नवी दिल्ली, २७ मे — भारताच्या महत्वाकांक्षी स्वदेशी Advanced Medium Combat Aircraft (AMCA) कार्यक्रमाला मोठी गती मिळाली असून, संरक्षण मंत्रालयाने आज या प्रकल्पासाठी तीन shortlisted bidders ना अधिकृत Request For Proposal (RFP) जारी केले आहेत. भारताच्या Fifth-Generation Stealth Fighter Jet निर्मितीच्या दिशेने हे अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
संरक्षण मंत्रालयाने RFP जारी केलेल्या प्रमुख कंपन्या आणि consortiums मध्ये :
- Larsen & Toubro – Bharat Electronics Limited (L&T-BEL)
- Tata Advanced Systems Limited (TASL)
- Bharat Forge – BEML Consortium
यांचा समावेश आहे.
AMCA हा भारताचा पहिला पूर्णपणे स्वदेशी विकसित होणारा Fifth-Generation Stealth Fighter Aircraft प्रकल्प मानला जात असून, हा विमान भारतीय वायुदलासाठी भविष्यातील अत्याधुनिक युद्धविमान म्हणून विकसित केला जात आहे. या fighter jet मध्ये:
- Advanced Stealth Technology
- Internal Weapons Bay
- Supercruise Capability
- AI-enabled Systems
- Network-Centric Warfare क्षमता
असण्याची अपेक्षा आहे.
विशेष म्हणजे, या प्रकल्पात पहिल्यांदाच भारतातील मोठ्या खाजगी संरक्षण कंपन्यांना इतक्या मोठ्या प्रमाणावर संधी देण्यात येत आहे. यामुळे भारताच्या Defence Manufacturing Ecosystem मध्ये मोठा बदल होत असल्याचे मानले जात आहे.
माहितीनुसार, shortlisted consortiums आता तांत्रिक आणि व्यावसायिक प्रस्ताव सादर करणार आहेत. त्यानंतर निवड झालेल्या कंपनीला AMCA Prototype विकसित करण्याची जबाबदारी दिली जाईल. भविष्यात भारतीय वायुदलासाठी १२५ पेक्षा अधिक AMCA fighter jets तयार करण्याची योजना असल्याचेही वृत्त आहे.
दरम्यान, या प्रक्रियेत Hindustan Aeronautics Limited (HAL) ला prototype development phase साठी shortlist करण्यात आले नसल्याची चर्चा संरक्षण क्षेत्रात विशेष ठरली आहे. भविष्यात mass production phase मध्ये HAL सहभागी होऊ शकते, मात्र सध्याच्या prototype टप्प्यात खाजगी कंपन्यांना प्राधान्य देण्यात आले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, AMCA Programme मुळे :
- भारताची स्वदेशी लढाऊ विमान क्षमता मजबूत होईल
- आयातीत fighter jets वरील अवलंबित्व कमी होईल
- Defence Exports ला चालना मिळू शकते
- Private Defence Manufacturing Sector अधिक सक्षम बनेल
असे मोठे धोरणात्मक फायदे होऊ शकतात.
एकूणच, AMCA Project साठी RFP जारी होणे हे भारताच्या संरक्षण आणि एरोस्पेस क्षेत्रातील ऐतिहासिक पाऊल मानले जात असून, भारताला अमेरिका, रशिया आणि चीनसारख्या Fifth-Generation Fighter विकसित करणाऱ्या निवडक देशांच्या गटात अधिक मजबूत स्थान मिळवून देण्याच्या दिशेने ही महत्त्वाची प्रगती मानली जात आहे.