शहापूर, ८ सप्टेंबर : शहापूर उपजिल्हा रुग्णालयातील CT Scan सेवा सलग तीन आठवड्यांपासून बंद असल्याने रुग्ण आणि त्यांच्या नातेवाईकांची मोठी गैरसोय होत आहे. यंत्रणेत तांत्रिक बिघाड झाल्याचे सांगण्यात येत असून, देखभाल करणाऱ्या कंपनीची देय रक्कम थकीत असल्याने दुरुस्तीच्या प्रक्रियेलाही विलंब होत असल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे शहापूरसारख्या आदिवासीबहुल आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल लोकसंख्या असलेल्या तालुक्यात सरकारी आरोग्यसेवेतील महत्त्वाची निदान सुविधा ठप्प झाली आहे.
तांत्रिक बिघाडामुळे यंत्रणा बंद
उपजिल्हा रुग्णालयातील CT Scan यंत्रणेत बिघाड झाल्यानंतर सेवा बंद पडली. तीन आठवडे उलटूनही यंत्रणा कार्यान्वित झालेली नाही. उपजिल्हा रुग्णालयाचे वैद्यकीय अधीक्षक डॉ. गजेंद्रसिंग पवार यांनी दुरुस्तीसाठी संबंधित कंपनीशी पत्रव्यवहार करण्यात आल्याचे सांगितले आहे.
थकीत देयकांमुळे दुरुस्तीला विलंब?
उपलब्ध वृत्तानुसार, CT Scan सेवेच्या देखभालीची जबाबदारी असलेल्या Krsnna Diagnostic कंपनीची काही देय रक्कम थकीत असल्याने दुरुस्तीच्या कामावर परिणाम झाल्याची माहिती आहे.
महाराष्ट्राच्या National Health Mission च्या अधिकृत माहितीनुसार, शहापूर उपजिल्हा रुग्णालयातील CT Scan केंद्र हे सरकारी मालकीच्या यंत्रणेवर कार्यरत असलेल्या Operational Partner व्यवस्थेचा भाग आहे. राज्याच्या माहितीनुसार Krsnna Diagnostic ला अनेक सरकारी रुग्णालयांमध्ये CT Scan सेवा चालविण्यासाठी कार्यादेश देण्यात आलेला आहे.
आपत्कालीन रुग्णांसाठी CT Scan का महत्त्वाचा?
CT Scan ही केवळ नियमित तपासणीची सुविधा नसून आपत्कालीन वैद्यकीय निदानातील अत्यंत महत्त्वाची सेवा आहे. डोक्याला गंभीर दुखापत, मेंदूतील रक्तस्राव, पक्षाघात, अंतर्गत दुखापत किंवा अन्य गंभीर अवस्थांमध्ये डॉक्टरांना तातडीने निदान करण्यासाठी CT Scan ची आवश्यकता भासू शकते.
विशेषतः मुंबई–आग्रा महामार्गाचा मोठा भाग शहापूर तालुक्यातून जात असल्याने अपघातग्रस्त रुग्णांसाठी जवळच्या सरकारी रुग्णालयात अत्यावश्यक निदान सुविधा उपलब्ध असणे महत्त्वाचे ठरते. शहापूर उपजिल्हा रुग्णालयातील अपुऱ्या वैद्यकीय सुविधांबाबत यापूर्वीही प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
आता रुग्णांना खासगी निदान केंद्रांचा आधार
CT Scan सेवा बंद असल्याने गरजू रुग्णांना खासगी निदान केंद्रांमध्ये तपासणी करून घ्यावी लागत आहे. त्यामुळे सरकारी रुग्णालयात उपलब्ध होणे अपेक्षित असलेल्या सुविधेसाठी रुग्णांना अतिरिक्त खर्च करावा लागत आहे. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल आणि दारिद्र्यरेषेखालील कुटुंबांसाठी हा खर्च विशेषतः मोठा ठरू शकतो.
