ठाणे जिल्हा रुग्णालयाच्या अत्याधुनिक सुविधांसाठी ₹२०५.८० कोटींची तरतूद; ९०० खाटांच्या रुग्णालयात विशेष उपचारांची तयारी !

ठाणे, २७ ऑक्टोबर : ठाणे जिल्हा रुग्णालयाच्या ९०० खाटांच्या विस्तारित सुविधांसाठी आधुनिक वैद्यकीय उपकरणे, यंत्रसामग्री आणि पायाभूत सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने २०५ कोटी ८० लाख रुपयांच्या निधीला सुधारित प्रशासकीय मान्यता दिली आहे. या निधीतून हृदयरोग उपचार, मेंदूशस्त्रक्रिया, अपघातग्रस्त रुग्णांवरील तातडीचे उपचार, डायलिसिस, अतिदक्षता आणि इतर विशेष वैद्यकीय सेवांसाठी आवश्यक सुविधा विकसित करण्यात येणार आहेत. रुग्णालयाच्या इमारतीचे काम अंतिम टप्प्यात असून काही उपकरणे बसवण्याची प्रक्रिया सुरू आहे. उर्वरित वैद्यकीय यंत्रसामग्रीची खरेदी आणि विशेष विभागांची उभारणी पूर्ण झाल्यानंतर रुग्णालयाची उपचारक्षमता वाढण्याची अपेक्षा आहे.

ठाणे आणि आसपासच्या परिसरातील रुग्णांना गंभीर आजारांवरील उपचारांसाठी मोठ्या रुग्णालयांवर अवलंबून राहावे लागते. अशा परिस्थितीत सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेअंतर्गत ९०० खाटांचे अत्याधुनिक जिल्हा रुग्णालय कार्यान्वित होणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. मात्र, केवळ निधी मंजूर होणे पुरेसे नसून वैद्यकीय उपकरणांची खरेदी, त्यांची स्थापना, तज्ज्ञ डॉक्टरांची उपलब्धता, परिचारिका व तांत्रिक कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती आणि विभागांचे प्रत्यक्ष कामकाज सुरू होणे या सर्व टप्प्यांवर रुग्णांना मिळणाऱ्या सुविधांचे यश अवलंबून असेल.

हृदयरोग उपचारांसाठी ४८ कोटींची तरतूद

रुग्णालयात हृदयरोगावरील प्रगत उपचार उपलब्ध करून देण्यासाठी कॅथलॅब, हृदयशस्त्रक्रियागृह आणि हृदयरोग अतिदक्षता विभाग विकसित करण्यात येणार आहेत. या सुविधांसाठी एकत्रित ४८ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे.

कॅथलॅबच्या माध्यमातून हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांशी संबंधित आजारांचे निदान आणि आवश्यक प्रक्रिया करता येतात. हृदयशस्त्रक्रियागृह आणि हृदयरोग अतिदक्षता विभागामुळे गंभीर स्थितीतील रुग्णांना एकाच रुग्णालयात उपचार देण्याची क्षमता वाढू शकते.

हृदयविकाराचा झटका, रक्तवाहिन्यांमधील अडथळे आणि इतर गंभीर हृदयरोगांमध्ये वेळेवर उपचार मिळणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. या सुविधा पूर्णपणे कार्यान्वित झाल्यास ठाणे जिल्ह्यातील रुग्णांना अधिक सक्षम सार्वजनिक आरोग्यसेवा उपलब्ध होण्यास मदत होऊ शकते.

मेंदूशस्त्रक्रियेसाठी १५ कोटींचा निधी

मेंदूविकार आणि मेंदूवरील शस्त्रक्रियांसाठी अत्याधुनिक शस्त्रक्रियागृह आणि आवश्यक वैद्यकीय उपकरणे उपलब्ध करून देण्यासाठी १५ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे. मेंदूशस्त्रक्रियेनंतर गंभीर रुग्णांची विशेष देखभाल करण्यासाठी १५ खाटांच्या अतिदक्षता विभागाचाही योजनेत समावेश आहे.

