामे पूर्ण करणे आणि आवश्यक सुरक्षा मंजुरी मिळवणे बाकी आहे. त्यामुळे प्रवासी सेवा सुरू झाल्यानंतरही या स्थानकांवर गाड्या थांबणार नाहीत.
उर्वरित सहा स्थानके पुढीलप्रमाणे आहेत :
-
Balewadi High Street
-
Balewadi Phata
-
Baner Gaon
-
Baner Pashan Link Road
-
Bhosale Nagar – RBI
-
Shivaji Nagar
PMRDA च्या नियोजनानुसार Balewadi High Street आणि Balewadi Phata या दोन स्थानकांचे काम नोव्हेंबर २०२६ अखेरपर्यंत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट आहे. Baner Gaon, Baner Pashan Link Road, Bhosale Nagar आणि Shivaji Nagar या उर्वरित चार स्थानकांचे काम तसेच आवश्यक मंजुरीची प्रक्रिया जानेवारी २०२७ पर्यंत टप्प्याटप्प्याने पूर्ण करण्याचे नियोजन आहे. या स्थानकांना Commissioner of Metro Railway Safety (CMRS) यांची आवश्यक सुरक्षा मंजुरी मिळाल्यानंतरच प्रवासी सेवा सुरू होईल.
तिकीट दर जाहीर; सहा अंतर गटांनुसार भाडे
PMRDA ने मेट्रो Line 3 चे भाडे सहा अंतर गटांमध्ये निश्चित केले आहे. प्रवाशांनी केलेल्या प्रवासाच्या अंतरानुसार तिकीट दर आकारला जाणार आहे.
-
२ किलोमीटरपर्यंत – ₹१२
-
२ ते ४ किलोमीटर – ₹२५
-
४ ते ८ किलोमीटर – ₹३७
-
८ ते १२ किलोमीटर – ₹४३
-
१२ ते १८ किलोमीटर – ₹४९
-
१८ किलोमीटरपेक्षा अधिक – ₹६२
या मार्गिकेवरील Maan ते District Court हा संपूर्ण प्रवास केल्यास प्रवाशांना ₹६२ भाडे द्यावे लागेल. तर Maan ते Hinjewadi Phase I प्रवासासाठी ₹३७ आणि Maan ते Wakad Chowk प्रवासासाठी ₹४३ भाडे निश्चित करण्यात आले आहे. Hinjewadi Phase I ते Wakad Chowk या प्रवासासाठी ₹१२ आकारले जातील.
पीक अवर्समध्ये सहा मिनिटांनी मेट्रो; इतर वेळी १२ मिनिटांचे अंतर
प्रवाशांची गर्दी लक्षात घेऊन मेट्रो गाड्यांचे वेळापत्रक निश्चित करण्यात आले आहे. गर्दीच्या म्हणजेच पीक अवर्समध्ये दर सहा मिनिटांनी मेट्रो उपलब्ध होईल. गर्दी कमी असलेल्या वेळेत दोन गाड्यांमधील अंतर १२ मिनिटांचे असेल.
या वारंवारतेमुळे हिंजवडी IT पार्कमध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना कार्यालयीन वेळेत प्रवासाचे नियोजन करणे सोपे होण्याची अपेक्षा आहे. मात्र, पीक अवर्सची नेमकी वेळ स्वतंत्रपणे जाहीर करण्यात आलेली नाही.
सात स्थानकांवर सुरुवातीला एकच जिना वापरता येणार
प्रवासी सेवांच्या पहिल्या टप्प्यातील १७ स्थानकांपैकी सात स्थानकांवर सुरुवातीला केवळ एक जिना वापरासाठी उपलब्ध असेल. Maan, Maan – MIDC Circle Phase II, Maan Bus Depot, Hinjewadi Phase II – Circle I, Padmabhushan Chowk, Agriculture College आणि District Court या स्थानकांचा त्यात समावेश आहे. उर्वरित दहा स्थानकांवर दोन्ही जिने वापरता येतील.
त्यामुळे सुरुवातीच्या दिवसांत या सात स्थानकांवर प्रवाशांची गर्दी होण्याची शक्यता आहे. विशेषतः कार्यालयीन वेळेत प्रवास करणाऱ्यांनी स्थानकात प्रवेश आणि बाहेर पडण्यासाठी अतिरिक्त वेळ राखून ठेवणे आवश्यक ठरणार आहे.
हिंजवडी IT क्षेत्रातील वाहतूक कोंडी कमी करण्याची अपेक्षा
हिंजवडी हे पुण्यातील प्रमुख IT आणि रोजगार केंद्रांपैकी एक आहे. दररोज हजारो कर्मचारी पुणे, पिंपरी-चिंचवड आणि आसपासच्या भागांतून हिंजवडीतील कार्यालयांमध्ये ये-जा करतात. या प्रवासासाठी मोठ्या प्रमाणावर खासगी वाहने आणि बसचा वापर केला जातो. परिणामी हिंजवडी, वाकड आणि बालेवाडी परिसरात विशेषतः कार्यालयीन वेळेत वाहतूक कोंडी निर्माण होते.
मेट्रो सुरू झाल्यानंतर या मार्गावरील प्रवाशांना रस्ते वाहतुकीला पर्याय उपलब्ध होईल. मात्र, मेट्रो स्थानकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी बस, रिक्षा, सायकल आणि पादचारी मार्गांची उपलब्धता महत्त्वाची ठरणार आहे. PMRDA कडून स्थानकांजवळ PMPML बस, रिक्षा आणि खासगी वाहनांसाठी पिक-अप व ड्रॉप-ऑफ व्यवस्था तसेच पार्किंग आणि पादचारी सुविधांवर काम सुरू आहे.
थोडक्यात :
-
पुणे मेट्रो Line 3 चे उद्घाटन ३ नोव्हेंबरला होणार असून, प्रवासी सेवा ४ नोव्हेंबर रोजी सकाळी ६ वाजता सुरू होईल.
-
पहिल्या टप्प्यात २३ पैकी १७ स्थानकांवर मेट्रो थांबणार आहे.
-
तिकीट भाडे ₹१२ ते ₹६२ दरम्यान असून, Maan ते District Court प्रवासासाठी ₹६२ आकारले जातील.
-
पीक अवर्समध्ये सहा मिनिटांनी आणि इतर वेळेत १२ मिनिटांनी मेट्रो उपलब्ध होईल.
-
उर्वरित सहा स्थानके आवश्यक कामे आणि CMRS मंजुरीनंतर टप्प्याटप्प्याने सुरू होतील.