नवी डोंबिवलीत पाणीटंचाईचे गंभीर संकट; काही गृहसंकुलांत ७२ तासांहून अधिक काळ पाणी नाही !

डोंबिवली, २८ ऑक्टोबर : नवी डोंबिवली आणि डोंबिवली एमआयडीसी परिसरात पाणीपुरवठ्यातील कपात आणि पुरवठा पूर्ववत होण्यास होणारा विलंब यामुळे पाणीटंचाई तीव्र झाली आहे. काही गृहसंकुलांमध्ये रहिवाशांना ७२ तासांहून अधिक काळ पाणी मिळाले नसल्याचे वृत्त आहे. विकोनाका, प्रीमियर कॉलनी, खोणी आणि निळजे परिसरातील अनेक रहिवाशांना दैनंदिन गरजा भागवण्यासाठी खासगी टँकरवर अवलंबून राहावे लागत आहे. एका टँकरसाठी साधारण ₹३,००० ते ₹५,००० खर्च येत असल्याने सोसायट्यांच्या देखभाल खर्चात वाढ होत आहे.

या संकटामागे केवळ नियोजित पाणीबंदी नाही, तर पाणीपुरवठा पुन्हा सुरू झाल्यानंतरही पुरेसा दाब मिळत नसल्याची समस्या असल्याचे रहिवाशांचे म्हणणे आहे. पुरवठा सुरू झाला तरी इमारतींच्या जलकुंभांमध्ये आवश्यक पाणी जमा होण्यासाठी अधिक वेळ लागत असल्याने पुढील दिवसांचे नियोजनही विस्कळीत होत आहे. मोठ्या गृहसंकुलांमध्ये शेकडो कुटुंबांची पाण्याची गरज भागवावी लागत असल्याने टँकर मागवण्याचे प्रमाण वाढले आहे.

पाण्याची टंचाई ही आता केवळ गैरसोयीची बाब राहिलेली नाही. पिणे, स्वयंपाक, आंघोळ, स्वच्छता आणि ज्येष्ठ नागरिक तसेच लहान मुलांच्या दैनंदिन गरजांवर त्याचा परिणाम होत आहे. टँकरवर वारंवार खर्च करावा लागत असल्याने रहिवाशांवर आर्थिक भारही वाढत आहे.

१० टक्के पाणीकपात आणि आठवड्याला ३६ तासांचा शटडाऊन

राज्य सरकारच्या निर्देशानुसार पाण्याचा वापर नियंत्रित करण्यासाठी १० टक्के कपात लागू करण्यात आली आहे. त्यानुसार महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामंडळाकडून (MIDC) बारवी धरणावरील उपलब्ध जलसाठ्याचे नियोजन करण्यासाठी दर आठवड्याला ३६ तास पाणीपुरवठा बंद ठेवला जात आहे. ही कपात २२ ऑक्टोबरपासून लागू करण्यात आली असून, गुरुवार मध्यरात्रीपासून शनिवार दुपारपर्यंत पाणीपुरवठा बंद ठेवण्याचे वेळापत्रक जाहीर करण्यात आले होते.

या नियोजनाचा परिणाम डोंबिवली एमआयडीसीतील निवासी भागांसह औद्योगिक क्षेत्र आणि संबंधित स्थानिक भागांवर होत आहे. नियोजित बंदचा कालावधी संपल्यानंतर पाणीपुरवठा लगेच पूर्ववत होईलच असे नाही. काही ठिकाणी कमी दाबामुळे जलकुंभ भरायला अधिक वेळ लागत असल्याने प्रत्यक्षात पाणीटंचाईचा कालावधी ३६ तासांपेक्षा अधिक वाढत असल्याची तक्रार आहे.

रहिवाशांच्या मते, पाणीपुरवठा बंद असण्याचा कालावधी आधीच मोठा आहे; त्यानंतर पुरेसा दाब मिळत नसल्यास पुढील दिवसांसाठी साठवलेले पाणीही अपुरे पडते. त्यामुळे टँकर मागवण्याशिवाय पर्याय उरत नाही. अशा परिस्थितीत पाणीकपातीचे वेळापत्रक आणि पुरवठा पूर्ववत होण्याची अपेक्षित वेळ याबाबत स्पष्ट माहिती मिळणे महत्त्वाचे ठरते.

