कल्याण, २१ नोव्हेंबर : कल्याण-अहिल्यानगर महामार्गावरील शहाड रेल्वे पुलाची सुमारे ₹१२ कोटी खर्चून करण्यात आलेली दुरुस्ती अवघ्या वर्षभरातच निष्फळ ठरल्याचे चित्र समोर आले आहे. २०२४ मध्ये पुलाच्या रस्त्याची दुरुस्ती आणि मजबुतीकरणासाठी निधी मंजूर करण्यात आला होता. त्यानंतर २०२५ मध्ये प्रत्यक्ष काम पूर्ण करण्यात आले. मात्र, आता पुलाच्या रस्त्यावर पुन्हा मोठ्या प्रमाणात खड्डे पडल्याने दुरुस्तीच्या कामाच्या गुणवत्तेबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत. कल्याण, शहाड आणि उल्हासनगर या शहरांना जोडणारा हा महत्त्वाचा मार्ग असून दररोज हजारो वाहने या पुलावरून प्रवास करतात. त्यामुळे रस्त्याची खराब अवस्था केवळ वाहतूक कोंडीपुरती मर्यादित नसून वाहनचालकांच्या सुरक्षिततेसाठीही चिंतेचा विषय बनली आहे. विशेषतः दुचाकीस्वारांना खड्ड्यांमधून मार्ग काढताना कसरत करावी लागत असून रात्रीच्या वेळी अपघाताचा धोका अधिक वाढतो. वाहनचालकांनी तातडीने खड्डे बुजवण्याबरोबरच मागील दुरुस्तीच्या कामाचे स्वतंत्र तांत्रिक ऑडिट करण्याची मागणी केली आहे.
₹१२ कोटींचा निधी; २०२५ मध्ये दुरुस्तीचे काम पूर्ण
शहाड रेल्वे पूल हा राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ६१ वरील महत्त्वाचा वाहतूक दुवा आहे. कल्याण आणि उल्हासनगर या शहरांमधील वाहतुकीबरोबरच मुरबाड, टिटवाळा, भिवंडी आणि अहिल्यानगरच्या दिशेने जाणाऱ्या वाहनांसाठीही या पुलाचा वापर केला जातो. पुलावर सातत्याने वाढणारी वाहतूक आणि रस्त्याची खराब अवस्था लक्षात घेऊन २०२४ मध्ये सुमारे ₹१२ कोटींचा निधी दुरुस्ती आणि मजबुतीकरणासाठी मंजूर करण्यात आला होता.
२०२४ मध्ये पावसाळ्यात पुलावर मोठे खड्डे पडल्याने वाहनचालकांना अडचणींचा सामना करावा लागला होता. काही ठिकाणी खड्ड्यांचा आकार वाढून रस्त्याच्या पृष्ठभागाला गंभीर नुकसान झाले होते. त्यावेळी राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाच्या अधिकाऱ्यांनी पावसाळ्यानंतर संपूर्ण पुलाच्या रस्त्याचे काम करण्याचे आश्वासन दिले होते. त्यानंतर २०२५ मध्ये दुरुस्तीचे काम करण्यात आले आणि या कामासाठी वाहतूक बंद ठेवण्यासह प्रवाशांना पर्यायी मार्गांचा वापर करावा लागला होता.
मात्र, दुरुस्ती पूर्ण होऊन वर्षभराचाही कालावधी उलटण्यापूर्वीच पुन्हा खड्डे निर्माण झाल्याने एवढा निधी खर्च करूनही रस्त्याची अवस्था का सुधारली नाही, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.
पावसाळ्यातील खड्ड्यांचा प्रश्न; २०२४ मध्येही वाहतूक वळवण्याची वेळ
शहाड पुलावरील खड्ड्यांची समस्या नवीन नाही. ऑगस्ट २०२४ मध्ये पुलावर मोठा खड्डा पडल्याने राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाच्या अधिकाऱ्यांना तातडीने हस्तक्षेप करावा लागला होता. खड्डा पुलाच्या दोन्ही बाजूंनी दिसत असल्याने वाहतुकीस अडथळा निर्माण झाला होता. परिस्थिती लक्षात घेऊन अवजड वाहनांची वाहतूक काही दिवसांसाठी वळवण्यात आली होती, तर हलक्या वाहनांना मर्यादित स्वरूपात प्रवेश देण्यात आला होता.