मेंदूतील रक्तस्राव, गंभीर दुखापती, मेंदूशी संबंधित काही शस्त्रक्रिया आणि शस्त्रक्रियेनंतरची देखरेख यांसाठी सुसज्ज सुविधा आवश्यक असतात. विशेष उपचार आणि अतिदक्षता सेवा एकाच ठिकाणी उपलब्ध झाल्यास गंभीर रुग्णांना वेळेत उपचार मिळण्यास मदत होऊ शकते.

मात्र, या सुविधांचा प्रत्यक्ष लाभ मिळण्यासाठी अनुभवी न्यूरोसर्जन, भूलतज्ज्ञ, परिचारिका आणि प्रशिक्षित तांत्रिक कर्मचारी उपलब्ध असणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.

अपघातग्रस्तांसाठी स्वतंत्र ट्रॉमा शस्त्रक्रियागृह

रस्ते अपघात आणि इतर गंभीर दुर्घटनांमध्ये जखमी झालेल्या रुग्णांना तातडीने उपचार मिळावेत यासाठी ट्रॉमा शस्त्रक्रियागृहाच्या सुविधेसाठी ९ कोटी ९० लाख रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे.

अपघातानंतरच्या पहिल्या काही तासांत योग्य निदान, रक्तस्रावावर नियंत्रण, शस्त्रक्रिया आणि अतिदक्षता उपचार महत्त्वाचे असतात. यासाठी स्वतंत्र आणि सुसज्ज ट्रॉमा सुविधा असल्यास आपत्कालीन रुग्णांचे व्यवस्थापन अधिक प्रभावीपणे करता येऊ शकते.

या विभागाचा अपेक्षित लाभ मिळण्यासाठी आपत्कालीन वैद्यकीय पथक, शस्त्रक्रियागृह, निदान सुविधा, रक्तपेढी आणि अतिदक्षता विभाग यांच्यात समन्वय आवश्यक असेल.

गंभीर भाजलेल्या रुग्णांसाठी २५ खाटांचा स्वतंत्र विभाग

गंभीर भाजलेल्या रुग्णांच्या उपचारांसाठी स्वतंत्र २५ खाटांचा आधुनिक विभाग उभारण्यात येणार आहे. या सुविधेसाठी १० कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे.

गंभीर भाजलेल्या रुग्णांना संसर्ग नियंत्रण, जखमांची विशेष निगा, वेदनाशमन आणि आवश्यकतेनुसार शस्त्रक्रिया यांसारख्या उपचारांची गरज असते. स्वतंत्र विभाग उपलब्ध झाल्यास अशा रुग्णांसाठी विशेष उपचार व्यवस्था विकसित करता येईल.

या सुविधेची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी प्रशिक्षित डॉक्टर, परिचारिका, आवश्यक वैद्यकीय उपकरणे आणि संसर्ग नियंत्रणासाठी योग्य व्यवस्था उपलब्ध असणे आवश्यक आहे.

डायलिसिससाठी ४० खाटांचा विभाग

मूत्रपिंडाच्या गंभीर आजारांनी ग्रस्त रुग्णांसाठी ४० खाटांचा आधुनिक डायलिसिस विभाग उभारण्यात येणार असून, त्यासाठी १६ कोटी रुपयांची तरतूद आहे.

डायलिसिसची आवश्यकता असलेल्या रुग्णांना नियमित उपचार घ्यावे लागतात. सार्वजनिक रुग्णालयात पुरेशा क्षमतेची सुविधा उपलब्ध झाल्यास खासगी केंद्रांवरील अवलंबित्व कमी होण्यास आणि उपचारांचा खर्च परवडण्यास मदत होऊ शकते.

मात्र, ४० खाटांचा विभाग कार्यान्वित झाल्यानंतर प्रत्यक्ष किती रुग्णांवर दररोज उपचार करता येतील, हे उपलब्ध यंत्रसामग्री, उपचारांचे वेळापत्रक, कर्मचारी आणि इतर आवश्यक सुविधांवर अवलंबून असेल.