शहापूरसाठी पर्यायी व्यवस्था का आवश्यक?
तीन आठवड्यांपासून सेवा बंद असताना रुग्णालय प्रशासनाकडून तात्पुरती पर्यायी व्यवस्था उपलब्ध करून देण्यात आलेली नसल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे CT Scan आवश्यक असलेल्या रुग्णांना बाहेरील केंद्रांवर पाठवण्याची वेळ येत आहे.
अशा परिस्थितीत सेवा पूर्ववत होईपर्यंत जवळच्या शासकीय किंवा अधिकृत निदान केंद्राशी तात्पुरता करार करून रुग्णांना कमी खर्चात तपासणी उपलब्ध करून देणे हा पर्याय ठरू शकतो.
शहापूरच्या आरोग्य व्यवस्थेवरील जुने प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर
शहापूर उपजिल्हा रुग्णालयातील आरोग्य सुविधांबाबत यापूर्वीही विविध प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. तज्ज्ञ डॉक्टरांची कमतरता, रिक्त पदे, ICU चा अभाव आणि काही निदान सुविधांमधील अडचणी याबाबत यापूर्वी वृत्त प्रसिद्ध झाले आहे.
त्यामुळे CT Scan सेवा बंद राहणे हा स्वतंत्र तांत्रिक प्रश्न असला तरी, ग्रामीण आणि आदिवासी भागातील सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेची क्षमता हा व्यापक मुद्दाही यामुळे पुन्हा समोर आला आहे.
सरकारी आरोग्य व्यवस्थेच्या मानकांमध्ये CT Scanचा समावेश
महाराष्ट्राच्या National Health Mission नुसार District Hospital आणि १०० खाटांच्या Sub-District Hospital स्तरावर CT Scan सेवा उपलब्ध असणे हे Indian Public Health Standards अंतर्गत अपेक्षित आहे. राज्यात काही ठिकाणी ही सुविधा Public-Private Partnership किंवा Operational Partner पद्धतीने चालवली जाते.
म्हणूनच शहापूर उपजिल्हा रुग्णालयातील CT Scan सेवा दीर्घकाळ बंद राहणे हे केवळ यंत्राच्या दुरुस्तीपुरते मर्यादित न राहता आरोग्यसेवेच्या सातत्याचा आणि देखभाल व्यवस्थेचा प्रश्न ठरतो.
तातडीने सेवा सुरू करण्याची मागणी
स्थानिक नागरिकांकडून CT Scan सेवा तातडीने पूर्ववत सुरू करावी, तसेच दुरुस्तीला आणखी विलंब होणार असल्यास पर्यायी व्यवस्था करावी, अशी मागणी होत आहे. रुग्णालय प्रशासनाने संबंधित Service Provider शी संपर्क साधून दुरुस्ती प्रक्रिया जलद करण्याची गरज आहे.
थोडक्यात : शहापूर उपजिल्हा रुग्णालयातील CT Scan सेवा तीन आठवड्यांपासून बंद असून तांत्रिक बिघाड आणि देखभाल करणाऱ्या कंपनीची थकीत देणी यामुळे दुरुस्तीला विलंब होत असल्याची माहिती आहे. त्यामुळे अपघात, डोक्याला गंभीर दुखापत, पक्षाघात किंवा इतर आपत्कालीन परिस्थितीत CT Scan आवश्यक असलेल्या रुग्णांना खासगी निदान केंद्रांचा आधार घ्यावा लागत असून त्याचा अतिरिक्त आर्थिक भार सहन करावा लागत आहे. राज्याच्या अधिकृत आरोग्य माहितीनुसार शहापूर उपजिल्हा रुग्णालय CT Scan सुविधेच्या सरकारी व्यवस्थेचा भाग आहे. त्यामुळे सेवा तातडीने सुरू करण्याबरोबरच तोपर्यंत रुग्णांसाठी पर्यायी व्यवस्था उपलब्ध करून देणे आवश्यक ठरणार आहे