ठाणे परिवहनच्या ९८ वातानुकूलित ई-बस चालकांविना आगारात; दीड महिन्यापासून प्रवासी सेवेला प्रतीक्षा !

ठाणे, २९ ऑक्टोबर : ठाणे महानगरपालिका परिवहन उपक्रमाच्या (TMT) ताफ्यात भर घालण्यासाठी प्रधानमंत्री ई-बस सेवा योजनेंतर्गत मंजूर झालेल्या १०० वातानुकूलित विद्युत बसपैकी ९८ बस ठाण्यात दाखल झाल्या आहेत. मात्र, या बस चालवण्यासाठी आवश्यक चालक उपलब्ध नसल्याने त्या अद्याप प्रवासी सेवेत उतरलेल्या नाहीत. गेल्या दीड महिन्यापासून या बस कोलशेत आगारात उभ्या असल्याने नव्या बसमधून प्रवास करण्याच्या ठाणेकरांच्या अपेक्षांना विलंब होत आहे. उपलब्ध वृत्तानुसार, दाखल झालेल्या ९८ बसपैकी ५५ बसची प्रादेशिक परिवहन कार्यालयातील (RTO) नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे.

नव्या बस खरेदीचा उद्देश ठाणे शहरातील सार्वजनिक वाहतूक क्षमता वाढवणे, प्रवाशांना वातानुकूलित प्रवासाचा पर्याय उपलब्ध करून देणे आणि विद्युत बसच्या माध्यमातून तुलनेने कमी प्रदूषण करणाऱ्या वाहतुकीला प्रोत्साहन देणे हा आहे. मात्र, बस उपलब्ध झाल्यानंतरही चालकांची व्यवस्था वेळेत न झाल्याने प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीतील मनुष्यबळाचा प्रश्न समोर आला आहे.

ही परिस्थिती केवळ बस आगारात उभ्या राहण्यापुरती मर्यादित नाही. नव्या गाड्या प्रवासी सेवेत दाखल न झाल्यामुळे त्यांच्याकडून अपेक्षित अतिरिक्त फेऱ्या सुरू झालेल्या नाहीत. त्यामुळे विद्यमान बससेवेवरील गर्दी कमी करण्याची आणि शहरातील वाढत्या प्रवासी मागणीला प्रतिसाद देण्याची संधीही पुढे ढकलली जात आहे.

९८ बस दाखल; त्यापैकी ५५ बसची नोंदणी पूर्ण

प्रधानमंत्री ई-बस सेवा योजनेंतर्गत ठाणे परिवहनसाठी १०० वातानुकूलित विद्युत बस मंजूर करण्यात आल्या आहेत. त्यापैकी ९८ बस उपलब्ध झाल्या असल्या, तरी सर्व बस एकाच वेळी प्रवासी सेवेत आणण्यासाठी आवश्यक असलेली चालकांची भरती आणि परिचालन व्यवस्था पूर्ण झालेली नाही. ५५ बसची RTO नोंदणी पूर्ण झाली असली, तरी नोंदणी पूर्ण होणे म्हणजे बस प्रत्यक्ष प्रवासी वाहतुकीसाठी सज्ज झाली, असे नाही. त्यासाठी चालक, देखभाल, चार्जिंग व्यवस्था आणि मार्गनियोजनही आवश्यक आहे.

विद्युत बस नियमितपणे चालवण्यासाठी गाड्यांची तांत्रिक तपासणी, बॅटरी चार्जिंगचे नियोजन, आगारातील देखभाल आणि फेऱ्यांनुसार चालकांची उपलब्धता यांचा समन्वय साधावा लागतो. त्यामुळे चालकांची कमतरता दूर करण्याबरोबरच या सर्व बाबी पूर्ण करून बस प्रत्यक्ष रस्त्यावर उतरवणे आवश्यक आहे.

चालकांच्या वेतनामुळे भरतीत अडचणी?

या बस चालवण्यासाठी नियुक्त कंत्राटदाराला आवश्यक चालक उपलब्ध करून देण्याची जबाबदारी देण्यात आली आहे. वृत्तानुसार, कंत्राटदारामार्फत नियुक्त होणाऱ्या चालकांना दरमहा सुमारे ₹३१,००० वेतन दिले जाते. विविध कपातीनंतर हातात सुमारे ₹२४,००० मिळतात. ठाण्यातील घरभाडे आणि दैनंदिन खर्चाच्या तुलनेत हे उत्पन्न अपुरे पडत असल्याने पात्र चालक मिळवण्यात अडचणी येत असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

चालकांच्या उपलब्धतेचा प्रश्न सोडवण्यासाठी केवळ भरती प्रक्रिया सुरू करणे पुरेसे ठरणार नाही. आवश्यक परवाने आणि अनुभव असलेले चालक मिळवणे, त्यांना कामाच्या अटी स्पष्ट करणे आणि दीर्घकाळ सेवेत टिकून राहण्यासाठी अनुकूल व्यवस्था करणेही महत्त्वाचे आहे.

मात्र, वेतन हेच चालकांच्या कमतरतेचे एकमेव कारण आहे, असे निश्चितपणे सांगता येत नाही. भरतीसाठी किती अर्ज आले, किती पदे रिक्त आहेत आणि कंत्राटदाराने आतापर्यंत किती चालक नियुक्त केले आहेत, याचा सविस्तर तपशील उपलब्ध वृत्तात दिलेला नाही.

ठाण्यातील सार्वजनिक वाहतुकीवरील वाढता ताण

ठाणे शहराची लोकसंख्या २७ लाखांहून अधिक झाली असून, नोकरी, शिक्षण, व्यवसाय आणि दैनंदिन कामांसाठी सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर मोठ्या प्रमाणावर होतो. सध्या टीएमटीच्या ताफ्यात सुमारे ४०७ बस आहेत. त्यापैकी अंदाजे ३७० ते ३८० बस प्रत्यक्ष रस्त्यावर धावत असल्याचे वृत्त आहे.

बसची एकूण संख्या आणि दररोज प्रत्यक्ष सेवा देणाऱ्या बसची संख्या यांत फरक असतो. काही बस देखभाल, दुरुस्ती किंवा इतर कारणांमुळे सेवेत नसल्यास उपलब्ध फेऱ्यांवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे वाढत्या प्रवासी मागणीच्या तुलनेत बसची उपलब्धता आणि फेऱ्यांचे नियोजन महत्त्वाचे ठरते.

नव्या ९८ विद्युत बस सेवेत दाखल झाल्यास अतिरिक्त फेऱ्या उपलब्ध करण्याची संधी निर्माण होईल. मात्र, त्या कोणत्या मार्गांवर चालवण्यात येतील, किती फेऱ्या सुरू होतील आणि गर्दीच्या वेळेत किती बस उपलब्ध असतील, हे अंतिम मार्गनियोजनावर अवलंबून असेल. या तपशीलांची अधिकृत माहिती अद्याप उपलब्ध नाही.

आणखी ४०३ विद्युत बस उपलब्ध करण्याचे नियोजन

ठाणे परिवहनच्या दीर्घकालीन विस्तार योजनेत विविध सरकारी योजनांच्या माध्यमातून एकूण ४०३ विद्युत बस उपलब्ध करण्याचे नियोजन आहे. त्यापैकी १२३ बस यापूर्वीच ताफ्यात दाखल झाल्याचे वृत्त आहे. याशिवाय, १०० सीएनजी बस घेण्याची प्रक्रिया सुरू असून, घोडबंदर–ठाणे मार्गावर दहा डबलडेकर बस चालवण्यात येत आहेत.

या विस्तारामुळे ठाणे शहरातील सार्वजनिक वाहतुकीला अधिक पर्याय उपलब्ध होऊ शकतात. मात्र, बस खरेदी करणे आणि त्या नियमित प्रवासी सेवेत चालवणे या दोन स्वतंत्र बाबी आहेत. वाहनांची उपलब्धता, चालक व वाहकांची नियुक्ती, आगारातील सुविधा, चार्जिंग व्यवस्था आणि मार्गनियोजन या सर्व गोष्टी एकाच वेळी तयार असणे आवश्यक आहे.

नव्या बस सेवेत आणण्यापूर्वीच चालकांची गरज निश्चित करून भरती प्रक्रिया पूर्ण केली असती, तर बस आगारात उभ्या राहण्याचा कालावधी कमी करता आला असता. या प्रकरणामुळे सार्वजनिक वाहतूक प्रकल्पांचे नियोजन करताना वाहन खरेदीसोबत मनुष्यबळाचे नियोजनही वेळेत करणे आवश्यक असल्याचे स्पष्ट होते.

टीएमटी व्यवस्थापनाकडून कंत्राटदाराला सूचना

ठाणे महानगरपालिका परिवहन उपक्रमाचे व्यवस्थापक भालचंद्र बेहरे यांनी बस चालवण्यासाठी आवश्यक व्यवस्था करण्याच्या सूचना संबंधित कंत्राटदाराला दिल्याचे वृत्त आहे. या बसच्या संचालनाची जबाबदारी कंत्राटदाराकडे असून, चालक उपलब्ध करून देऊन बस प्रवासी सेवेत दाखल करणे आवश्यक आहे.

आता चालकांची नियुक्ती किती वेगाने पूर्ण होते आणि नोंदणी झालेल्या बस प्रत्यक्ष सेवेत कधी दाखल होतात, हे महत्त्वाचे ठरणार आहे. तसेच उर्वरित बसची नोंदणी, तांत्रिक तपासणी आणि आवश्यक परिचालन व्यवस्था पूर्ण करण्यावरही भर द्यावा लागेल.

ठाणेकरांना वातानुकूलित आणि तुलनेने पर्यावरणपूरक सार्वजनिक वाहतुकीचा पर्याय उपलब्ध करून देण्यासाठी बस आगारातून रस्त्यावर आणणे आवश्यक आहे. प्रशासनाने कंत्राटदाराला सूचना दिल्या असल्या, तरी प्रवाशांना प्रत्यक्ष लाभ मिळण्यासाठी चालकांची उपलब्धता आणि नियमित सेवा सुरू होणे महत्त्वाचे आहे.

थोडक्यात

• प्रधानमंत्री ई-बस सेवा योजनेंतर्गत मंजूर १०० बसपैकी ९८ बस ठाण्यात दाखल झाल्या असून, त्या दीड महिन्यापासून कोलशेत आगारात उभ्या आहेत.

• ९८ पैकी ५५ बसची RTO नोंदणी पूर्ण झाली आहे; मात्र चालकांच्या कमतरतेमुळे सेवा सुरू झालेली नाही.

• चालकांना सुमारे ₹३१,००० वेतन मिळते, तर कपातीनंतर हातात अंदाजे ₹२४,००० येतात.

• टीएमटी व्यवस्थापकांनी बस सेवेत आणण्यासाठी कंत्राटदाराला आवश्यक व्यवस्था करण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.