श्रीनगर / लेह, ११ जून : भारताच्या सर्वात महत्त्वाच्या सामरिक आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्पांपैकी एक असलेल्या झोजिला बोगद्याने (Zojila Tunnel) ऐतिहासिक टप्पा गाठला आहे. सुमारे ११,५०० फूट उंचीवर उभारण्यात येत असलेल्या १३.१५३ किलोमीटर लांबीच्या मुख्य बोगद्याचे अंतिम ‘ब्रेकथ्रू’ यशस्वीरित्या पूर्ण झाले असून दोन्ही टोकांमधील उत्खनन आता एकमेकांना जोडले गेले आहे. यामुळे जम्मू-काश्मीर आणि लडाख यांना वर्षभर जोडणाऱ्या या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाच्या पूर्णत्वाकडे मोठी झेप घेतली गेली आहे.
🏔️🏗️ हिमालयाच्या कुशीत अभियांत्रिकीचा चमत्कार !
🔹 झोजिला बोगद्याचे उत्खनन पूर्ण
🔸 १३.१५३ किमी लांबीचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प
🔹 काश्मीर-लडाख वर्षभर जोडले जाणार
🔸 ४ तासांचा प्रवास अवघ्या १५-२० मिनिटांत🌐 https://t.co/efjxDPrwjA#ZojilaTunnel #Ladakh #Kashmir #NitinGadkari pic.twitter.com/ZFzKjGK43b
— Kalyan Vaibhav News (@KalyanVaibhav10) June 11, 2026
झोजिला खिंड ही हिवाळ्यातील प्रचंड हिमवृष्टी, बर्फवृष्टी आणि भूस्खलनामुळे अनेक महिने बंद राहत असल्याने लडाखचा देशाच्या इतर भागांशी असलेला भूप्रदेशीय संपर्क खंडित होत असे. मात्र हा बोगदा पूर्ण झाल्यानंतर श्रीनगर, सोनमर्ग, द्रास, कारगिल आणि लेह यांच्यात वर्षभर अखंड रस्ता संपर्क उपलब्ध होणार आहे. त्यामुळे लडाखसाठी सर्व-हवामान (All-Weather) संपर्काचे स्वप्न प्रत्यक्षात उतरणार आहे.
हा बोगदा जगातील सर्वात लांब उच्च-उंचीवरील सिंगल-ट्यूब, द्विमार्गी रस्ता बोगदा म्हणून ओळखला जातो. झोजिला खिंडीखाली उभारण्यात येत असलेला हा प्रकल्प केवळ अभियांत्रिकी कौशल्याचा नमुना नसून भारताच्या सामरिक दृष्टिकोनातूनही अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.
विशेष म्हणजे, या प्रकल्पामुळे सध्या सुमारे ४ तास लागणारा प्रवास अवघ्या १५ ते २० मिनिटांपर्यंत कमी होण्याची अपेक्षा आहे. कठीण हवामान, बर्फाच्छादित रस्ते आणि धोकादायक पर्वतीय मार्गांवर अवलंबून राहण्याची गरज मोठ्या प्रमाणात कमी होणार आहे. याचा थेट फायदा स्थानिक नागरिक, पर्यटक, व्यापारी आणि संरक्षण दलांना होणार आहे.
संरक्षणाच्या दृष्टीनेही झोजिला बोगदा अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे. लडाख हा चीन आणि पाकिस्तान सीमांजवळील संवेदनशील प्रदेश असल्याने सैन्य, शस्त्रसामग्री, वाहने आणि रसद यांची जलद हालचाल सुनिश्चित करण्यासाठी हा बोगदा महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे. विशेषतः कारगिल युद्धानंतर या मार्गाचे सामरिक महत्त्व अधिक अधोरेखित झाले होते. आता वर्षभर सुरू राहणारा सुरक्षित संपर्क भारतीय संरक्षण दलांची कार्यक्षमता आणखी वाढवणार आहे.
या प्रकल्पाचा फायदा केवळ संरक्षण क्षेत्रापुरता मर्यादित राहणार नाही. लडाखमधील पर्यटन, व्यापार, स्थानिक अर्थव्यवस्था आणि रोजगार निर्मितीला देखील मोठी चालना मिळणार आहे. वर्षभर संपर्क उपलब्ध झाल्याने पर्यटकांची संख्या वाढण्याची तसेच मालवाहतुकीचा खर्च आणि वेळ कमी होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
दरम्यान, केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री Nitin Gadkari यांच्या उपस्थितीत अंतिम ‘ब्रेकथ्रू’ प्रक्रिया पार पडली. अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, हा टप्पा नियोजित वेळेच्या आधी पूर्ण झाला असून प्रकल्पाचे उर्वरित काम वेगाने सुरू आहे. बोगदा सार्वजनिक वाहतुकीसाठी खुला करण्याचे लक्ष्य आगामी काळात निश्चित करण्यात येणार आहे.
झोजिला बोगदा हा केवळ एक पायाभूत सुविधा प्रकल्प नसून हिमालयातील कठीण भौगोलिक परिस्थितीवर मात करत भारताने उभारलेला एक सामरिक, आर्थिक आणि तांत्रिक विजय म्हणून पाहिला जात आहे. जम्मू-काश्मीर आणि लडाखच्या विकासाला गती देणारा हा प्रकल्प भविष्यात उत्तर भारतातील सर्वात परिवर्तनकारी पायाभूत सुविधा उपक्रमांपैकी एक ठरण्याची शक्यता आहे.