व्हिक्टोरिया (सेशेल्स), २९ जून : भारताच्या Unified Payments Interface (UPI) या जागतिक दर्जाच्या डिजिटल पेमेंट प्रणालीने आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. भारत आणि सेशेल्स यांनी सेशेल्समध्ये UPI-आधारित डिजिटल पेमेंट प्रणाली लागू करण्यासाठी सामंजस्य करार (MoU) केला आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या सेशेल्स दौऱ्यादरम्यान हा करार करण्यात आला असून, दोन्ही देशांमधील आर्थिक, तांत्रिक आणि डिजिटल सहकार्य अधिक बळकट करण्याच्या दिशेने हे महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
UPI अंमलबजावणीसाठी ऐतिहासिक करार
या करारानुसार NPCI International Payments Limited (NIPL) आणि Central Bank of Seychelles यांच्या सहकार्याने सेशेल्समध्ये UPI-आधारित डिजिटल पेमेंट व्यवस्था विकसित करण्यात येणार आहे. यामुळे भारतीय पर्यटक, व्यावसायिक आणि प्रवासी तसेच स्थानिक नागरिकांना जलद, सुरक्षित आणि अखंड डिजिटल व्यवहार करण्याची सुविधा उपलब्ध होईल.
पंतप्रधान मोदींच्या दौऱ्यात १९ महत्त्वपूर्ण करार
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या सेशेल्स दौऱ्यात दोन्ही देशांनी संरक्षण, सागरी सुरक्षा, डिजिटल पेमेंट, अवकाश, आरोग्य, शेती, शिक्षण आणि विकास सहकार्य अशा विविध क्षेत्रांतील १९ महत्त्वपूर्ण करार आणि उपक्रमांची घोषणा केली. UPI करार हा या व्यापक धोरणात्मक भागीदारीतील प्रमुख निर्णयांपैकी एक मानला जात आहे.
पर्यटन आणि व्यापाराला मिळणार चालना
सेशेल्स हे भारतीय पर्यटकांसाठी लोकप्रिय पर्यटनस्थळ असून, UPI सुरू झाल्यानंतर भारतीय पर्यटकांना स्थानिक दुकाने, हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि सेवा क्षेत्रात थेट UPI द्वारे पेमेंट करता येण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे. याशिवाय द्विपक्षीय व्यापार, सेवा क्षेत्र आणि आर्थिक व्यवहार अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
भारताच्या डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधांचा जागतिक विस्तार
गेल्या काही वर्षांत भारताने Digital Public Infrastructure (DPI) आणि India Stack मॉडेलच्या माध्यमातून जगभरात डिजिटल सहकार्य वाढविले आहे. केंद्र सरकारच्या माहितीनुसार, भारताने अनेक देशांसोबत डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधांसाठी सामंजस्य करार केले असून UPI आधीच संयुक्त अरब अमिराती, सिंगापूर, भूतान, नेपाळ, श्रीलंका, फ्रान्स, मॉरिशस आणि कतार यांसारख्या देशांमध्ये उपलब्ध आहे. आता सेशेल्सही या यादीत सामील होण्याच्या दिशेने पुढे जात आहे.
भारताच्या फिनटेक नेतृत्वाला बळ
UPI आज जगातील सर्वात मोठ्या रिअल-टाइम डिजिटल पेमेंट प्रणालींपैकी एक मानली जाते. कमी खर्च, जलद व्यवहार आणि सुरक्षित तंत्रज्ञानामुळे अनेक देश भारताच्या या मॉडेलचा अभ्यास करत आहेत. सेशेल्समध्ये UPI लागू झाल्यानंतर भारताच्या फिनटेक क्षेत्राची आंतरराष्ट्रीय उपस्थिती आणखी मजबूत होणार असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
भारत-सेशेल्स संबंधांना नवी दिशा
यंदा भारत आणि सेशेल्समधील राजनैतिक संबंधांना ५० वर्षे पूर्ण होत आहेत. या पार्श्वभूमीवर झालेला UPI करार दोन्ही देशांतील विश्वास, आर्थिक भागीदारी आणि तांत्रिक सहकार्य अधिक दृढ करणारा मानला जात आहे. याशिवाय आरोग्य, जनऔषधी, अवकाश संशोधन, सागरी सुरक्षा आणि विकास सहाय्य यांसारख्या क्षेत्रांतील सहकार्यालाही नव्या गतीची अपेक्षा आहे.
भारतीय डिजिटल मॉडेलची जागतिक स्वीकारार्हता वाढतेय
तज्ज्ञांच्या मते, सेशेल्समध्ये UPI लागू होणे हा केवळ एका डिजिटल पेमेंट प्रणालीचा विस्तार नसून भारताच्या डिजिटल नवकल्पना आणि सार्वजनिक तंत्रज्ञान मॉडेलवरील जागतिक विश्वासाचा आणखी एक पुरावा आहे. येत्या काळात आणखी अनेक देश भारताच्या UPI आणि Digital Public Infrastructure मॉडेलचा स्वीकार करतील, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.