त्यावेळी अधिकाऱ्यांनी प्राथमिक तपासणीत पुलाच्या मुख्य गर्डरला नुकसान झाले नसल्याचे सांगितले होते. प्रभावित भागातील रस्ता काढून सिमेंट आणि लोखंडी सळ्यांच्या साहाय्याने तात्पुरती दुरुस्ती करण्यात आली होती. त्यानंतर संपूर्ण रस्त्याच्या पुनर्बांधणीसाठी ₹१२ कोटींचा निधी उपलब्ध असल्याचेही सांगण्यात आले होते.
म्हणजेच २०२४ मधील मोठ्या खड्ड्यांनंतर कायमस्वरूपी दुरुस्तीची अपेक्षा निर्माण झाली होती. मात्र, २०२६ मध्ये पुन्हा खड्डे पडल्याने त्या दुरुस्तीची टिकाऊपणा आणि गुणवत्ता तपासण्याची मागणी अधिक तीव्र झाली आहे.
दुचाकीस्वारांसाठी विशेष धोका; रात्री प्रवास करताना अपघाताची भीती
शहाड पुलावरून दररोज मोठ्या संख्येने दुचाकी, चारचाकी, प्रवासी वाहने आणि अवजड मालवाहू वाहने जातात. पुलावरील खड्ड्यांमुळे वाहनचालकांना वेग कमी करावा लागत असून काही ठिकाणी अचानक वळसा घेऊन पुढे जावे लागत आहे. यामुळे वाहतुकीचा वेग मंदावण्याबरोबरच वाहनांमध्ये धडक होण्याचा धोका निर्माण होतो.
दुचाकीस्वारांसाठी परिस्थिती अधिक धोकादायक ठरते. खड्ड्यांमध्ये चाक अडकणे, अचानक ब्रेक लावावा लागणे किंवा बाजूच्या वाहनाला धडकण्याची शक्यता असते. रात्रीच्या वेळी प्रकाश अपुरा असल्यास किंवा खड्ड्यांमध्ये पाणी साचल्यास त्यांची खोली आणि आकार लक्षात येत नाही. परिणामी वाहनचालकांना खड्ड्यांचा अंदाज येण्यापूर्वीच त्यातून वाहन जाऊ शकते.
शाळकरी विद्यार्थी, कामगार आणि रोजच्या प्रवासासाठी या पुलाचा वापर करणाऱ्या नागरिकांनाही या परिस्थितीचा सामना करावा लागत आहे. पुलावर वाहतूक कोंडी झाल्यास त्याचा परिणाम दोन्ही बाजूंच्या जोडरस्त्यांवरही होऊ शकतो. त्यामुळे तात्पुरते खड्डे बुजवण्याऐवजी रस्त्याची टिकाऊ दुरुस्ती करणे आवश्यक आहे.
पुलाच्या कामाच्या गुणवत्तेवर प्रश्न; स्वतंत्र तांत्रिक ऑडिटची मागणी
₹१२ कोटी खर्चून केलेल्या दुरुस्तीनंतर वर्षभरातच रस्त्याची अवस्था पुन्हा खराब झाल्याने कामाच्या दर्जाबाबत नागरिकांनी प्रश्न उपस्थित केले आहेत. दुरुस्तीच्या वेळी वापरण्यात आलेले साहित्य, रस्त्याच्या पृष्ठभागाची तयारी, पाण्याचा निचरा, बांधकामाची पद्धत आणि कामानंतर करण्यात आलेल्या गुणवत्ता चाचण्यांची माहिती सार्वजनिक करण्याची मागणी होत आहे.
वाहनचालकांच्या मते, केवळ खड्डे बुजवून समस्या सुटणार नाही. मागील दुरुस्तीचे काम कोणत्या निकषांनुसार करण्यात आले, त्याची गुणवत्ता तपासणी कोणी केली आणि कामाला किती कालावधीची दोषदायित्व हमी होती, याची माहिती प्रशासनाने द्यावी.