४० खाटांचा ICU आणि केंद्रीय निर्जंतुकीकरण विभाग

गंभीर रुग्णांसाठी आधुनिक अतिदक्षता विभाग उभारण्यासाठी १२ कोटी रुपये, तर केंद्रीय निर्जंतुकीकरण विभागासाठी १५ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे.

अतिदक्षता विभागात गंभीर स्थितीतील रुग्णांवर सतत देखरेख ठेवणे, श्वसनासंबंधी मदत आणि आवश्यक जीवनरक्षक उपचार देणे शक्य होते. दुसरीकडे, केंद्रीय निर्जंतुकीकरण विभागामध्ये शस्त्रक्रिया आणि इतर वैद्यकीय प्रक्रियांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या उपकरणांचे निर्जंतुकीकरण केले जाते. त्यामुळे रुग्णालयातील संसर्ग नियंत्रण आणि सुरक्षित वैद्यकीय सेवा यांसाठी या दोन्ही सुविधा महत्त्वाच्या आहेत.

याशिवाय, ५० मृतदेहांची क्षमता असलेल्या आधुनिक शवागारासाठी १५ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे. रुग्णालयाच्या एकूण व्यवस्थापनासाठी शवागार, रक्तपेढी आणि इतर सहाय्यक विभागांचीही महत्त्वाची भूमिका असेल.

इतर वैद्यकीय उपकरणे आणि विशेष विभागांसाठीही निधी

रुग्णालयात सर्वसाधारण शस्त्रक्रियागृह, स्त्रीरोग शस्त्रक्रियागृह, नेत्ररोग शस्त्रक्रियागृह, मूत्ररोग शस्त्रक्रियागृह आणि कान-नाक-घसा तपासणीसाठी आवश्यक उपकरणांचा समावेश आहे. मूत्रपिंडातील खडे फोडण्यासाठी आवश्यक यंत्रणा आणि हृदय-फुफ्फुस यंत्रासारखी महत्त्वाची उपकरणेही खरेदी योजनेत समाविष्ट आहेत.

रक्तपेढीसाठी सुमारे ११ कोटी २८ लाख ७० हजार रुपये, मूत्ररोग विभागातील खडे फोडण्याच्या यंत्रणेसाठी ११ कोटी ९८ लाख रुपये आणि हृदय-फुफ्फुस यंत्रासाठी ३ कोटी ९४ लाख रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे.

या सुविधांमुळे निदान, शस्त्रक्रिया, शस्त्रक्रियेनंतरची देखभाल आणि आपत्कालीन उपचार यांची एकात्मिक व्यवस्था विकसित करण्याचा प्रयत्न आहे. उपकरणांची खरेदी महाराष्ट्र वैद्यकीय वस्तू खरेदी प्राधिकरणामार्फत करण्यात येणार आहे. त्यासाठी निविदा, तांत्रिक निकष आणि खरेदीची प्रक्रिया पूर्ण करावी लागणार आहे.

इमारतीचे काम अंतिम टप्प्यात; मनुष्यबळाचा प्रश्नही महत्त्वाचा

९०० खाटांच्या रुग्णालयाच्या इमारतीचे बांधकाम अंतिम टप्प्यात असल्याचे सांगण्यात आले आहे. काही वैद्यकीय उपकरणे बसवण्याचे काम सुरू असले, तरी उर्वरित सुविधा पूर्ण करून रुग्णालय पूर्ण क्षमतेने सुरू करण्यासाठी आणखी कामे आवश्यक आहेत.

यापूर्वी रुग्णालयाच्या वीजजोडणी, उपकरणांची खरेदी आणि मंजूर पदांवरील भरती यांसारखे मुद्देही समोर आले होते. त्यामुळे नव्या निधीच्या तरतुदीसोबतच वैद्यकीय आणि प्रशासकीय मनुष्यबळ उपलब्ध करणे, उपकरणे कार्यान्वित करणे आणि उर्वरित पायाभूत सुविधा पूर्ण करणे या बाबींना प्राधान्य द्यावे लागेल.

