डोंबिवली, २ ऑक्टोबर : मराठी साहित्य आणि आधुनिक तंत्रज्ञान यांच्यातील बदलते नाते, लेखनातील कृत्रिम प्रज्ञेचा वापर आणि साहित्यनिर्मितीसमोरील नव्या शक्यता यांवर चर्चा घडवून आणण्यासाठी डोंबिवलीत ४ ऑक्टोबर रोजी अकराव्या ‘नांदी साहित्य संमेलना’चे आयोजन करण्यात आले आहे. महाराष्ट्र साहित्य परिषदेच्या डोंबिवली शाखेतर्फे डोंबिवली एमआयडीसी येथील शगुन सभागृहात हे दिवसभराचे संमेलन होणार आहे. ‘माहिती तंत्रज्ञान, कृत्रिम प्रज्ञा आणि साहित्य’ हा संमेलनाचा मुख्य विषय असून, यामध्ये साहित्यिक, तंत्रज्ञानतज्ज्ञ, पत्रकार आणि विचारवंत सहभागी होणार आहेत. संमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी डॉ. विनय सहस्रबुद्धे असतील, तर ज्येष्ठ साहित्यिक अरुण शेवते प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित राहणार आहेत.
शंभराव्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या पार्श्वभूमीवर आयोजन
पुणे येथे होणाऱ्या शंभराव्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या पार्श्वभूमीवर राज्याच्या विविध भागांत ९९ ‘नांदी संमेलने’ आयोजित करण्यात येत आहेत. या उपक्रमाचा उद्देश मुख्य साहित्य संमेलनापूर्वी साहित्यविषयक चर्चा, वाचनसंस्कृती आणि साहित्यिक संवादाला चालना देणे हा आहे. या मालिकेतील अकरावे नांदी संमेलन आयोजित करण्याची जबाबदारी महाराष्ट्र साहित्य परिषदेच्या डोंबिवली शाखेला मिळाली आहे.
‘डोंबिवलीकर एक सांस्कृतिक परिवार’ यांच्या सहकार्याने हे संमेलन आयोजित करण्यात येत आहे. महाराष्ट्र साहित्य परिषद डोंबिवली शाखेच्या अध्यक्षा डॉ. प्रा. धनश्री साने यांनी या कार्यक्रमाची माहिती दिली. ४ ऑक्टोबर रोजी सकाळी ९ ते सायंकाळी ५ या वेळेत संमेलनाचे विविध सत्र आणि परिसंवाद पार पडणार आहेत.
डॉ. विनय सहस्रबुद्धे संमेलनाध्यक्ष; साहित्यिक आणि मान्यवरांची उपस्थिती
या संमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी एशियाटिक सोसायटीचे अध्यक्ष आणि विचारवंत डॉ. विनय सहस्रबुद्धे असणार आहेत. ज्येष्ठ साहित्यिक अरुण शेवते प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित राहतील. संमेलनाचे स्वागताध्यक्ष म्हणून रवींद्र चव्हाण, तर उद्घाटक म्हणून समर्थ युवा फाऊंडेशनचे अध्यक्ष राजेश पांडे सहभागी होणार आहेत.
उद्घाटन सोहळा सकाळी ९.३० वाजता होणार असून, या वेळी ज्येष्ठ भरतनाट्यम नर्तक पवित्र भट यांच्या शिष्यांकडून गणेश वंदना सादर केली जाणार आहे. तसेच, मराठी भाषा विभागातर्फे एक चित्रफीत दाखवण्यात येणार आहे. साहित्य, संस्कृती आणि तंत्रज्ञान यांचा समन्वय साधणाऱ्या या कार्यक्रमात विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांना एकत्र आणण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.
‘कृत्रिम प्रज्ञा आणि साहित्य’ विषयावर पहिला परिसंवाद
सकाळी ११ वाजता ‘कृत्रिम प्रज्ञा आणि साहित्य’ या विषयावरील पहिला परिसंवाद आयोजित करण्यात आला आहे. या सत्रात कृत्रिम प्रज्ञा तज्ज्ञ दीपक शिकारपूर आणि मीनाक्षी अत्रे सहभागी होणार आहेत. क्षितिज देसाई त्यांच्याशी संवाद साधणार आहेत.
या परिसंवादात साहित्यनिर्मितीमध्ये Artificial Intelligence चा वाढता वापर, लेखन प्रक्रियेत होणारे तांत्रिक बदल आणि साहित्यिकांसमोर निर्माण होणाऱ्या नव्या शक्यता यांसारख्या विषयांवर विचारमंथन होणार आहे. AI आधारित साधनांमुळे लेखन, भाषांतर, संपादन आणि माहिती संकलनाच्या पद्धतींमध्ये बदल होत आहेत. या बदलांचा मराठी भाषेतील साहित्यनिर्मितीवर कसा परिणाम होऊ शकतो, यावर या सत्रात चर्चा अपेक्षित आहे.
जाहिरातविश्व आणि साहित्यनिर्मितीतील AI च्या वापरावर चर्चा
दुपारी २ वाजता कृत्रिम प्रज्ञेच्या विविध क्षेत्रांतील वापरावर आधारित परिसंवादांचे आयोजन करण्यात आले आहे. ‘जाहिरातविश्व आणि कृत्रिम प्रज्ञा’ या विषयावरील चर्चेत तंत्रज्ञान क्षेत्रातील तज्ज्ञ सौरभ करंदीकर सहभागी होणार आहेत. जाहिरातींची निर्मिती, आशयलेखन आणि डिजिटल माध्यमांमधील तंत्रज्ञानाचा वापर यांसारख्या विषयांच्या अनुषंगाने या सत्राला महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
याच सुमारास ‘साहित्यविश्व आणि कृत्रिम प्रज्ञा’ या विषयावर पत्रकार श्रीकांत बोजेवार सहभागी होणार आहेत. साहित्यनिर्मितीमध्ये AI चा वापर, लेखकाची भूमिका, मानवी कल्पकता आणि तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने तयार होणारा साहित्यिक आशय यांसारख्या मुद्द्यांवर या चर्चेत विचार मांडले जाणार आहेत. AI मुळे साहित्यनिर्मितीच्या प्रक्रियेत कोणते बदल घडू शकतात आणि या तंत्रज्ञानाचा वापर करताना कोणत्या बाबींचा विचार करावा लागेल, याबाबत संवाद घडवून आणण्याचा या सत्रांचा प्रयत्न असेल.