यासाठी स्वतंत्र तांत्रिक संस्थेमार्फत पुलाच्या रस्त्याची आणि दुरुस्तीच्या कामाची तपासणी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे. तपासणीत काम निकृष्ट असल्याचे किंवा ठेकेदाराची निष्काळजीपणा आढळल्यास संबंधित ठेकेदार आणि जबाबदार अधिकाऱ्यांवर नियमानुसार कारवाई करावी, अशीही मागणी आहे. मात्र, दुरुस्तीचे काम निकृष्ट दर्जाचे असल्याचे अद्याप कोणत्याही स्वतंत्र तांत्रिक अहवालातून सिद्ध झालेले नाही.
शहाड पुलाची देखभाल कोणाकडे? राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाची जबाबदारी महत्त्वाची
शहाड रेल्वे पूल कल्याण-डोंबिवली महानगरपालिका क्षेत्रात येत असला, तरी त्याचे नियंत्रण आणि देखभाल राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाच्या अखत्यारीत आहे. यापूर्वीही पुलावरील खड्ड्यांबाबत महापालिकेकडे तक्रारी करण्यात आल्या होत्या. मात्र, पुलाची देखभाल आणि दुरुस्ती राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाच्या अखत्यारीत असल्याचे महापालिकेने स्पष्ट केले होते.
२०२५ मध्ये पुलाच्या दुरुस्तीचे काम पूर्ण झाल्यानंतर आता पुन्हा खड्डे पडल्याने राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने प्रत्यक्ष पाहणी करून आवश्यक दुरुस्ती करणे अपेक्षित आहे. तसेच मागील कामाच्या कंत्राटातील अटी, गुणवत्ता नियंत्रण अहवाल आणि दोषदायित्व कालावधी तपासून पुढील निर्णय घेणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
या संदर्भात संबंधित सार्वजनिक बांधकाम विभागाच्या कार्यकारी अभियंता मदन हिर्वे यांच्याशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न करण्यात आला; मात्र बातमी प्रसिद्ध होईपर्यंत त्यांची प्रतिक्रिया मिळू शकली नव्हती. त्यामुळे प्रशासनाची अधिकृत भूमिका आणि पुढील कारवाईबाबतची माहिती अद्याप स्पष्ट झालेली नाही.
जुन्या पुलाच्या पुनर्बांधणीसाठी ₹३२५.९३ कोटींचा स्वतंत्र प्रकल्प
दरम्यान, शहाड रेल्वे पुलाच्या दीर्घकालीन वाहतूक समस्येवर उपाय म्हणून नवीन पुलांच्या बांधकामाचा स्वतंत्र प्रकल्पही पुढे आला आहे. नोव्हेंबर २०२६ मध्ये या प्रकल्पाची निविदा प्रक्रिया पूर्ण होऊन कार्यादेश देण्यात आल्याची माहिती प्रसिद्ध झाली आहे. संपूर्ण प्रकल्पासाठी ₹३२५.९३ कोटींची तांत्रिक मान्यता देण्यात आली असून त्यापैकी ₹१९९.२१ कोटी स्थापत्य कामांसाठी मंजूर आहेत. या प्रकल्पाची अंमलबजावणी मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणामार्फत (MMRDA) केली जाणार आहे.
सध्याचा शहाड रेल्वे उड्डाणपूल सुमारे ४० वर्षे जुना आणि दोन पदरी आहे. पुलाच्या दोन्ही बाजूंना रस्ते रुंद असले, तरी पुलावर अचानक रस्त्याची रुंदी कमी होत असल्याने वाहतुकीचा ताण वाढतो. नवीन प्रकल्पात दोन स्वतंत्र दोन पदरी पूल बांधण्याचे नियोजन आहे. त्यामुळे भविष्यात एकूण चार पदरी वाहतूक व्यवस्था उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे.
हा ₹३२५.९३ कोटींचा प्रकल्प म्हणजे मागील ₹१२ कोटींच्या दुरुस्ती कामाचा खर्च नाही. दोन्ही योजना स्वतंत्र आहेत. एकीकडे सध्याच्या पुलावर पुन्हा खड्डे पडल्याने तातडीच्या दुरुस्तीची गरज निर्माण झाली आहे, तर दुसरीकडे दीर्घकालीन वाहतूक व्यवस्थेसाठी नवीन पुलांची पुनर्बांधणी प्रस्तावित आहे.
नवीन पुलाचे बांधकाम दोन टप्प्यांत; वाहतूक सुरू ठेवण्याचे नियोजन
नवीन शहाड रेल्वे पुलाच्या प्रकल्पाचे काम दोन टप्प्यांत करण्याचे नियोजन आहे. पहिल्या टप्प्यात सध्याच्या पुलाशेजारी नवीन दोन पदरी पूल उभारण्यात येणार आहे. या पुलाला मोहने रोड, उल्हासनगर आणि परिसरातील जोडरस्त्यांशी जोडण्यासाठी स्वतंत्र चढमार्ग आणि उतारमार्ग तयार केले जाणार आहेत.
उल्हासनगरच्या बाजूला पॅराडाइज प्लाझाजवळ स्थानिक वाहतुकीसाठी उतारमार्ग, तर डिमार्टच्या पुढील रस्त्याला जोडणारा स्वतंत्र मार्ग प्रस्तावित आहे. मुरबाडच्या दिशेने जाणाऱ्या अवजड वाहनांना स्वतंत्र मार्ग उपलब्ध करून देण्याचाही आराखड्यात समावेश आहे. मोहने रोडवरून येणाऱ्या वाहनांना थेट उल्हासनगरच्या दिशेने जाण्यासाठी स्वतंत्र चढमार्ग मिळणार आहे.
पहिला नवीन पूल वाहतुकीसाठी खुला झाल्यानंतर दुसऱ्या टप्प्यात सध्याचा जुना पूल टप्प्याटप्प्याने पाडून त्याच जागी आणखी एक नवीन दोन पदरी पूल उभारला जाणार आहे. या पद्धतीमुळे बांधकाम सुरू असताना वाहतूक पूर्णपणे ठप्प होऊ नये, असा प्रयत्न आहे. दोन्ही टप्पे पूर्ण झाल्यानंतर मध्य रेल्वेच्या मार्गावर दोन स्वतंत्र दोन पदरी पूल उपलब्ध होतील.
दुरुस्ती आणि पुनर्बांधणी दोन्हींची वेळेत अंमलबजावणी आवश्यक
नवीन पुलांचा प्रकल्प पूर्ण होण्यासाठी काही कालावधी लागणार आहे. त्यामुळे तोपर्यंत सध्याच्या पुलावरील रस्ता सुरक्षित आणि वाहतुकीयोग्य ठेवण्याची जबाबदारी संबंधित यंत्रणांवर आहे. ₹३२५.९३ कोटींच्या पुनर्बांधणी प्रकल्पाचे काम सुरू होण्याची प्रतीक्षा असताना ₹१२ कोटींच्या आधीच्या दुरुस्ती कामानंतर पुन्हा खड्डे पडणे हा स्वतंत्र प्रश्न आहे.
सध्याच्या पुलावरील खड्डे तातडीने बुजवणे, रस्त्याची तांत्रिक तपासणी करणे आणि पावसाचे पाणी साचू नये यासाठी निचरा व्यवस्था तपासणे आवश्यक आहे. त्याचबरोबर मागील कामाच्या गुणवत्तेची स्वतंत्र पडताळणी करून दोष आढळल्यास कंत्राटातील तरतुदींनुसार जबाबदारी निश्चित करणे गरजेचे आहे.
कल्याण, शहाड आणि उल्हासनगरमधील हजारो नागरिकांच्या दैनंदिन प्रवासाशी संबंधित असलेल्या या पुलावर सुरक्षित वाहतूक सुनिश्चित करण्यासाठी तातडीची दुरुस्ती आणि दीर्घकालीन पुनर्बांधणी या दोन्ही प्रक्रिया समांतरपणे पुढे नेणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
थोडक्यात :
-
शहाड पुलाच्या दुरुस्ती आणि मजबुतीकरणासाठी २०२४ मध्ये सुमारे ₹१२ कोटी मंजूर; २०२५ मध्ये काम पूर्ण.
-
वर्षभरातच पुन्हा खड्डे पडल्याने कामाच्या गुणवत्तेवर प्रश्न.
-
रात्रीच्या वेळी खड्ड्यांमुळे दुचाकीस्वारांसाठी अपघाताचा धोका वाढला.
-
स्वतंत्र तांत्रिक ऑडिट आणि दोष आढळल्यास ठेकेदार व अधिकाऱ्यांवर कारवाईची मागणी.
-
जुन्या पुलाच्या पुनर्बांधणीसाठी स्वतंत्र ₹३२५.९३ कोटींचा प्रकल्प; दोन नवीन दोन पदरी पूल प्रस्तावित.