एका टँकरसाठी हजारो रुपये; सोसायट्यांच्या खर्चात वाढ

पाणीपुरवठा अपुरा पडत असल्याने अनेक गृहसंकुलांना खासगी टँकर मागवावे लागत आहेत. उपलब्ध वृत्तानुसार, काही भागांत एका टँकरसाठी ₹३,००० ते ₹५,००० खर्च येत आहे. एका टॉवरला दररोज आठ ते दहा टँकर लागू शकतात, अशी शक्यताही व्यक्त करण्यात आली आहे.

खोणी-पलावा परिसरातील काही गृहसंकुलांमध्ये टँकरच्या एका फेरीसाठी ₹६,५०० पर्यंत खर्च येत असल्याचेही वृत्त आहे. त्यामुळे टँकरचा प्रत्यक्ष दर परिसर, टँकरची क्षमता आणि पुरवठ्याच्या परिस्थितीनुसार वेगळा असू शकतो.

मोठ्या गृहसंकुलांमध्ये रहिवाशांच्या संख्येनुसार पाण्याची मागणी मोठी असते. अशा ठिकाणी एका टँकरने संपूर्ण इमारतीची गरज भागेलच असे नाही. वारंवार टँकर मागवावे लागल्यास सोसायटीच्या सामाईक खर्चात वाढ होते आणि त्याचा अप्रत्यक्ष भार रहिवाशांवर पडतो.

याशिवाय, टँकरचे पाणी उपलब्ध होण्याची वेळ, त्याची गुणवत्ता आणि पुरवठ्याची नियमितता हेही प्रश्न निर्माण होतात. विशेषतः पिण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पाण्याची गुणवत्ता तपासणे आणि सुरक्षित साठवण करणे महत्त्वाचे आहे.

जलकुंभ भरण्यास विलंब; पाणीपुरवठ्याच्या दाबाचा प्रश्न

नियोजित पाणीबंदी संपल्यानंतर पाणीपुरवठा सुरू झाला तरी काही गृहसंकुलांच्या जलकुंभांमध्ये आवश्यक प्रमाणात पाणी जमा होत नसल्याची तक्रार आहे. कमी दाबाने पाणी आल्यास वरच्या मजल्यांपर्यंत पाणी पोहोचण्यास अडचणी येऊ शकतात. मोठ्या इमारतींमध्ये साठवण क्षमता मर्यादित असल्यास पाणीपुरवठ्यातील खंड अधिक जाणवतो.

या समस्येवर उपाय करताना केवळ पाणीपुरवठा पुन्हा सुरू करणे पुरेसे ठरणार नाही. संबंधित जलवाहिन्यांमधील गळती, वितरणातील अडथळे, अनधिकृत जोडण्या आणि पुरवठ्याच्या दाबाची तपासणी करणेही आवश्यक आहे. पाणी कोणत्या भागात किती प्रमाणात पोहोचते, याचे निरीक्षण केल्यास टंचाईचे नेमके कारण शोधण्यास मदत होऊ शकते.

डोंबिवली एमआयडीसी परिसरातील रहिवाशांनी यापूर्वीही ३६ तासांच्या पाणीबंदीविरोधात आंदोलन केले होते. रहिवाशांनी गळती रोखणे, पाणीचोरीवर कारवाई करणे आणि कपातीचे वेळापत्रक बदलणे अशा मागण्या केल्या होत्या. प्रशासनाकडून २४ तास आणि १२ तास असे स्वतंत्र शटडाऊन घेण्याचा पर्याय विचाराधीन असल्याचे सांगण्यात आले होते; मात्र वेळापत्रक बदलण्याबाबत अंतिम निर्णय झालेला नव्हता.

पाणीगळती आणि कथित अनधिकृत उपसा रोखण्याचे आव्हान

पाणीटंचाईच्या पार्श्वभूमीवर डोंबिवलीजवळील हेदुटणे गावात एमआयडीसीच्या मुख्य जलवाहिनीला अनधिकृत जोडणी करून टँकरमध्ये पाणी भरले जात असल्याचा संशय व्यक्त करणारी घटना २७ ऑक्टोबर रोजी समोर आली. संबंधित ठिकाणी तपासणी केल्यानंतर एमआयडीसीच्या दक्षता पथकाने जलवाहिनीतील छिद्र वेल्डिंग करून बंद केले आणि अज्ञात व्यक्तीविरोधात गुन्हा नोंदवण्यात आल्याचे वृत्त आहे. या प्रकरणातील आरोपांचा तपास अद्याप स्वतंत्रपणे पूर्ण झालेला नाही.

