मध्य रेल्वेच्या ८० लोकल रद्द; सिग्नल बिघाडामुळे दिवसभर वाहतूक विस्कळीत, तीन जणांचा मृत्यू !

मुंबई, २७ ऑक्टोबर : मध्य रेल्वेच्या उपनगरी रेल्वे सेवांमध्ये सोमवार, २६ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या दोन स्वतंत्र तांत्रिक बिघाडांमुळे मुंबईकरांच्या दैनंदिन प्रवासाचे वेळापत्रक पूर्णपणे विस्कळीत झाले. कांजूरमार्ग स्थानकातील सिग्नल आणि दूरसंचार यंत्रणेच्या रिले कक्षात आग लागल्याने सिग्नल यंत्रणा बंद पडली. त्याआधी मुलुंड–ठाणे स्थानकांदरम्यान डाउन धीम्या मार्गावरील ओव्हरहेड विद्युत उपकरणांमध्ये अनोळखी तार अडकली होती. या दोन्ही घटनांमुळे मुख्य मार्गावरील ६० आणि हार्बर मार्गावरील २० अशा एकूण ८० लोकल सेवा रद्द करण्यात आल्या. सुरू असलेल्या गाड्यांना सुमारे ७० ते ९० मिनिटांचा विलंब झाला.

सकाळच्या गर्दीच्या वेळेत सुरू झालेला हा व्यत्यय दिवसभर जाणवत राहिला. अनेक लोकल गाड्या स्थानकांदरम्यान थांबल्याने प्रवाशांना बराच वेळ डब्यांमध्ये प्रतीक्षा करावी लागली. काही प्रवाशांनी जवळच्या स्थानकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी रेल्वे रुळांवरून चालत जाण्याचा धोकादायक मार्ग निवडला. दरम्यान, या गोंधळाच्या काळात भांडुप स्थानकात २१ वर्षीय साहिल थिटे यांचा लोकलच्या धडकेत मृत्यू झाला, तर घाटकोपर–विक्रोळी दरम्यान आणखी दोन व्यक्ती मृतावस्थेत आढळल्या. या दोन्ही मृत्यूंची नेमकी परिस्थिती अद्याप स्पष्ट झालेली नाही.

कांजूरमार्गच्या सिग्नल रिले कक्षात सकाळी आग

सोमवारी सकाळी सुमारे ९.३० वाजता कांजूरमार्ग रेल्वे स्थानकातील सिग्नल आणि दूरसंचार (S&T) यंत्रणेच्या रिले कक्षात आग लागली. या आगीमुळे सिग्नल यंत्रणेशी जोडलेल्या अनेक तारा जळाल्या आणि कांजूरमार्गसह विक्रोळी–भांडुप विभागातील सिग्नल बंद पडले. परिणामी या विभागातील सहाही रेल्वे मार्गांवरील परिचालनावर परिणाम झाला.

रिले कक्षामध्ये रेल्वे गाड्यांच्या हालचाली नियंत्रित करणारी सिग्नल यंत्रणा कार्यरत असते. या यंत्रणेत बिघाड झाल्यानंतर गाड्या नेहमीच्या स्वयंचलित सिग्नल व्यवस्थेनुसार चालवणे शक्य राहिले नाही. त्यामुळे रेल्वे कर्मचाऱ्यांना पर्यायी सुरक्षा प्रक्रिया लागू करून गाड्यांची हालचाल नियंत्रित करावी लागली.

प्राथमिक तपासात वीजपुरवठ्यातील चढ-उतार आणि उष्णतेमुळे आग लागली असण्याची शक्यता तपासली जात आहे. मात्र, आगीचे नेमके कारण अद्याप निश्चित झालेले नाही. मध्य रेल्वेने या घटनेच्या चौकशीसाठी वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची समिती स्थापन केली आहे.

मुलुंड-ठाणेदरम्यान ओव्हरहेड उपकरणांत दुसरा बिघाड

सिग्नल यंत्रणा बंद पडण्यापूर्वीच मुलुंड आणि ठाणे स्थानकांदरम्यान डाउन धीम्या मार्गावरील ओव्हरहेड विद्युत उपकरणांमध्ये अनोळखी तार अडकली असल्याचे सकाळी ९.२३ वाजता निदर्शनास आले होते. ही तार काढण्यासाठी सकाळी १० वाजता आपत्कालीन विद्युत ब्लॉक घेण्यात आला. दुरुस्तीचे काम पूर्ण झाल्यानंतर सकाळी १०.४८ वाजता हा ब्लॉक रद्द करण्यात आला.

या घटनेमुळे संबंधित मार्गावरील लोकल सेवांना विलंब झाला. त्यानंतर कांजूरमार्गमधील सिग्नल बिघाडामुळे निर्माण झालेल्या अडचणींमध्ये आणखी भर पडली. दोन वेगवेगळ्या ठिकाणी तांत्रिक समस्या निर्माण झाल्याने गाड्यांचे वेळापत्रक विस्कळीत झाले आणि विलंबाचा परिणाम पुढील सेवांवरही झाला.

८० लोकल रद्द; लांब पल्ल्याच्या गाड्यांवरही परिणाम

दोन्ही घटनांमुळे मध्य रेल्वेच्या उपनगरी सेवांवर मोठा परिणाम झाला. मुख्य मार्गावरील ६० आणि हार्बर मार्गावरील २० अशा एकूण ८० लोकल सेवा रद्द करण्यात आल्या. सुरू असलेल्या गाड्या काही विभागांत ७० ते ९० मिनिटे उशिराने धावत होत्या. लांब पल्ल्याच्या गाड्यांच्या आगमन आणि प्रस्थानावरही परिचालनातील अडथळ्यांचा परिणाम झाला.

हार्बर मार्गावरील काही सेवांवर परिणाम होण्यामागे मुख्य मार्गावरील दुरुस्ती आणि परिचालनासाठी कर्मचारी व संसाधने गुंतल्याचाही संदर्भ वृत्तांत देण्यात आला आहे. त्यामुळे मुंबईतील वेगवेगळ्या मार्गांवर प्रवास करणाऱ्या नागरिकांना पर्यायी वाहतुकीचा आधार घ्यावा लागला.

काही प्रवाशांनी बस, रिक्षा, टॅक्सी आणि मेट्रोचा वापर केला. मात्र, अचानक वाढलेल्या मागणीमुळे पर्यायी वाहतुकीचे नियोजन करणेही अनेकांसाठी आव्हानात्मक ठरले.

भांडुप स्थानकात साहिल थिटे यांचा मृत्यू

लोकल सेवा विस्कळीत असताना भांडुप रेल्वे स्थानकात २१ वर्षीय साहिल थिटे यांचा लोकलच्या धडकेत मृत्यू झाला. उपलब्ध वृत्तानुसार, ते प्लॅटफॉर्म क्रमांक ४ वरून दुसऱ्या प्लॅटफॉर्मकडे जाण्यासाठी रुळ ओलांडत असताना वेगवान वातानुकूलित लोकलच्या धडकेत गंभीर जखमी झाले. त्यांना रुग्णालयात नेण्यात आले; मात्र डॉक्टरांनी त्यांना मृत घोषित केले.

या प्रकरणी कुर्ला रेल्वे पोलिसांनी अपघाती मृत्यूची नोंद केली आहे. रेल्वे पोलिसांनी उपलब्ध CCTV दृश्यांची तपासणी केली असून, थिटे यांनी रुळ ओलांडण्यामागील नेमकी परिस्थिती स्पष्ट करण्यासाठी तपास सुरू असल्याचे वृत्त आहे.

लोकल सेवा विस्कळीत झाल्यामुळे प्रवाशांची गैरसोय झाली असली, तरी या मृत्यूचा थेट संबंध तांत्रिक बिघाडाशी होता, असे अद्याप निश्चित झालेले नाही. त्यामुळे दोन्ही घटनांमधील संबंधाबाबत निष्कर्ष काढणे घाईचे ठरेल.

घाटकोपर-विक्रोळी दरम्यान आणखी दोघांचे मृतदेह

सोमवारी रात्री सुमारे ९.३० वाजता घाटकोपर आणि विक्रोळी स्थानकांदरम्यान रेल्वे रुळांवर दोन व्यक्ती मृतावस्थेत आढळल्या. दोघांची ओळख तातडीने पटलेली नव्हती. त्यांचे मृतदेह पुढील वैद्यकीय आणि तपास प्रक्रियेसाठी राजावाडी रुग्णालयात पाठवण्यात आले.

या दोघांचा मृत्यू कसा झाला, ते रेल्वे रुळांवर कशा परिस्थितीत आले आणि त्यांचा लोकल सेवांतील व्यत्ययाशी काही संबंध होता का, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही. पोलिसांकडून या प्रकरणांची स्वतंत्र चौकशी केली जात आहे.

सिग्नल यंत्रणा संध्याकाळपर्यंत टप्प्याटप्प्याने पूर्ववत

रेल्वेच्या तांत्रिक पथकांनी कांजूरमार्ग येथील सिग्नल यंत्रणा दुरुस्त करण्यासाठी दिवसभर काम केले. खराब झालेल्या तारा आणि संबंधित उपकरणांची दुरुस्ती केल्यानंतर प्रभावित मार्ग टप्प्याटप्प्याने सुरू करण्यात आले.

उपलब्ध माहितीनुसार, डाउन जलद मार्ग दुपारी ४.१० वाजता, अप जलद मार्ग ४.४६ वाजता आणि डाउन धीमा मार्ग ५.३० वाजता पूर्ववत झाला. अप धीमा मार्ग सायंकाळी ६.१८ वाजता सुरू झाल्यानंतर चारही उपनगरी मार्ग कार्यान्वित झाले. सर्व सिग्नल संध्याकाळी ७.३५ वाजेपर्यंत पूर्ववत झाल्याचे वृत्त आहे.

मात्र, सिग्नल यंत्रणा पूर्ववत होणे आणि संपूर्ण रेल्वे नेटवर्कचे वेळापत्रक सामान्य होणे या वेगळ्या बाबी आहेत. दिवसभर जमा झालेला गाड्यांचा विलंब आणि रद्द झालेल्या सेवांमुळे काही काळ प्रवाशांना गैरसोयीचा सामना करावा लागला.

रेल्वे देखभाल आणि प्रवासी सुरक्षेचा प्रश्न

कांजूरमार्ग येथील सिग्नल रिले कक्षात आग लागणे आणि मुलुंड–ठाणेदरम्यान ओव्हरहेड उपकरणांमध्ये अडथळा निर्माण होणे या दोन्ही घटनांमुळे रेल्वेच्या तांत्रिक देखभालीचा प्रश्न चर्चेत आला आहे. सिग्नल यंत्रणेतील तारा कशामुळे जळाल्या, वीजपुरवठ्यातील चढ-उतार किंवा उष्णतेचा त्यात सहभाग होता का आणि उपकरणांच्या देखभालीत काही त्रुटी होत्या का, याचा तपास केला जाणार आहे.

या घटनेतून प्रवाशांना वेळेवर माहिती देणे आणि गाड्या अडकल्यास सुरक्षित पर्यायी व्यवस्था उपलब्ध करणे यांचे महत्त्वही अधोरेखित झाले. रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांना रुळांवरून चालू नये आणि प्लॅटफॉर्म बदलण्यासाठी पादचारी पूल, सरकते जिने किंवा लिफ्टचा वापर करावा, असे आवाहन केले आहे.

मुंबईसारख्या मोठ्या उपनगरी रेल्वे नेटवर्कमध्ये एका महत्त्वाच्या विभागातील सिग्नल बिघाडाचा परिणाम अनेक मार्गांवर होऊ शकतो. त्यामुळे उपकरणांची नियमित तपासणी, तातडीची दुरुस्ती, प्रभावी प्रवासी सूचना आणि आपत्कालीन परिस्थितीतील सुरक्षित परिचालन यांना विशेष महत्त्व आहे.

थोडक्यात

• सोमवार, २६ ऑक्टोबर रोजी कांजूरमार्ग स्थानकातील सिग्नल रिले कक्षात आग लागल्यामुळे मध्य रेल्वेच्या उपनगरी सेवांमध्ये मोठा व्यत्यय निर्माण झाला.

• मुलुंड-ठाणेदरम्यान ओव्हरहेड विद्युत उपकरणांमध्ये अनोळखी तार अडकल्याने दुसरा तांत्रिक अडथळा निर्माण झाला.

• या दोन्ही घटनांमुळे मुख्य मार्गावरील ६० आणि हार्बर मार्गावरील २० अशा एकूण ८० लोकल सेवा रद्द करण्यात आल्या.

• अनेक गाड्या ७० ते ९० मिनिटे उशिराने धावल्याने हजारो प्रवाशांना गैरसोयीचा सामना करावा लागला.

• भांडुप स्थानकात २१ वर्षीय साहिल थिटे यांचा लोकलच्या धडकेत मृत्यू झाला; या घटनेची रेल्वे पोलिसांकडून चौकशी सुरू आहे.

• घाटकोपर–विक्रोळी दरम्यान आणखी दोन व्यक्ती मृतावस्थेत आढळल्या असून त्यांच्या मृत्यूचे कारण अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.

• चारही प्रभावित उपनगरी मार्ग सायंकाळी ६.१८ वाजेपर्यंत टप्प्याटप्प्याने सुरू झाले आणि सर्व सिग्नल ७.३५ वाजेपर्यंत पूर्ववत झाल्याचे वृत्त आहे.

• मध्य रेल्वेने सिग्नल कक्षातील आगीचे नेमके कारण शोधण्यासाठी चौकशी समिती स्थापन केली आहे.