मुंबई / सिंधुदुर्ग, २१ मे — महाराष्ट्राच्या सिंधुदुर्ग किनारपट्टीवर भारतातील पहिले Underwater Museum आणि Artificial Coral Reef विकसित करण्यात येणार असून, यासाठी भारतीय नौदलातील निवृत्त युद्धनौका INS Guldar चा वापर केला जाणार आहे. हा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ला जवळील निवाती रॉक्स परिसरात उभारला जाणार असून, Marine Tourism आणि समुद्री जैवविविधता संवर्धनासाठी हा प्रकल्प महत्त्वाचा मानला जात आहे.
या प्रकल्पासाठी केंद्र सरकारच्या पर्यटन मंत्रालयाकडून सुमारे ₹४६.९१ कोटींचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे. महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळ (MTDC) या प्रकल्पाची अंमलबजावणी करत असून, पर्यावरण आणि समुद्री तज्ज्ञांच्या सहकार्याने काम सुरू आहे.
विशेष म्हणजे, INS Guldar ही भारतीय नौदलातील Kumbhir-Class Landing Ship Tank प्रकारातील युद्धनौका असून, जवळपास ३९ वर्षे सेवेनंतर जानेवारी २०२४ मध्ये तिला सेवामुक्त करण्यात आले होते. त्यानंतर ही नौका महाराष्ट्र सरकारकडे हस्तांतरित करण्यात आली. आता या जहाजाला नियंत्रित पद्धतीने समुद्रात बुडवून त्याभोवती Artificial Coral Reef विकसित करण्यात येणार आहे.
दरम्यान, जहाज समुद्रात बुडवण्यापूर्वी त्यातील तेल, बॅटऱ्या आणि इतर प्रदूषक घटक पूर्णपणे हटवण्यात आले आहेत. यामुळे समुद्री पर्यावरणाला कोणताही धोका निर्माण होणार नसल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
या प्रकल्पामुळे:
- Scuba Diving Tourism
- Underwater Exploration
- Marine Biodiversity Conservation
- Coastal Eco-Tourism
- स्थानिक रोजगारनिर्मिती
यांना मोठी चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे. विशेषतः भविष्यात पर्यटकांसाठी Submarine Tours सुरू करण्याचाही विचार सुरू असल्याचे सांगितले जात आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, Artificial Coral Reefs मुळे समुद्री जीवसृष्टीसाठी नवीन अधिवास निर्माण होतो. त्यामुळे मासेमारी, Coral Growth आणि समुद्री पर्यावरण संवर्धनालाही फायदा होऊ शकतो. जगातील अनेक देशांमध्ये अशा प्रकारचे Underwater Museums आणि Artificial Reefs हे मोठे पर्यटन आकर्षण बनले आहेत.
एकूणच, INS Guldar आधारित Underwater Museum प्रकल्प हा महाराष्ट्राच्या Blue Economy आणि Sustainable Tourism धोरणासाठी मोठा टप्पा मानला जात असून, भविष्यात सिंधुदुर्गला जागतिक Marine Tourism नकाशावर नवी ओळख मिळवून देण्याची क्षमता या प्रकल्पामध्ये असल्याचे मानले जात आहे.