पाणीपुरवठा कमी असताना अनधिकृत उपसा किंवा जलवाहिन्यांमधील गळती होत असल्यास उपलब्ध पाण्याचे योग्य वितरण करणे अधिक कठीण होऊ शकते. त्यामुळे मुख्य जलवाहिन्यांची नियमित तपासणी, गळतीची तातडीने दुरुस्ती आणि अनधिकृत जोडण्यांवर कारवाई करणे महत्त्वाचे ठरते.

मात्र, नवी डोंबिवलीतील प्रत्येक गृहसंकुलातील पाणीटंचाईचे कारण एकच आहे, असे म्हणता येणार नाही. काही ठिकाणी नियोजित कपात, काही ठिकाणी कमी दाब आणि काही ठिकाणी इमारतींची अपुरी साठवण क्षमता यांचा एकत्रित परिणाम होत असू शकतो. त्यामुळे परिसरनिहाय तपासणी करून उपाययोजना करणे आवश्यक आहे.

प्रशासनाकडून तातडीने कोणत्या उपायांची गरज?

सध्याच्या परिस्थितीत एमआयडीसी आणि संबंधित स्थानिक प्रशासनासमोर नियमित पाणीपुरवठा पूर्ववत करणे, टँकरची गरज कमी करणे आणि पुढील पाणीकपातीचे स्पष्ट नियोजन करणे ही प्रमुख आव्हाने आहेत.

• नियमित पुरवठा: पाणीबंदी संपल्यानंतर कोणत्या भागात किती वेळात आणि किती दाबाने पाणी मिळेल, याची स्पष्ट माहिती रहिवाशांना द्यावी.

• गळती आणि अनधिकृत जोडण्या: मुख्य जलवाहिन्यांची तपासणी करून गळती व अनधिकृत पाणीउपसा रोखण्यासाठी कारवाई करावी.

• टँकरची व्यवस्था: टंचाईग्रस्त गृहसंकुलांना गरजेनुसार पाणी उपलब्ध करून देण्यासाठी नियोजन करावे आणि पाण्याच्या गुणवत्तेची खात्री करावी.

• कपातीचे वेळापत्रक: सलग ३६ तासांची पाणीबंदी आणि त्यानंतरचा कमी दाब यामुळे निर्माण होणाऱ्या अडचणी लक्षात घेऊन पर्यायी वेळापत्रकाचा विचार करावा.

• दीर्घकालीन उपाय: जलसाठवण क्षमता वाढवणे, वितरण व्यवस्था सुधारणे आणि वाढत्या लोकसंख्येनुसार पाणीपुरवठ्याचे नियोजन करणे आवश्यक आहे.

पाणीटंचाईवर तात्पुरता उपाय म्हणून टँकर उपयोगी पडत असले, तरी दीर्घकाळ टँकरवर अवलंबून राहणे आर्थिकदृष्ट्या खर्चिक आहे. नियमित आणि पुरेशा दाबाने पाणीपुरवठा सुरू होणे हाच रहिवाशांना कायमस्वरूपी दिलासा देणारा उपाय ठरू शकतो.

थोडक्यात

• नवी डोंबिवली, खोणी आणि डोंबिवली एमआयडीसी परिसरातील काही गृहसंकुलांना ७२ तासांहून अधिक काळ पाणी मिळत नसल्याचे वृत्त आहे.

• १० टक्के पाणीकपात आणि आठवड्याला ३६ तासांच्या शटडाऊनमुळे रहिवाशांना टँकरवर अवलंबून राहावे लागत आहे.

• टँकरसाठी हजारो रुपये खर्च होत असून, कमी दाबामुळे पाणीपुरवठा पूर्ववत होण्यासही विलंब होत आहे.

• पाणीगळती रोखणे, अनधिकृत उपशावर कारवाई करणे आणि पुरवठ्याचे वेळापत्रक स्पष्ट करणे आवश्यक आहे.