प्रा. नितीन बानगुडे-पाटील यांचे विशेष मार्गदर्शन
दुपारी ३ वाजता प्रा. नितीन बानगुडे-पाटील ‘कृत्रिम प्रज्ञा, जगातील आजचा तरुण आणि कृत्रिम प्रज्ञा’ या विषयावर मार्गदर्शन करणार आहेत. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा तरुण पिढीच्या जीवनावर आणि विचारविश्वावर होणारा प्रभाव, AI च्या वाढत्या वापरामुळे निर्माण होणाऱ्या संधी आणि बदलत्या तंत्रज्ञानाशी जुळवून घेण्याचे महत्त्व या व्यापक संदर्भात हे सत्र आयोजित करण्यात आले आहे.
विद्यार्थी, तरुण वाचक, लेखक आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात रस असणाऱ्यांसाठी हे मार्गदर्शन उपयुक्त ठरू शकते. कृत्रिम प्रज्ञेच्या वापरामुळे ज्ञान मिळवण्याच्या आणि माहितीशी संवाद साधण्याच्या पद्धती बदलत असताना, या तंत्रज्ञानाकडे चिकित्सक दृष्टिकोनातून पाहण्याची गरजही चर्चेत येऊ शकते.
एशियाटिक सोसायटी आणि कल्याण गायन समाजाचा सन्मान
संमेलनादरम्यान सहकार भारतीचे सहसंस्थापक सतीश मराठे यांच्या हस्ते एशियाटिक सोसायटी आणि कल्याण गायन समाज या संस्थांचा सन्मान करण्यात येणार आहे. साहित्य, संस्कृती आणि कलाक्षेत्रातील संस्थांच्या योगदानाची दखल घेण्याच्या दृष्टीने या सन्मान सोहळ्याचे आयोजन करण्यात आले आहे.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन अमित काकडे करणार आहेत. संमेलनाच्या आयोजनासाठी महाराष्ट्र साहित्य परिषद डोंबिवली शाखेच्या अध्यक्षा डॉ. प्रा. धनश्री साने, उपाध्यक्ष जयंत कुलकर्णी, कोषाध्यक्ष सुनील जोशी, कार्यवाह रवींद्र फडणीस, सहकार्यवाह आरती मुनीश्वर यांच्यासह शाखेचे पदाधिकारी आणि विविध क्षेत्रांतील सहकारी प्रयत्नशील आहेत.
मराठी साहित्य आणि तंत्रज्ञानातील संवादाला व्यासपीठ
कृत्रिम प्रज्ञेचा वापर आता केवळ माहिती तंत्रज्ञानापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. लेखन, भाषांतर, संपादन, जाहिरात, माध्यमे आणि शैक्षणिक क्षेत्रातही AI आधारित साधनांचा वापर वाढत आहे. या पार्श्वभूमीवर मराठी साहित्यविश्वात तंत्रज्ञानाच्या वापरासोबतच मानवी सर्जनशीलता, भाषेची वैशिष्ट्ये आणि साहित्यिक आशयाची गुणवत्ता यांसारख्या मुद्द्यांवर चर्चा होणे महत्त्वाचे ठरते.
डोंबिवलीतील अकरावे ‘नांदी साहित्य संमेलन’ या विषयांवर साहित्यिक आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील तज्ज्ञांना एकत्र आणणारे व्यासपीठ ठरणार आहे. दिवसभरात आयोजित परिसंवादांमधून AI च्या विविध उपयोगांबरोबरच साहित्य आणि मानवी सर्जनशीलतेशी संबंधित प्रश्नांवर विचारांची देवाणघेवाण होणार आहे. त्यामुळे साहित्य, शिक्षण, तंत्रज्ञान आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातील रसिकांसाठी हे संमेलन महत्त्वाचे ठरणार आहे.
थोडक्यात
-
डोंबिवलीत ४ ऑक्टोबर रोजी अकराव्या ‘नांदी साहित्य संमेलना’चे आयोजन.
-
डोंबिवली एमआयडीसीतील शगुन सभागृहात सकाळी ९ ते सायंकाळी ५ या वेळेत कार्यक्रम.
-
डॉ. विनय सहस्रबुद्धे संमेलनाध्यक्ष; ज्येष्ठ साहित्यिक अरुण शेवते प्रमुख पाहुणे.
-
‘माहिती तंत्रज्ञान, कृत्रिम प्रज्ञा आणि साहित्य’ हा संमेलनाचा मुख्य विषय.
-
दीपक शिकारपूर, मीनाक्षी अत्रे, सौरभ करंदीकर, श्रीकांत बोजेवार आणि प्रा. नितीन बानगुडे-पाटील यांचा विविध सत्रांमध्ये सहभाग.
-
एशियाटिक सोसायटी आणि कल्याण गायन समाजाचा सन्मान करण्यात येणार.
-
‘डोंबिवलीकर एक सांस्कृतिक परिवार’ यांच्या सहकार्याने महाराष्ट्र साहित्य परिषदेच्या डोंबिवली शाखेतर्फे आयोजन.