रुग्णालयाच्या इमारतीत आधुनिक उपकरणे असणे आणि प्रत्यक्ष रुग्णसेवा सुरू होणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. सर्व विभागांसाठी पुरेसे तज्ज्ञ डॉक्टर, परिचारिका, तंत्रज्ञ आणि सहाय्यक कर्मचारी उपलब्ध झाल्यानंतरच मंजूर सुविधांचा पूर्ण उपयोग करता येईल.

ठाणे आणि आसपासच्या जिल्ह्यांतील रुग्णांना संभाव्य दिलासा

ठाणे जिल्हा रुग्णालय हे ठाणे आणि आसपासच्या भागांतील नागरिकांसाठी महत्त्वाचे सार्वजनिक आरोग्य केंद्र ठरण्याची अपेक्षा आहे. विशेष उपचारांची क्षमता वाढल्यास गंभीर आजार, अपघात, हृदयविकार, मेंदूविकार आणि मूत्रपिंडाच्या समस्यांसाठी रुग्णांना अधिक व्यापक उपचार एकाच ठिकाणी मिळू शकतील.

सार्वजनिक आरोग्यसेवेतील अशा सुविधा विशेषतः आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांसाठी महत्त्वाच्या ठरतात. खासगी रुग्णालयांतील महागड्या उपचारांचा खर्च परवडत नसलेल्या रुग्णांना सरकारी रुग्णालयात आवश्यक उपचार मिळाल्यास आर्थिक भार कमी होऊ शकतो.

तथापि, प्रत्यक्ष लाभ किती आणि कधी मिळेल, हे उपकरणांची खरेदी पूर्ण होण्याची तारीख, विभाग सुरू होण्याचे वेळापत्रक, कर्मचारी नियुक्ती आणि रुग्णालयातील सेवा कार्यान्वित होण्यावर अवलंबून असेल.

थोडक्यात

• ठाणे जिल्हा रुग्णालयाच्या ९०० खाटांच्या विस्तारित सुविधांसाठी वैद्यकीय उपकरणे, यंत्रसामग्री आणि पायाभूत सुविधांकरिता ₹२०५ कोटी ८० लाखांच्या निधीला सुधारित प्रशासकीय मान्यता देण्यात आली आहे.

• हृदयरोग उपचारांसाठी कॅथलॅब, हृदयशस्त्रक्रियागृह आणि अतिदक्षता विभाग विकसित करण्यासाठी ४८ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे.

• मेंदूशस्त्रक्रिया आणि संबंधित उपकरणांसाठी १५ कोटी रुपये, तर अपघातग्रस्तांसाठी ट्रॉमा शस्त्रक्रियागृहासाठी ९ कोटी ९० लाख रुपये राखून ठेवण्यात आले आहेत.

• गंभीर भाजलेल्या रुग्णांसाठी २५ खाटांचा विभाग आणि मूत्रपिंडाच्या रुग्णांसाठी ४० खाटांचा डायलिसिस विभाग उभारण्याचे नियोजन आहे.

• आधुनिक अतिदक्षता विभाग, केंद्रीय निर्जंतुकीकरण विभाग, रक्तपेढी आणि इतर शस्त्रक्रियागृहांसाठीही निधीची तरतूद करण्यात आली आहे.

• वैद्यकीय उपकरणांची खरेदी महाराष्ट्र वैद्यकीय वस्तू खरेदी प्राधिकरणामार्फत होणार असून, निविदा आणि तांत्रिक प्रक्रिया पूर्ण कराव्या लागतील.

• रुग्णालयाच्या इमारतीचे काम अंतिम टप्प्यात असले, तरी सर्व सुविधा सुरू होण्यासाठी उपकरणांची स्थापना, कर्मचारी भरती आणि उर्वरित कामे पूर्ण होणे आवश्यक आहे.

• रुग्णालय पूर्ण क्षमतेने सुरू झाल्यास ठाणे आणि आसपासच्या परिसरातील नागरिकांना गंभीर आजारांवरील सार्वजनिक आरोग्यसेवा अधिक सक्षमपणे उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे.