नवी दिल्ली, ५ जून — भारतीय रेल्वेने देशातील पहिल्या स्वदेशी हायड्रोजन इंधनावर चालणाऱ्या रेल्वेला (Hydrogen Train) अधिकृत मंजुरी दिली आहे. हरियाणातील जिंद–सोनीपत मार्गावर या रेल्वेची प्रायोगिक धाव (Pilot Run) होणार असून, भारताच्या हरित वाहतूक क्षेत्रातील हा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
🚆⚡ भारताची पहिली स्वदेशी Hydrogen Train आता रुळांवर !
✅ अधिकृत मंजुरी मिळाली
🚆 10 डब्यांची ट्रेन
📍 जिंद–सोनीपत मार्गावर धावणार
🌱 शून्य कार्बन उत्सर्जनाकडे मोठे पाऊलहायड्रोजनवर धावणाऱ्या रेल्वेच्या युगात भारताची एंट्री ! 🇮🇳
🌐 https://t.co/6Aqy9gHLc0#HydrogenTrain pic.twitter.com/1y9PTC34ZL
— Kalyan Vaibhav News (@KalyanVaibhav10) June 5, 2026
रेल्वे मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, ही १० डब्यांची हायड्रोजन फ्युएल सेल आधारित ट्रेन असून ती Northern Railway अंतर्गत जिंद–सोनीपत विभागावर चालवली जाणार आहे. या ट्रेनचा कमाल वेग ७५ किमी प्रतितास असेल.
या प्रकल्पासाठी भारतीय रेल्वेने १,२०० किलोवॅट क्षमतेची हायड्रोजन फ्युएल सेल प्रणाली विकसित केली आहे. हायड्रोजन आणि ऑक्सिजनच्या रासायनिक अभिक्रियेतून वीज निर्मिती केली जाते आणि त्यातून केवळ पाण्याची वाफ उत्सर्जित होते. त्यामुळे ही रेल्वे पूर्णपणे पर्यावरणपूरक मानली जाते.
या प्रकल्पासाठी जिंद येथे स्वदेशी हायड्रोजन साठवण आणि इंधन भरण्याची सुविधा देखील उभारण्यात आली आहे. तसेच सुरक्षा मानके, हायड्रोजन गॅस हाताळणी आणि ऑपरेशनसाठी विशेष प्रशिक्षण देण्यात आले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, हायड्रोजनवर चालणाऱ्या रेल्वेमुळे डिझेलवरील अवलंबित्व कमी होईल, कार्बन उत्सर्जनात मोठी घट होईल आणि भारतीय रेल्वेच्या नेट-झिरो उद्दिष्टांना चालना मिळेल. जर्मनी, जपान, चीन आणि अमेरिका यांसारख्या देशांनंतर आता भारतही हायड्रोजन रेल्वे तंत्रज्ञान वापरणाऱ्या निवडक देशांच्या यादीत सामील होत आहे.
एकूणच, भारताच्या पहिल्या स्वदेशी हायड्रोजन ट्रेनला मिळालेली मंजुरी ही भारतीय रेल्वेच्या आधुनिकीकरण आणि स्वच्छ ऊर्जा उपक्रमांसाठी ऐतिहासिक घडामोड मानली जात असून, भविष्यात देशातील इतर मार्गांवरही अशा रेल्वे सुरू करण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो.