नवी दिल्ली, ९ जून — भारतीय रेल्वे प्रवाशांसाठी मोठी बातमी समोर आली आहे. भारतीय रेल्वे ऑगस्ट २०२६ पासून नवीन Passenger Reservation System (PRS) टप्प्याटप्प्याने लागू करण्याच्या तयारीत असून, सध्या वापरात असलेली १९८६ पासूनची आरक्षण प्रणाली बदलली जाणार आहे.
सुमारे ४० वर्षांनंतर रेल्वेच्या तिकीट आरक्षण व्यवस्थेत होणारे हे सर्वात मोठे तांत्रिक आधुनिकीकरण मानले जात आहे. नव्या प्रणालीमुळे तिकीट बुकिंगची क्षमता, वेग आणि विश्वसनीयता मोठ्या प्रमाणात वाढणार असल्याचे रेल्वे अधिकाऱ्यांनी सांगितले आहे.
सध्याची PRS प्रणाली दररोज लाखो प्रवाशांची तिकीट बुकिंग प्रक्रिया हाताळत असली तरी वाढत्या प्रवासी संख्येमुळे आणि डिजिटल व्यवहारांमुळे अधिक प्रगत प्रणालीची गरज निर्माण झाली होती. त्यानुसार भारतीय रेल्वेने अत्याधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित नवीन आरक्षण प्रणाली विकसित केली आहे.
नव्या PRS प्रणालीची प्रमुख वैशिष्ट्ये :
🔹 अधिक वेगवान तिकीट बुकिंग प्रक्रिया
🔹 एकाच वेळी अधिक वापरकर्ते हाताळण्याची क्षमता
🔹 Website आणि Mobile App ची सुधारित कार्यक्षमता
🔹 Waiting List आणि Seat उपलब्धतेची जलद माहिती
🔹 सर्व्हरवरील ताण कमी करण्यासाठी आधुनिक डिजिटल पायाभूत सुविधा
🔹 भविष्यातील AI आणि स्मार्ट सेवा एकत्रित करण्याची क्षमता
विशेषतः तत्काळ (Tatkal) तिकीट बुकिंगच्या वेळी वेबसाइट आणि सर्व्हरवर येणारा प्रचंड ताण कमी करण्यासाठी ही प्रणाली महत्त्वाची ठरणार आहे. अनेक प्रवाशांना सध्या बुकिंगदरम्यान वेबसाइट स्लो होणे, व्यवहार अयशस्वी होणे किंवा लॉगिन समस्यांचा सामना करावा लागतो. नवीन प्रणालीमुळे अशा समस्यांमध्ये लक्षणीय घट होण्याची अपेक्षा आहे.
रेल्वे मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, नवीन PRS प्रणाली ऑगस्टपासून टप्प्याटप्प्याने लागू केली जाईल, जेणेकरून विद्यमान सेवांमध्ये कोणताही अडथळा निर्माण होणार नाही. संक्रमण कालावधीत जुन्या आणि नव्या प्रणालीचे समन्वयाने संचालन केले जाणार आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, वाढत्या डिजिटल भारताच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय रेल्वेच्या आरक्षण व्यवस्थेचे हे आधुनिकीकरण अत्यंत महत्त्वाचे असून, यामुळे दररोज लाखो प्रवाशांना अधिक जलद, सुरक्षित आणि सुलभ सेवा मिळू शकणार आहे.
एकूणच, १९८६ पासून वापरात असलेली रेल्वेची आरक्षण प्रणाली बदलून ऑगस्ट २०२६ पासून नवी PRS प्रणाली लागू होणे हे भारतीय रेल्वेच्या डिजिटल परिवर्तनातील एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.